Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, NATO üyeliği konusunda Finlandiya için ‘farklı bir mesaj verebileceklerini’ söyledi.
Finlandiya Dışişleri Bakanı Pekka Haavisto, daha önce “İsveç olmadan da NATO’ya katılmayı değerlendirmeliyiz” demişti.
İsveç ve Finlandiya, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden sonra NATO üyeliği için başvurmuştu. İki ülkenin NATO’ya girebilmesi için Türkiye dahil tüm üyelerin bunu onaylaması gerekiyor. Türkiye ve Macaristan üyeliği henüz onaylamadı.
Türkiye-İsveç ilişkileri son olarak İsveç’in Türkiye Büyükelçiliği önünde Kuran yakma eylemine izin verilmesiyle gerilmiş, görüşmelere ara verilmişti.
Bilecik’in Vezirhan beldesinde düzenlenen ‘Kökümüz Mazide, Gözümüz Atide’ programında AKP’li gençlere konuşan Erdoğan, özetle şunları dedi:
* Şimdi altılı masa ne diyor? ‘Aday olamaz’ diyor. Size rağmen milletim hem aday yapacak hem de cumhurbaşkanı yapacak.
”Anayasa değişikliği yaptık’ diyorlar, dalga geçiyorlar’
* Dedik ki ‘Bak, eğer siz illa NATO diyorsanız, NATO’ya girebilmeniz için bu teröristleri bize iade edeceksiniz. Eğer bu teröristleri bize iade etmezseniz, 120 kişilik bir liste verdik, kusura bakmayın.’ Tabi bunlar o gün bugün bizimle kendilerine göre ‘Yok anayasa değişikliği yaptık, yok şunu yaptık, yok bunu yaptık.’ Kendilerine göre dalga geçiyorlar. Bunlar Türkiye’yi tanıyamadılar.
* İcabında Finlandiya’yla ilgili farklı mesaj verebiliriz. Finlandiya’yla ilgili farklı mesajı verdiğimiz zaman İsveç şok olacak.
* (İsveç’te Kur’an-ı Kerim’in yakılması) Benim ecdadım Osmanlı; İncil, Tevrat, böyle bir şeyi yakma eylemine girenleri inim inim inletmiş. Yani şu anda Türkiye olarak, onlar böyle yaptı diye biz karşıtını mı yapalım? Hayır, biz yapmayız. Bizim aldığımız terbiye bu değil. Farklıyız biz.
* (İsveç) Onlar Kur’an’ımızı yakmak suretiyle İslam’ı mı bitirdiler? Kitabullah’ın koruyucusu Rabb’imizdir. Bunlar sadece cibilliyetlerinin ne kadar bozuk olduğunu gösterdiler. Aynı şeyi Danimarka yaptı. O da aynı, değişen bir şey yok.
‘Latin Amerika’da özellikle bizim bu tarihi diziler çok ilgi uyandırıyor’
* Körfez’de, Latin Amerika’da özellikle bizim bu tarihi diziler çok ilgi uyandırıyor. Zannediyorum uyandırmaya da devam edecek.
‘F-35’leri vermiyorsanız bunun da bir bedeli olacak’
* F-35 dediniz, sözünüzde durmadınız. Yaklaşık 1 milyar 400 milyon ödeme yaptığımız halde siz bunun karşılığını vermiyorsunuz. Vermiyorsanız, o zaman bunun da bir bedeli olacak.
Macron’a çattı: İtibarını kaybetti
* (Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron) Şu anda parlamentoda kendi itibarını kaybetti. Sadece başkanlık görevinde kaldı. Fransa devamlı itibar kaybediyor, uluslararası camiada da itibar kaybediyor.
Rusya, Türkiye, Suriye ve İran görüşmesi istedi
* Üçlü olarak Rusya, Türkiye, Suriye bir araya gelelim. Hatta İran’ı da buna katabiliriz. Görüşmelerimizi bu şekilde yapalım ve bölgeye bir huzur gelsin. Bölge şu andaki yaşadığı sıkıntıları yaşamasın. Burada da biz netice aldık, alıyoruz ve alacağız.
‘Et haberini takip ediyoruz’
* (Karne hediyesi et haberi) Bu konuyla ilgili Adalet Bakanlığı’mızın takibi de var. Aynı şekilde bizim takiplerimiz var. Tabii yani bu çok çok, hakikaten şahsiyetsiz bir yaklaşım. O yavrunun kimliğiyle, kişiliğiyle oynamaları kabul edilebilir bir şey değil.
Ne olmuştu?
İsveç’te Danimarkalı-İsveçli aşırı sağcı Rasmus Paludan’ın Stockholm’deki Türkiye Büyükelçiliği önünde Kuran yakma eylemine izin verilmesi Türkiye’de tepkilere yol açmıştı. Paludan 21 Ocak öğle saatlerinde büyükelçilik önünde Kuran’ı yakmıştı.
Bunun üzerine İsveç’in Ankara Büyükelçisi Staffan Herrström, Dışişleri Bakanlığı’na çağrılmıştı. Savunma Bakanı Hulusi Akar, İsveç savunma Bakanı Pål Jonson’ın Türkiye ziyaretini iptal etmişti.
Öncesinde de İsveç’te Erdoğan maketiyle yapılan eyleme soruşturma açılmaması ve Today’s Zaman’ın eski genel yayın yönetmeni Bülent Keneş gibi isimlerin Türkiye iade edilmemesi ilişkilerin gerilmesine neden olmuştu.
AKP’nin ittifak ortağı MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de Türkiye’nin ‘bu şartlar altında‘ İsveç’in NATO üyeliğini kabul edemeyeceklerini söylemişti.
NATO’ya katılım süreci
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından İsveç ve Finlandiya NATO’ya katılmak için resmi başvuruda bulunmuş ama Türkiye iki ülkenin adaylıkları konusunda endişeleri olduğunu dile getirmişti. Haziranda Madrid’deki NATO zirvesinde Türkiye iki ülkenin NATO üyeliğine itirazından vazgeçmiş, İsveç ve Finlandiya da buna karşılık Türkiye’nin endişelerini gidermek üzere özellikle Türkiye’nin ‘terör şüphelisi’ olarak tanımladığı kişilerin iadesi ve terörle mücadele için adımlar atacaklarını belirtmişti.
Bu gelişmeden sonra, üye ülkeler, kendi ulusal meclislerinde iki ülkenin NATO üyeliğini onaylama başlamıştı. İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya girebilmesi için üye olan tüm ülkelerin meclislerinde bunu onaylaması gerekiyor.
İki ülkenin üyeliğini onaylamayan sadece Macaristan ve Türkiye kaldı. Macaristan Başbakanı Orban’ın özel kalemi, ülkesinin İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini Türkiye’den önce onaylayacağını dile getirdi. İki ülkenin üyeliğinin onaylanması için gereken yasa Macaristan parlementosuna sunuldu ama henüz oylanmadı.
Bu kapsamda ‘terörle mücadele yasası’nı da değiştiren İsveç ekim başında, NATO üyelik sürecine yönelik endişeleri gidermek için ‘somut adımlar attığını’ özetleyen bir ‘motivasyon’ mektubunu Türkiye’ye göndermişti.
Kasım 2022’de İsveç Başbakanı Ulf Kristersson’la Ankara’da görüşen Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, İsveç’in NATO üyeliğiyle ilgili soruya Haziran 2023’te düzenlenmesi beklenen seçimleri hatırlatarak yanıt vermişti: “Önümüzde seçim var halkımızın karşısına çok rahat çıkabilmemiz lazım.”
