Rus işgali başladığında yaşadığı Mariupol kentinden yakınlardaki bir köye giden Ukraynalı eski gazeteci Roman Krugliyakov, üç kez geri dönüp yakınlarını tahliye etti. 25 kişinin kentten ayrılmasına yardımcı olan Krugliyakov, bazılarının bulundukları sığınaklardan dışarı çıkmaya korktuğunu anlattı.
Mart ayının ortasında şimdi her köşesinde Rus askerlerinin dolaştığı Mariupol’e üç kez giden ve iki haftadır telefonlarında sinyal olmayan yakınlarını kurtaran Krugliyakov, oradaki durumu ve yaşadıklarını Britanya’da yayımlanan Guardian gazetesine anlattı.
Doğup büyüdüğü kente girmek ‘cehenneme girmekle’ eşdeğerdi. Çok sayıda bina yıkılmıştı, yerlerde cesetler vardı. Şarapnel parçaları ve elektrik kablolarının arasından yürürken Rusya’nın 24 Şubat’ta başlayan işgali sonrasında atılan bombaların kenti ne hale getirdiğini üzülerek gözlemledi her gittiğinde. İnsanlar sadece acil ihtiyaçlarını karşılamak, dışarıda ateş yakıp yemek pişirmek için sığınaklardan çıkıyordu.
Annesi ve vaftiz annesini aldı
Krugliyakov’un ilk amacı iki vaftiz annesi ve onların ailelerini alıp gitmekti. İlk gittiği vaftiz annesi onu karşısında görünce çok şaşırdı. Onun için birinin kendi hayatını riske atacağını düşünmemişti. Kısa sürede eşyalarını topladı. Vaftiz annesinden sonra annesini aldı ve kentten ayrıldı.
İkinci kez gidişinde diğer vaftiz annesinin kapısını çaldı. Kocası yaşadıkları apartmandan çıkmaya korkuyordu. “Onlara karar vermeleri için iki dakika süre verdim çünkü otomobili dışarıda uzun süre bırakamıyorsunuz. Lastikleri çalınabilir. Şarapnel parçaları nedeniyle zarar görebilir” diyen Krugliyakov onları ikna edemedi.
Üçüncü gidişindeki durağı akrabalarının almasını rica ettiği çocuklu bir ailenin sığınak olarak kullandığı bir okuldu. Sadece o aileyi değil başkalarını da kurtarmaya çalışan Krugliyakov orada yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:
“İnsanları oradan çıkarmaya çalışıyordum ama reddediyorlardı. Kendilerini o günlerdir kaldıkları beton duvarların arasından çıkınca neyin beklediğinden çok korkuyorlardı. Onları zorla çıkardım. Hatta yalan söyledim. Aklıma gelen türlü türlü yalanları söyledim. ‘Dışarıda sizi sıcak yemek bekliyor, sinyali olan cep telefonu, elektrik var’ dedim ve bundan utanmıyorum. Çünkü biliyorum ki oradan çıkmaya ikna edip kentten uzaklaştırdığım insanlar götürdüğüm yerde Mariupol’de olduklarından çok daha güvende.”
‘O konvoy gelmeyecek’
Rusların kuşatması altındaki Mariupol’deki insanların çaresizlik içinde olduklarını, yardım konvoyunun gelmesini ve kendilerini tahliye edip ‘Ukrayna’ya’ yani Ukraynalıların kontrolü altındaki bölgelere götürmesini beklediklerini söylediğini belirten Krugliyakov, “Bunun asla olmayacağını biliyordum. O konvoy gelmeyecek. Ne şimdi, ne birkaç gün sonra ne de bir ay sonra.. gelmeyecek” ifadelerini kullandı.
Krugliyakov, Mariupol’den aldığı yakınlarını kenti terk edenlerin gidebilecekleri en yakındaki güvenli yer Melekine’e götürdü. Bundan sonraki hedefleri Rostov’a gidip ev ve iş aramak. Ama mesafe uzak ve petrol sıkıntısı olduğu için Ukrayna’nın kontrolü altındaki bölgeye ulaşmak zor.
Krugliyakov’a göre Ukrayna medyasında, halkın Zaporijya kentine tahliye edildiklerine dair haberler gerçeği yansıtmıyor. Tahliye için aracı olan az sayıda kişi dışındakiler komşu kent Berdyansk’a yürümek zorunda; 86 kilometre mesafe var. Tahliye noktası Manhuş’a yani Mariupol’e daha yakın bir yere alınsaydı oraya yürüyebilirlerdi.
Krugliyakov ve eşi işgal sona erse de Mariupol’e dönmeyi düşünmüyor. Ama ailenin büyükleri gaz, elektrik olduğunda dönmek istiyor. Aileye ait iki ev dışında her şey yıkıldı.
