Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Kenan Midilli, endişe yaratan Omicron varyantına dikkat çekerek “Şu ana her yeni mutasyon, aşılamanın en düşük olduğu bölgelerden çıktı. Bu da tüm dünyanın aşıya ulaşabilmesinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor” dedi.
İlk olarak Güney Afrika’dan rastlanan ‘B.1.1.529‘ varyantına Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Omicron adını vermişti. Çok sayıda mutasyon taşıdığı için endişe yaratan varyantın ‘çok yüksek’ risk teşkil ettiğini belirten DSÖ yetkilileri küresel ölçekte yayılma potansiyelinin fazla olduğunu ifade etmişti.
Söz konusu yeni varyant spike proteininde (virüsün hücrelere tutunmasını sağlayan yapı) 30’dan fazla mutasyona sahip. Bu, Delta varyantındaki mutasyon sayısını neredeyse iki katı. Çok sayıda mutasyona sahip olması bu varyantı mevcut aşıların hedef alarak geliştirildiği orijinal virüsten de farklı kılıyor. Bu anlamda varyantın aşıları etkisiz kılma potansiyeline dair endişeler var.
‘Yaşlılarda nasıl seyredeceğini bilmiyoruz’
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilimdalı’ndan Viroloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Kenan Midilli de yeni varyantın en dikkat çekici özelliğinin spike proteininde çok sayıda mutasyon olduğunu belirterek sözlerini şöye sürdürdü: “Bugüne kadar saptanmış olan varyantların en zenginlerinden bile neredeyse üç katı sayıda mutasyon var. Bunların çoğu da aşıların etkinliği üzerinde olumsuz etkiler yaratabilecek mutasyonlar. Ya da virüsün insan hücreleri üzerindeki ACE 2 reseptörüne yapışmasını kolaylaştıran ve dolayısıyla bulaşma hızını artıran özellikler kazandırabilecek mutasyonlar. Eski varyantlardan edinilen tecrübeler ve deneysel çalışmalar bunun biraz ürkütücü olduğunu işaret ediyor. Bu arada (Güney Afrika’dan) klinik olarak hafif seyrettiğine dair bilgiler gelse de bunlar çok başlangıcından devşirilmiş gözlemler. Büyük bir ihtimalle gerçekçi değil çünkü ilk gözlemler üniversite öğrencilerini kapsıyor. Bu kişiler de çok genç ve Güney Afrika ilk üç dalgadan çok ağır etkilenmişti. Dolayısıyla bu gençler büyük ihtimalle daha önceden enfeksiyonu geçirmişti. Yani en azından kısmen bağışıklık kazanmış kişiler olabilir ki onlarda enfeksiyon hafif seyirli olabilir. Ama yaşlılarda, eş zamanlı başka hastalıkları olanlarda nasıl bir seyir süreceğini henüz bilmiyoruz.“
Normalleşme adımları başlamışken dünyayı yeniden endişelendiren yeni varyantın da ilk olarak aşılamanın en düşük olduğu bölgelerden birinden çıktığına dikkat çeken Prof. Dr. Midilli, özellikle bazı aşı karşıtlarının iddia ettiği gibi mutasyonları aşıların değil, tam tersi tüm dünyanın aşıya yeterince ulaşamamasının tetiklediğini vurguladı: “Dünya nüfusunun eşit bir şekilde aşılanmamış olması yeni varyantların gelişimine daha iyi bir zemin hazırlıyor. Şu ana kadar 12 ülkede Omicron vakası saptanmış durumdaydı. Her an başka ülkeler de ekleniyor. Bunların çoğu seyahat sonrası dönüşlerden kaynaklanıyor. Asıl kaynak vakalar Afrika ülkeleri. Örneğin son olarak Kanada’da yakalanan vakaların Nijerya dönüşlü kişiler olduğu anlaşıldı.”
En kötü senaryo…
Omicron varyantının aşılardan ya da bağışıklık antikorlarından kaçan, daha fazla bulaştırıcılıkta bir varyant olduğuna dair veriler kesinleşmesi durumunda ortaya çıkabilecek en kötü senaryoda bile dünyanın salgında tamamen en başa dönmeyeceğini ifade eden bilim kurulu üyesi “Hem hastalığı geçirmiş insan sayısı çok fazla, hem de aşılanmış insan sayısı pandeminin başlangıcına göre kıyaslanmayacak ölçüde yüksek. Bunların sağladığı kısmi bağışıklık var. Yani artık temel bir bağışıklığımız olacak” dedi.
‘İlaçlar açısından tehlike yok’
Covid-19 tedavisi için geliştirilen ve kısa bir süre sonra piyasa da olması beklenen ilaçlara da değinen profesör yeni varyanttan etkilenmeyeği görüşünde: “Bu ilaçlar virüsün başka bölgeleri üzerinden etkili oldukları için, ilaçlar açısından bir tehlike yok şu an.”
