Diken’in gündeme getirdiği Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) birimindeki usulsüzlükler, 2019’da Sayıştay denetimine de takılmış. Sayıştay, birimde doğrudan temin yönteminin usulüne uygun kullanılmadığını ve araştırma bütçelerinin başka amaçlar için harcandığını raporlaştırmış.
Diken’de yayımlanan haberle bazı akademisyenlerin naylon faturalarla bilimsel araştırma bütçesini zimmetine geçirdiği ortaya çıkmıştı.
Olaya dair idari soruşturma devam ediyor. Son olaraksa bir akademisyenin, yeğenine kayıtlı şirketten çok sayıda ilansız doğrudan temin yöntemiyle ürün aldığı ortaya çıkmıştı.
BAP birimine dair iddialar devam ederken farklı usulsüz işlemlerin de 2018’de Sayıştay denetimi sonucu raporlaştırıldığı belirlendi. 2019’de yayımlanan denetim raporlarında birime dair çok sayıda tespite yer verildi.
Raporun bulgular listesinde BAP kapsamında avans verilerek doğrudan teminlerin usulsüz olduğu, sonuç raporlarının zamanında verilmeyerek mali yaptırım uygulanmadığı, BAP’ın bir kısmının proje tanımına uymayan alt yapı projelerinde kullanıldığı ve bu projelerden çok sayıda elektronik cihaz alındığı tespitleri yer aldı.
Sayıştay uyarmış
Raporda, BAP kapsamında mutemet sıfatıyla proje yürütücüsü veya araştırmacısına avans verilen tutarların, harcanmasında doğrudan temin yönteminin gerekleri yerine getirilmeden alımların tespitine yer verildi.
Sayıştay, kendisine avans verilen ve genellikle proje yürütücüsü olan mutemetlerin -yani akademisyenlerin- herhangi bir piyasa araştırması olmadan satın aldığına dikkat çekti.
Üniversite tarafından verilen ve Ar-Ge projelerinde ön ödemenin önemine ve gerekliliğine atıfta bulunan cevapsa yetersiz bulundu. Sayıştay, doğrudan temin usulüne ilişkin prosedürlere uygun olarak mal ve hizmet alınması ve harcama belgeleri yönetmeliğine göre kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgesine eklenmesinin gerekliliğine dikkat çekti.
Mali yaptırım uygulanmadı
Sayıştay bir sonraki bulgusundaysa BAP’ta süresi geçtiği halde sonuç raporlarının verilmediği, projelerin sonuçlandırılamadığı ve bu durumlar için yönergede herhangi bir mali yaptırımın öngörülmediğini belirtildi.
İncelemede 2010-2018 arasında destek verilmiş 350’den fazla bilimsel araştırma projesinin süresi geçtiği halde sonuç raporlarının sunulmadığı yazıldı.
Bu projeler için harcamanın toplamı 7,6 milyon TL dolaylarında olduğu ve bu tutarın 1,8 milyon TL kadarının 2017 sonrasında başlayan projelere, 5,8 milyon TL’sininse daha önceki yıllara ait projelere ait olduğu aktarılıyor.
Üniversitenin ‘Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi’nde, bitiş tarihi geçmesine rağmen sonuç raporlarının sunulmaması durumunda proje yürütücüsüne yeni proje desteği vermemek dışında herhangi bir mali yaptırım görülmediğine dikkat çekildi.
Üniversitenin verdiği şu yanıt da yetersiz görüldü: “Sonuç raporunu zamanında sunmayan öğretim elemanlarının yeni proje başvurusunda bulunmaları, sonuç raporu Komisyonca kabul edilene kadar birimimiz tarafından kullanılmakta olan otomasyon sistemi tarafından engellenmektedir.” Proje vermemek dışında mali bir yaptırımın da öngörülmesinin gerektiği de vurgulandı.
Proje tanımına uymayan işler
Sayıştay’ın en dikkat çeken tespitiyse BAP kapsamında yoğunlukla çok sayıda elektronik malzeme alınması ve altyapı projesi kapsamında hastanelerin kablosuz internet altyapısının yenilenmesi.
2018’deki projeleri inceleyen Sayıştay, başta masaüstü ve dizüstü olmak üzere çok sayıda elektronik cihaz alınarak öğretim elemanlarına dağıtıldığını tespit etti.
Önceki projeler için alınan malzemelerin kişisel kullanıma sunulduğu ve bu nedenle de tekrar tekrar alındığına dikkat çekildi.
Üniversitenin elektronik alt yapısını inceleyen kurum, 2018 sonu itibariyle (hastaneler hariç) 7 bin adeten fazla masaüstü bilgisayar, 5 bin adet dizüstü bilgisayar ve 1200 civarında tablet bulunduğunu tespit etti. 280 kadar akademisyende ortalama dört-beş adet kadar hatta daha fazla sayıda dizüstü bilgisayar ve masaüstü bilgisayar zimmetlendiği görüldü.
Sayıştay ayrıca 2 milyon 400 bin TL tutarındaki ‘Üniversite Hastanelerinde Sunulan Sağlık Hizmetinin Kalitesinin Verimliğinin Artırılması için Mobil Sağlık Hizmetleri ve Kablosuz İnternet Altyapısının Geliştirilmesi’ işinin de ihale edildiğini kaydetti.
Buna ilişkin değerlendirme şöyle: “Bu projenin bilimsel bir içeriği ve amacı olmayıp doğrudan bir alt yapı yatırımıdır; proje kapsamında Üniversite hastanesine kablosuz erişim cihazları ve 140 adet tablet alınmıştır. Üniversitenin Aralık 2017 de yayımlanan “Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi”nde ‘Araştırma Altyapısı Projeleri’, üniversitenin bilimsel/sanatsal araştırma altyapısının geliştirilmesi ve araştırma potansiyelinin yükseltilmesi amacıyla bilimsel araştırma kriterlerine uygun olarak hazırlanan projeler olarak tanımlanmıştır. Yapılan ihale kapsamının BAP Araştırma Altyapısı Proje tanımına uymadığı, daha ziyade hastanenin rutin faaliyetlerinin yürütülmesine katkı sağlayacak bir alım olduğu değerlendirilmektedir.”
Hacettepe Üniversitesi, verdiği cevapta 50 yıllık bir üniversite oldukları için altyapının sürekli yenilenmesine ihtiyaç duyulduğu ve bu altyapının da araştırma projeleri için kullanılmasi gerektiğini savundu.
Sayıştay yanıtında, bütçenin etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ve kötüye kullanılmaması için faydalı ve gerekli olduğuna dikkat çekti.
Sayıştay’ın 2020’de yayımlanan 2019 denetim raporundaysa tespitlerin yeniden incelendiği ve eksiklerin kısmen giderildiği belirtildi.
Proje yürütücüsü veya araştırmacısına avans verilen tutarların, harcanmasında doğrudan temin yönteminin gerekleri yerine getirilmeden alım yapıldığına ilişkin tespit için, “BAP birimine Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca yazıyla durum bildirilmiş, bu birimde bulgu konusu hususa dikkat etmektedir” sözleri yer aldı.
Öte yandan raporların zamanında teslim edilmemesine mali yaptırım gerekliliği içinse BAP birimince de yasal mevzuatı bulunmadığından mali bir yaptırım yönergeye eklenemediği belirtildi.
Cihaz alımlarına ilişkin tespite dairse cihazların merkezi laboratuvara verilerek herkesin kullanımına açıldığı belirtilse de alımların sürdüğüne de dikkat çekildi.
