ABD’de büyük teknoloji şirketlerinin, başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçilerin adayı Donald Trump’ı neden desteklediği tartışma konusu. En geçerli neden, şirketlerin zenginleştikçe daha fazla ayrıcalık istemesi olarak görünüyor.
Vox’tan gazeteci Eric Levitz, ABD’de büyük teknoloji şirketlerinin neden sağa kaydığını anlamaya çalışırken sektörün daha önce merkez solda olmasının ne olduğu üzerine düşünmenin faydalı olacağını öne sürüyor.
İlk olarak değişen ekonomik koşullarla birlikte teknoloji şirketlerine ‘liberal’ sular daha maliyetli gelmeye başladı.
Eski ABD başkanları Bill Clinton ve Barrack Obama dönemlerinde büyük teknoloji şirketleri için ‘vergi oranlarındaki yükseklik’ o kadar da önemli değildi. Zira, söz konusu şirketler çok hızlı büyüyordu. Yüzde 5’lik vergi şirketleri çok da rahatsız etmiyordu.
Fakat teknoloji şirketlerinin kazançları Joe Biden’ın başkanlığında azalmaya başladı. 2022’deki yükselen faizle birlikte sermaye, teknoloji sektöründen uzaklaştı.
Yatırımcılar riskli yatırımlara nakit ayırmaya daha isteksiz hale geldi. Bunun sonucunda da işten çıkarmalar büyük teknoloji şirketlerinde yayılmaya başladı.
İşten çıkarma dalgası
Yüksek enflasyon ve artan faizlerle küresel ekonomik görünümdeki karamsarlık uluslararası şirketleri maliyetlerini düşürmeye zorlarken teknoloji şirketleri işten çıkarmaları hızlandırdı.
Kasım 2022’de Crunchbase’in verilerine göre ABD’de teknoloji sektöründe 67 bini aşkın çalışan işinden oldu.
Amazon ve Meta gibi üçüncü çeyrek finansal sonuçları beklentilerin gerisinde kalan teknoloji şirketlerinin piyasa değerlerinden milyarlarca dolar eridi.
Elon Musk da şirketin yarısını, yani yaklaşık 3 bin 700 kişiyi işten çıkarmıştı. Musk, buna gerekçe olarak ‘şirketin günlük dört milyon dolar kaybetmesini’ öne sürerken işten çıkartılanlar ‘önceden haber verilmediği’ için Twitter’a dava açmıştı.
Meta, Amazon, Microsoft ve Google’ın ana kuruluşu Alphabet gibi teknoloji sektörünün önde gelen firmaları da çalışan sayılarında kesintilere gitti.
Son olarak bu sene Meta, yapay zeka gelişimini artırma adımları atarken, iş gücünün performansını gözden geçirdiğini duyurmuştu. Şirket, düşük performans gösteren çalışanlarını belirleyip 3 bin 600 kişiyi işten çıkarmayı planlıyor.
Biden yönetiminin ekonomi politikaları teknolojiye ‘tehdit’ olarak göründü
Biden yönetiminin Federal Ticaret Komisyonu ve Adalet Bakanlığı Amazon, Google, Meta, Apple ve Microsoft’a karşı tekel davaları açmıştı.
Bu durum teknoloji devlerinin ‘daha anlayışlı’ bir yönetim istemesine neden oldu.
ABD’de federal yargıç Amit Mehta, Ağustos 2024’te Google’ın internet araması ve arama reklamcılığı konusunda ‘yasadışı tekel’ oluşturduğuna hükmederek internet teknolojileri alanında önemli bir karara imza atmıştı.
Adalet Bakanlığı’nın, Google’ın arama pazarında yasadışı tekelleştiğine hükmeden yargıçtan yapay zeka ve Android akıllı telefon işletim sistemiyle ilgili önlemler almasını isteyeceği ortaya çıkmıştı.
Bu iki ana nedenin, teknoloji endüstrisinin sağa kayışını hazırladığı düşünülüyor. Levitz’in aktardığına göre eski Google yöneticisi Adam Kovacevich konuya ilişkin şöyle düşünüyor:
“Beklentileri büyük olduğu için değil ama Trump’tan zarar görmek gerçekten istemiyorlar. Rakipleriniz Trump’la yakınsa siz de kazıklanmak istemezsiniz.”
Levitz tüm bu süreçle ilgili şöyle diyor:
“Tüm bunların anlamı şu: Demokratlar, büyük teknoloji şirketlerine karşı mücadelelerinin bedelini ödediler.”
