Şimşek: Sadece bireylerin inisiyatifine bırakmayacağız, piyasa algoritmayla anlık izlenecek

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek piyasanın ileride TÜBİTAK’ın geliştireceği algoritmayla anlık izleneceğini duyurdu ve ekledi: “Sadece bireylerin inisiyatifine bırakmayacağız.”

Man in a dark suit and green tie delivers a speech at a podium, water bottle nearby, blue patterned backdrop.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek. Fotoğraf: AA

Ekonomi yönetimi, fon vurgunu sonrası 131 tasfiye dahil borsada bir dizi tedbirler almıştı. Fakat ABD merkezli küresel endeks sağlayıcısı Morgan Stanley Capital International (MSCI), 15 Ekim’de Türkiye endekslerinde değişiklik, yeni hisse girişi, pay artırımı ve yukarı yönlü revizyonları dondurmuştu. Yani geçici olarak durdurmuştu.

Kuruma göre Türk yetkililer çeşitli düzenlemeleri hayata geçirse de atılan adımlar henüz başlangıç aşamasında. Kurum, Türk hisse senetlerinin serbest dolaşım oranlarının bağımsız doğrulanmasını sağlayacak bir standart geliştirilmesini beklediğini vurgulamıştı.

Kanal 7’ye konuşan Şimşek, MSCI üst yönetimiyle aralık ortasında ABD’de görüşeceklerini duyurdu.

‘Fon vurgunu’na dair de konuşan bakanın açıklamaları özetle şöyle:

‘Borsa üç, beş ay içinde 16 Eylül seviyesine bile dönebilir’

* Fon meselesinin ilk etki kanalı servet etkisi oldu. Türkiye’deki borsa düşüşü küresel piyasalardaki düşüşle aynı döneme denk geldi. 16 Eylül-13 Kasım döneminde birçok gelişmekte olan ülke borsası sert kayıplar yaşadı. Güney Kore borsası yüzde 21, Endonezya yüzde 17, Mısır yüzde 10, Türkiye yüzde 9, Brezilya yüzde 7, Malezya, Şili ve Filipinler borsaları yüzde 6 düştü. Gelişmekte olan ülkelerde borsa endeksi ortalama yüzde 8 geriledi. Portföy değerleri inip çıkabilir. Belirsizlikler azalırsa ki azalacak, Türkiye borsası üç, beş ay içinde 16 Eylül seviyesine bile dönebilir.

* İkinci etki kanalı likidite oldu. Para piyasası fonlarında ya da borsada birikimi olan bazı vatandaşlar bu dönemde birikimlerine erişemedi. Bu, tüketimi etkilemiş olabilir, ara ödemelerle bu etki de sınırlandırıldı.

* Türkiye’de şirket tahvil piyasası 1 trilyon lira, tasfiye kapsamındaki fonlar ve onlarla ilişkili şirket tahvili miktarı 55,2 milyar lira.

* Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri üzerinden Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) hesaplama yaptı. Buna göre 401 milyar liranın 306 milyar lirası fonların kendi aralarında ve grup şirketleriyle yaptıkları işlemlerden kaynaklanıyor. Kalan yaklaşık 95 milyar liranın tamamı, savcılıklar ve ilgili kurumlar tarafından incelemeye alındı. Bu süreçte geri kazanılan tutarlar da TMSF’nin gönüllü iade ve geri kazanım hesabına aktarılıyor.

* Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve bizim tavrımız çok net. Hiç kimsenin makamına, ünvanına, bağlantılarına bakmıyoruz. Kim olursa olsun, üzerine gidiyoruz. Gereken araştırma ve incelemeler yapılıyor. Savcılıklarımız gereken işlemleri, tedbirleri alıyor. Mal varlıklarına tedbirler konuluyor.

‘Bireylerin inisiyatifine bırakmayacağız, piyasayla algoritmayla anlık izlenecek’

* Morgan Stanley Capital International’ın (MSCI) ekimdeki açıklaması son derece makul ve yapıcı. Fon rehberi ağustosta yayınlandı, böylece şeffaflığı artırdık. Fonlarla ilişkili işlemleri ve yoğunlaşma risklerini yeniden tanımladık, bu alanda önemli mesafe kat ettik. Şimdi kalıcı bir reform çalışması var, aslında taslak büyük oranda tamamlandı, sektörün görüşleri alındı. Parti grubumuzda nihai şekli verilecek. Bu düzenlemeyle sistem inşası üzerinde duracağız.

* Gözetim ve denetimi gerek Borsa İstanbul’da gerekse SPK’da sadece bireylerin inisiyatifine bırakmayacağız. TÜBİTAK’la konuyu konuşuyoruz, geliştirilecek algoritmalarla piyasa anlık olarak izlenecek. Piyasa bozucu eylemleri, manipülasyonu ve içeriden öğrenenlerin ticaretini çok erken aşamada tespit edip uyarı verecek bir sistem kurulacak.

* Yeni yasa teklifi Meclis’e yakında gidecek, özellikle koordineli işlemlerde, fonlar üzerinden yapılan manipülasyonlarda, cezaları örgütlü suç gibi kapsama alıp artıracağız. Aralık ortasında inanıyorum ki kalıcı reform şekillenmiş olacak.

MSCI yönetimiyle aralık ortası görüşülecek

* Aralık ortasında G20 Liderler Zirvesi kapsamında ABD’ye gideceğim. Burada MSCI’ın üst yönetimiyle, bu konularda endişeleri olan hem Türkiye’deki hem küresel yatırımcılarla bir araya geleceğiz.

Emekli düzenlemesi: ‘Bütçeyi bozmadan, finansal istikrarı tehlikeye atmadan yapacağız’

* (Emekli düzenlemesi) Bütçeyi bozmadan, finansal istikrarı tehlikeye atmadan, ülkemizin kazanımlarını heba etmeden, emeklilerimize yönelik iyileştirme yapacağız. Bu iyileştirmenin nasıl olacağına ilişkin teknik çalışmalar, büyük ihtimalle aralık içinde tamamlanacak, kapsayıcı ve adil olacak. Yaşa ve ödenen prim gün sayısına göre, ödemeler farklı olacak. Çünkü adalet de çok önemli.

Fon vurgunu: 161 milyar lira ödeme yapıldı

Fon vurgunu: Pay fiyatı ve yatırımcıyı etkileyebilecek iade ödemesi açıklanacak