Gülistan Kılıç Koçyiğit, DEM Parti’nin son dönemde en çok ses getiren isimlerinden. Bir yandan barış süreci gibi meşakkatli bir virajı almak, diğer taraftan da ağırlaşan ekonomik, sosyal ve siyasal gündeme dair sözünü sakınmadan muhalefet yapmak durumunda. Anti-demokratik sicili kabarık bir iktidarla çok boyutlu ve ‘yaşamsal’ bir barışın müzakeresini muhalefet mevzilerini de terk etmeden yürütmeye çalışmanın zorlukları hepimizin malumu. Fakat sürecin akıbeti ne olursa olsun, Kürt siyasal hareketi bugün daha görünür, sözü Türk kamuoyunda daha işitilir durumda. Bu, harekete taze bir güç ve etkinlik kazandırıyor. Fakat diğer taraftan omuzlarına da ekstra yük ve sorumluluklar bindiriyor.
Bu söyleşide hem bir ‘süreç anatomisi’ yapalım, hem de bu vesileyle iktidarın müzakere pratikleri ve beklentilerine, Kürt siyasi hareketinin iç işleyişi, dinamikleri ve gerilim noktalarına değinelim istedim.
Dilerseniz en baştan ve iktidarla başlayalım. Sizce iktidar yıllardır ötekileştirip baskı altında tuttuğu Kürt hareketine zeytin dalı uzatarak ne yapmayı ve ne kazanmayı amaçladı?
Süreci AKP’nin Kürt hareketine uzattığı bir zeytin dalından çok, karşılıklı olarak barışa duyulan ihtiyacın artık üstü kapatılamaz, örtülemez, ertelenemez bir gerçeklik olarak kendisini dayatması olarak nitelendirmek daha doğru olur bence. Ortadoğu’daki yeni gelişmeler, özellikle 7 Ekim’den sonra İsrail’in daha agresif bir pozisyon alması, İran savaşı, Suriye, uluslararası denklemlerin değişmeye başladığı bir ortamda sürecin kendini dayattığını düşünüyorum. Kaçınılamaz bir tarihsel eşiğin önündeyiz.
Temel soruyu şöyle sorabiliriz belki: Bu sürecin hakkını gerçekten verebiliyor muyuz? Ben burada ‘lütfedilmiş bir barış’ tartışması yürütülmemesi taraftarıyım açıkçası.
Eğer burada ‘dal uzatmadan’ bahsedeceksek sayın Öcalan’ın 93’ten beri uzattığı elin ilk defa daha gerçekçi bir şekilde tutulduğunu söyleyebiliriz. Çünkü 93’ten beri aslında Kürt sorununun barışçıl yollardan çözülmesi, eşit, özgür, demokratik bir anayasa yapılması, herkesin kendi kimliğiyle, diliyle, inancıyla yaşayacağı bir sistemin kurulması için bir çaba var. Sayın Öcalan’ın ilk defa kendine bu düzeyde, bu ciddiyette ve bu kadar geniş bir yelpazede muhatap bulduğunu ifade edebiliriz. Barışa bir kapı aralandı diyebiliriz.
Süreci jeopolitik kaygıların dayattığını, devletin bir anlamda sürece mecbur kaldığını söylüyorsunuz. Peki bundan Bahçeli’nin açıklamasını beklediğinizi çıkartabilir miyiz? Ekim 2024’te böyle bir beklentiniz var mıydı?
Çok klişe bir söz vardır ya, gecenin en karanlık saati aydınlığa en yakın zamandır diye. Bahçeli’nin açıklamalarından önce gerçekten çok karanlık bir dönemden geçtik – hâlâ da bu karanlıktan tam olarak çıkmış değiliz. Özellikle 2015’te darbeden sonra, OHAL’le beraber Kürt siyasal hareketi ve Türkiye’deki bütün demokratik oluşumlar baskılanmaya, ezilmeye, kurumsal ve örgütsel olarak çökertilmeye çalışıldı. Otoriterleşmenin, merkezileşmenin çok derinleştiği bir dönemin içine girildi.
Bu bağlamda, Ekim 2024’te ‘Bahçeli’nin gelip el uzatmasını bekliyor muydunuz?’ diye sorarsanız ‘Hayır’ derim, çünkü karanlık bir tablonun içerisindeydik. Fakat bugün eğer bir barış tartışması varsa, eğer gerçekten sayın Bahçeli gelip o eli uzattıysa bunun arkasında bütün o baskı politikalarına, kent ablukalarına direnen, savaş hukukunu bile askıya alan bir vahşete yenilmeyen, yılmayan, geri adım atmayan toplumsal bir hakikat olduğu içindir. Barış bize lütfedilmedi. O el kendiliğinden uzanmadı. Faşizan politikalar ‘doz aşımı’ yaptı ve geri tepti. Barış, uluslararası konjonktürle bağlantılı olmakla beraber, toplumsal bir mücadelenin de ürünü. Devlet gidecek başka bir yer olmadığını gördü.
O zaman şöyle bir tablo çıkıyor karşımıza: Bir yandan jeopolitik kaygı ve belirsizlikler var, bir yandan da Kürt hareketinin bir türlü sindirilememesi; bu iki faktör, devleti yöneten kadroları bir anlaşma zemini aramaya itti diyorsunuz. Fakat ben Bahçeli’nin açıklamasından evvel ne içeride ne dışarıda devletin elini müzakereye zorlayabilecek bir siyasal atmosfer hatırlamıyorum. Tersine, süreçle neredeyse eş zamanlı olarak örgütlü muhalefete çok sert müdahaleler yapılmaya başlandı, barışla baskı gündemleri iç içe geçti. İktidarın süreci başlatırken bir takım iç politika hesapları var mıydı sizce?
İktidarın kendini bu süreç eliyle geleceğe taşımaya çalışmak gibi, kamuoyu önünde açığa vurmadığı bir ajandası vardır ya da yoktur diye bir cümle kurmak benim konumumda, elimdeki bilgiyle mümkün değil. Fakat böyle olsa bile süreci iyi bir örgütlülük, iyi bir stratejik akılla yöneterek barış yönüne evriltebiliriz.
Şöyle düşünelim: Bir barış süreci başladı. Artık insanlar ölmüyor, Türkiye’ye cenazeler gelmiyor, farklı bir iklim oluştu. Demokratik mücadele kanalları genişledi ve biz yeni bir ülkeye uyanma fırsatını yakaladık. Bunun sonucunda, AKP’nin de bazı kazanımları oldu. Vallahi orayı çok dert etmem. Oradaki toplam faydaya bakmak gerekir. Asıl gündeme, büyük resme bakmanın, oraya odaklanmanın daha doğru olduğunu düşünüyorum. Yoksa biz AKP’yi biliyoruz, çok pragmatik bir parti.
Sistemin demokratik yollarla çözülmesi için bir yol açıldı. Kimseye kefil olacak değiliz, fakat bu yol her ne niyetle açılmış olurlarsa olsun onu büyütmek, geliştirmek ve ilerletmek gerektiğine inanıyoruz.
Kamuoyunun hatırı sayılır bir kısmında Erdoğan’ın tek sabit hedefinin iktidarını pekiştirmek olduğuna yönelik bir kanaat var. Birçoklarına göre 24 yıllık serüven içinde, binbir savrulma ve altüst oluşun içinde süreklilik gösteren tek gerçek bu. Haliyle yapılan her hamlenin de bu hesapla kotarıldığı şüphesi var. Siz de böyle bir endişe taşıyor musunuz? İktidar bir yandan toplumsal rıza üretmekte zorlanır ve otoriterlik dozunu arttırırken, ona – istemeden de olsa – nefes verdiğinizi düşünüyor musunuz?
Hayır, çünkü bizim abdestimizden şüphemiz yok! Kendimize inanıyor, mücadelemize güveniyoruz. Bugüne kadar yaptıklarımız ortada. Her kritik dönemde demokrasiden yana aldığımız tutum ortada. ‘Çürümüş bir iktidarı ayakta tutalım, barış için her şey mübahtır’ diyen bir yaklaşım içinde değiliz.
Barış sürecini pamuklara sarıp ayrı bir süreç olarak yürütmeye çalışıyoruz. Fakat bunun dışında muhalefetimizi sonuna kadar yapıyoruz. İktidarın yaptığı yolsuzluğa yol veren, buna göz yuman, yanlış politikasına sırt dönen, ‘Aman canım bunu da görmezden gelelim’ diyen bir noktada hiç olmadık. Aksine, çok iddialı söylüyorum; bugün Meclis’te ana muhalefet partisi dahil bütün partilerden çok daha etkin bir muhalefet yürütüyoruz. AKP’nin otoriterleşmeyi istediği noktaya getirememesinin nedeni de bizim muhalefetimiz ve direnişimizdir.
Öte yandan, iktidar da en nihayetinde seçimle gelmiştir. Haliyle süreci onunla yürütmek zorundayız. Yarın başka bir iktidar gelirse, onunla yürüteceğiz. Süreç, iktidarların karakteri üzerinden tartışabileceğimiz bir şey değil. ‘Beğendiğimiz iktidarla bu süreci yürütelim, beğenmediğimiz iktidarla yürütmeyelim’, ‘Barışı AKP ile konuşmayalım, başka bir partiyle konuşalım’ diyebileceğimiz bir mesele değil.
Sıkça tekrarlanan bir eleştiri var: ‘Türkiye’de gazeteciler tutuklanıyor, büyükşehir belediye başkanı tutuklanıyor, ana muhalefet partisine kayyum atandı, siz de bu iktidarla süreç yürütüyorsunuz’ deniyor. Fakat bizim de genel başkanlarımız içeride, on binlerce arkadaşımız cezaevinde. Burada ‘an’a takılmamak gerekiyor. Anın ötesine geçen, ileriyi görebilen, geleceği örgütlemeye çalışan bir çizgiye ihtiyaç var. Onun için meseleyi AKP karşıtlığının ötesinde değerlendirmek gerekiyor. Türkiye muhalefetininin ve yer yer solun da belki en büyük yanılgılarından birisinin bu olduğunu düşünüyorum. Sistemin kusurları yalnızca AKP veya Erdoğan’a indirgenmiş durumda. Halbuki Erdoğan’dan önce de Kürtler çok mutlu, mesut değildi. Aleviler de mutlu mesut değildi. Kadınlar, işçiler mutlu mesut değildi. Buradaki tartışma, sistemi nasıl demokratikleştireceğiz tartışmasıdır. Hayatımıza giren iktidarların bu kadar belirleyici olmaması, hayatımızı, toplumsal ve siyasal pratiklerimizi kısıtlayıcı haklara sahip olmaması tartışmasıdır. Barış, demokratik bir topluma götürmeli bizi. Demokratik toplum da barışın güvencesi olmalı. Bunlar çok iç içe meseleler.
Son dönemde Meclis’te ve bazı medya kuruluşlarında iktidarı değişik konularda – ekonomiden dış politikaya – eleştiren sert çıkışlarınızla dikkat çektiniz. Kendi adıma konuşayım, süreç başladığından beri DEM Parti kadrolarından bu denli sert ve kapsamlı çıkışlar işitmiyordum doğrusu. Bu intibam yanlış mı?
Aslında aynı şeyleri söylüyoruz, inanın. Ben bu süreç başladığından beri grup başkan vekiliyim aynı zamanda. Geriye dönük bir tarama yaparsanız ben de, bütün arkadaşlarım da, bir an olsun AKP’nin yanlış politikalarını, hukuksuzlukları eleştirmekten asla vazgeçmedik. Fakat dönem dönem, toplumun algıları daha açık oluyor, özellikle daha büyük mağduriyetlerin yaşandığı zaman dilimlerinde; bu fon meselesi biraz öyle bir mesele. Yaklaşık 500 bin insanın mağduriyeti söz konusu. Böyle durumlarda doğal olarak insanların algısı ‘Kim ne diyor’a daha fazla dikkat kesiliyor.
Buna ek olarak politik atmosferin kısmen normalleşmesi, bugüne kadar bize kulak vermeyen insanların sözlerimize biraz daha kulak kabartmasına vesile oldu. ‘Yemen’e asker göndermeyelim’ dediğimizde, Türkiye’nin sağında olan milliyetçi kesimler ‘Meğer DEM Parti bunu savunuyormuş’ dediler. Ama biz bunu ilk defa savunmadık. Biz Suriye’ye de Türk askeri gitmesin demiştik, Libya için de demiştik. Ama o zamanlar başka bir iklim vardı, biz bölücüydük, teröristtik, sözümüzün de sesimizin de bir önemi yoktu.
Bu anlamda kişisel bir tutumdan ziyade, partimizin hep yürüttüğü bir muhalefet çizgisi var. Bu dönem dönem daha görünür oldu, duyulacağı atmosfer veya konjonktür oluştu belki…
Toplumun çok büyük dertleri var, çok büyük mağduriyetler var, ülkede çok ciddi yoksulluk var. İnsanlar sorunları dile getirdiğimizde ‘Bunu söyleyen Kürt vekil miymiş, Alevi vekil miymiş’ diye bakmıyor. ‘Bu benim derdimle dertleniyor, DEM Parti benim hakkımı savunuyor’ diye düşünüyor artık. Bunun çok kıymetli olduğunu düşünüyorum.
‘Türkiye’de demokrasiye en çok ihtiyaç duyan halk Kürt halkıdır’ denir, biliyorsunuz. Fakat yakın tarihin en anti-demokratik atmosferini yaratmış, bunu da her gün pekiştiren bir iktidarla yol yürünmeye çalışılıyor. Bu arayışın arkasında muhalefetin eksikliği veya yetersizliği de var mı acaba? Kürt hareketi kendini yalnız hissettiği, diğer muhalif aktörlere güvenemediği – ve belki de en önemlisi – rejimin değişmeyeceğini öngördüğü için mi bu yola girdi?
Başta da ifade etmiştim. Sayın Öcalan 93’ten beri Kürt sorununun demokratik çözümü için çaba gösteriyor. Arada belli girişimler de var aslında. En son kamuoyuna da mal olan 2013-2015 süreci var. Dolayısıyla bu süreçleri salt iktidar veya muhalefetin yeterliliği ya da yetersizliği üzerinden değerlendirmeyi doğru bulmam açıkçası. Sadece belki şöyle bir değerlendirme yapabiliriz: Türkiye’de demokratik muhalefet ya da sol muhalefet güçlü olsaydı ve Kürt sorunu konusunda gerçekten elini masaya vuracak kuvvette olsaydı, belki de bu sorun bugüne kalmamış olacaktı. Çok daha önceden çözülmüş olacaktı.
Kürt sorununa Türkiye’de genel anlamda diğer çevreler tarafından ne kadar gerçekçi yaklaşıldığı, meselenin ne kadar benimsendiği veya içselleştirildiği gerçekten tartışmalı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin Doğu Raporu’nun ötesine geçen bir çözüm önerisi yok hala. Bugün muhalefet ne diyor Kürt sorununun demokratik çözümü için? Önermesi, çözümü nedir? ‘Kürt anaları ağlamasın’ gibi cümlelere sıkıştırılamayacak, sosyolojik, ekonomik, kültürel boyutları olan devasa bir meseleden bahsediyoruz. Muhalefetin konumunun pek parlak olmadığını ifade etmemiz gerekir; ama bugün sürecin AKP ile yürütülmesi en nihayetinde hükümet olmaları gerçeğiyle, bu sorunu çözmek için bir irade ortaya koymalarıyla ilişkili.
Biraz Kürt hareketinin kulislerine inelim. Hareket içinde uzun yıllardan beri iki farklı anlayış çakışıyor gibi. Kürt sorununun çözümünü Türkiye’nin demokratikleşmesinde arayan bir yaklaşımla daha kapalı devre, ‘devletle müzakere’ dairesine sıkışmış bir çözüm perspektifini destekleyenler arasında sessiz bir rekabet var gibi. Kabaca, ‘Düşük yoğunluklu muhalefet veya anayasa değişikliğine destek karşılığında alabileceğimizi alalım’ diyenlerle, ‘Bu devlet yapısıyla yapılacak bir anlaşmaya güvenmemiz mümkün değil, örgütlü muhalefetle ittifakı sürdürüp demokratik bir düzene geçmeye çalışalım’ diyenler arasında bir gerilim veya ayrım var diyebilir miyiz?
Kürt sorununun demokratik çözümü için asıl muhatap olan sayın Öcalan’ın görüşlerine bakarsak sorunun çözümünü demokratikleşmekten hiç ayırmadığını görürüz. Barış diye bugün peşinden koştuğumuz, inşa etmeye çalıştığımız şey demokrasi mücadelesinden, demokrasiden ayrı bir şey değil. ‘Bu iktidar anti-demokratik. Bekleyelim, taleplerimizi erteleyelim, seçimden sonra iktidar değişikliği olursa onlarla konuşalım’ diyecek bir noktada hiçbir zaman olmadık. Barış erteleyeceğimiz, öteleyeceğimiz, zamana bırakabileceğimiz bir mesele değil, ekmekle su kadar yaşamsal bir mesele.
O anlamda DEM Parti açısından da, Kürt hareketi açısından da bir ikilik durumu yok. Bu iktidarın antidemokratik uygulamalarını geriletmek için de barış elzem. Elimizde sihirli değnek yok. Bir şeyleri değiştirmeniz için mücadele etmeniz, örgütlenmeniz, politik bir güç oluşturmanız gerekiyor en nihayetinde. Bugünün içindeyiz, bu anın içindeyiz, o zaman bu anın kavgasını vermek zorundayız. Yarınların kavgasını da bugünden vermek zorundayız. Yarına kaçtığımız her an bizim açımızdan, halkımız açısından bir kayıp olacaktır.
Biraz da sürecin ayrıntılarına inelim. Çerçeve yasa geçti. Bunun dışında, DEM Parti sözcülerince sık sık ‘hukuki güvenceler’in önemi vurgulandı. Anlaşılması güç olan ise, iktidarın hukuk devletini fiilen ortadan kaldırdığı bir ortamda verdiği hukuki taahhütlere nasıl bağlı kalmasının beklenebildiği. Kağıt üstünde bir takım ‘kazanımlar’ elde edilse dahi bunların hayata geçmesi ve hayatta kalması ne kadar mümkün? İktidarın sözünden dönmeyeceğinin garantisi nedir? Otoriter pratikleri her geçen gün şiddetlenen bir iktidarın Kürt hareketiyle yaptığı anlaşmalara uyup, ona kalıcı biçimde siyaset alanı bırakacağına inanıyor musunuz?
Yasal süreçleri yalnızca AKP’nin lütfu olarak değerlendirmek yanlış olur. Çoğunluk ve iktidar olanın gücünü es geçemeyiz fakat o yasanın çıkartılması için verilen mücadeleyi de görmemiz gerekiyor.
Bu ülkede anayasa uygulanmıyor, doğru. Peki bizim güvencemiz kim olacak? Barışa sahip çıkan toplumun gücü olacak. Kötü projeksiyonlar yapabiliriz. Bunlara hazırlıklı da olmalıyız. AKP karşıtlığı bazen bir tutukluğa sebep oluyor. Fakat durmamalıyız. Mücadele etmediğimiz, kenetlenmediğimiz her an hepimizin hanesine kayıp olarak yazılıyor.
İşin ‘kötü’ bitmesi halinde nasıl pozisyon alırız, ne yapabiliriz, ne yapmalıyız, bunlar konuşuluyor mu parti içinde?
Elbette. Bütün Türkiye halklarına seslenecek yeni bir mücadele hattı örmeye ve örgütlemeye çalışıyoruz. Kötüyü sadece konuşarak engelleyemeyiz. Kötü ihtimaller var diye bugünden de geri duramayız. Şu anki soru, ‘Kötü projeksiyonların gerçekleşmesini nasıl önleyebiliriz?’ olmalı. Bazı ihtimallere hapsolup kalmak yerine onları aşmanın yolunu bulmanın daha devrimci bir tavır olduğunu düşünüyorum. Öyle olmasaydı, bugüne kadar dünyada hiçbir şey değişmezdi herhalde.
Entelektüellerden ‘Barışı beraber büyütebiliriz’ diyerek sürece destek vermelerini talep ediyorsunuz. Oysa yukarıda saydığım sebeplerden dolayı iktidara bir güvensizlik var. Ayrıca süreç kapalı kapılar ardında ilerliyor, müzakere kalemleri belirsiz, nihai hedef muğlak. Bu insanların bu talebe karşılık vermemesini anlayabiliyor musunuz? Bu tepkiyi veya tepkisizliği ‘barış karşıtlığı’ olarak mı algılıyorsunuz, yoksa haklı bir tedirginlik olarak mı görüyorsunuz?
Türkiye’de 2015 sonrası çok ciddi bir baskı rejimi kuruldu. KHK’lar, demokratik kurumların tasfiye edilmesi, binlerce insanın işinden, ekmeğinden edilmesi… Bunları çok iyi anlıyoruz, çünkü biz de bunun katmerli halini yaşadık. Ses çıkartmanın bedelinin çok ağır ödendiği bir iklimdeyiz. Herkesten aynı düzeyde destek beklemek de haksızlık olur belki. Fakat geçmişe göre çok daha çorak bir entelektüel zeminde yol yürüdüğümüzü de söylemeliyim.
Sorunu çözmeye hizmet edecek tartışmaların derinleşmesi gerektiğini düşünüyoruz. İnsanların hakkaniyetle, çözüme kendi cephelerinden katkı sunmalarını istiyoruz – görüşleri, düşünceleri, eleştirileri ve itirazlarıyla. Neticede sitemi beklentisi olan, dost olan eder. Bunun bizi ileriye taşıyacağını düşünüyoruz. İçten ve samimi eleştirilerin, önerilerin, itirazların veya uyarıların her birisinin çok kıymetli olduğunu ve kaydedildiğini ifade etmem gerekir. Bunlara kulak kabartılıyor.
Fakat bazen bunların ötesine geçen yaftalama ve karalama çabaları da oluyor. Mesele hakaret etmemek. Yoksa bu çoraklaşma halini aşmak için bazı kışkırtıcı tartışmaların da ufuk açıcı olacağını düşünüyorum.
Kışkırtıcı tartışmalar dediniz. Benim görebildiğim kadarıyla Kürt kamuoyu içinde ciddi tartışmalar var. Yapısal eleştiriler de var. Örneğin, Öcalan’ın devlet nezdinde ‘Kürtlerin başmüzakerecisi’ mertebesine çıkarılmasına itiraz eden sesler var. Bu itirazlara, hareketi temsil eden sosyal ve geleneksel medya organlarından çok sert tepkiler geliyor. Bu tartışmalara ne diyorsunuz?
Sayın Öcalan da, Kürt siyasal hareketi de eleştirilemez değil. Sayın Öcalan eleştiriye çok açıktır, bunu her fırsatta ifade ediyor. Fikrî tartışmaya çok açık. Burada tepkinin neye verildiğini görmemiz lazım. Kürt siyasal hareketinin bugüne kadar yürüttüğü mücadeleyi, sayın Öcalan’ın mücadelesini, elde ettiği kazanımları değersizleştirmeye ve önemsizleştirmeye çalışan maksatlı eleştiriler var. İçinde bulunduğumuz süreci önemsizleştirmeye çalışan, kendi ‘kişisel duygular’ını tatmin etmek için söz alanlar var. Tepkiler daha ziyade bu kişilere, bunların üslubuna yönelik oluyor aslında.
Sayın Öcalan’ın birçok konu üzerinden eleştirmek mümkün, bu konuda hiçbir problem yok. Fakat yaptığı mücadeleyi yaftalarsanız, belli hassasiyetler devreye girer. 40-50 yıllık çatışmalı bir süreç var, ödenen çok ağır bedeller var. Bu bedelleri ödememiş, bu işlerle alakası olmayan insanların kalkıp ahkam kesmesi, ölçü belirlemeye çalışması doğal olarak bir hassasiyet yaratıyor ve tepki çekiyor.
Tekrar altını çiziyorum: Sürece yönelik eleştiri, öneri ve kaygıları dile getirmek başka bir şey, Sayın Öcalan’ı ve onun üzerinden süreci hedef almak bambaşka bir şey. Gerilimin kaynağı burada aslına bakarsanız.
Sürecin kulislerine ve karar alma mekanizmalarına biraz odaklanalım dilerseniz. Zira en samimi barış destekçilerinin dahi kafasını karıştıran bir takım gelişmeler yaşanabiliyor o noktalarda. Örneğin, DEM Parti’nin rolü. Partinin milyonları temsil eden yönetici kadroları ve milletvekilleri var. Fakat bu isimler sürece ne kadar dahil olabiliyor, anlamak güç. En üst seviye yöneticilerin dahi kimi zaman yöneltilen sorulara ‘Biz de haber bekliyoruz’ şeklinde yanıtlar verdiğini gözlemliyorum. Parti kadroları istişare ve karar alma mekanizmalarının içindeler mi, yoksa mesainin daha ziyade sözcülük ve halkla ilişkiler boyutunda mı sorumluluk alıyorlar?
Burada belli roller ve görevler var. Çok yönlü bir süreçten bahsediyoruz. Çatışma yönü, örgütsel yönü, geri dönüşlerle ilgili bir yönü, hukuki yönü, toplumsal ve ekonomik boyutları var… O anlamda burada bizi ilgilendiren başlıklarla PKK ve sayın Öcalan’ın dahil olduğu başlıklar doğal olarak ayrışıyor.
Bugün örneğin, tespit ve tescille ilgili yürüyen tartışma halihazırda bizim dışımızdaki bir tartışma. Ama diğer taraftan yasayla ilgili müzakerelerin bizzat içindeydik. Komisyonda da, ilk aşamalarda da… Yasaya imza koyduk, bunu kendi kurullarımızda konuştuk, tartıştık. Merkez yönetim kurulunda karara bağladık…
DEM Parti’yi bağlayan, müdahil olmasını gerektiren konularda parti asli özne. Kendi kurullarında tartışıyor, kendi kurullarında kararını alıyor ve hayata geçiriyor. Ama örgütün muhatap olduğu tartışmalar var. Örgütle devletin güvenlik bürokrasisi arasında yürüyen, bizim dışında kaldığımız tartışmalar bazı bekleme süreçleri doğuruyor haliyle. Fakat güvenlikle ilgili bu tür başlıklar açıldıkça ve çözüldükçe, işin Meclis ve toplumsal ayağının en temel muhataplarından birisi DEM Parti’nin kendisidir. Burada partiye çok daha büyük bir rol düşeceğini ifade etmeliyiz.
Karmaşık bir sürecin içindeyiz. Biz işin daha ziyade demokratik siyaset alanıyla sınırlı olan, meclis zemini ve toplumsal hayatla ilgili olan bölümünde yer alıyoruz. Bizim dışımızda, bizi aşan, hiç ilgimizin olmadığı bölümler var, o kısımda da başka ilgililer var. Fakat kendi kararlarımızı kendi kurullarımızda tartışıyoruz ve karara bağlıyoruz.
Meselenin özüne inerek bitirelim dilerseniz. İçinde bulunduğumuz şartları düşündüğünüzde, bu sürecin Türkiye’yi Kürtler ve diğer toplumsal gruplar için öngörülebilir bir gelecekte daha yaşanabilir, nefes alınabilir bir yer haline getireceğine inanıyor musunuz?
Bunun kapısını aralayacak. Her şey bizim mücadelemize, direncimize, yan yana gelişimize bağlı. Elimizde hazır bir reçete yok. ‘Süreç başladı, her şey güllük gülistanlık olacak’ diyemiyorum açıkçası. Bunun zemini oluştu denebilir yalnızca.
Özne biziz burada. Bu ülkede demokrasi istiyoruz, eşitlik istiyoruz, özgürlük istiyoruz. O zaman bu ortak paydada ne kadar buluşabileceğiz? Hükümeti, devleti, sistemi bu dönüşüme ne kadar zorlayabileceğiz? Ne kadar zorlarsak o kadar özgür olacağız. Ne kadar zorlarsak o kadar demokratik olacak bu sistem. ‘Sandık kurulacak, biz çok mutlu ve özgür olacağız.’ Hayır, öyle bir şey olmayacak.
Bu anlamda hiçbiri kurtarıcımız yok. Kurtarıcı biziz.
