Bilim insanlarına göre kuş gribi, memeli türlerden güney fil fokunu (güney deniz dili) yok edebilir. En az 40 kuş türü de tehdit altında.
Son verilere göre hastalıktan en çok Atlantik Okyanusu’nda bulunan Güney Georgia Adası’ndaki güney fil fokları etkileniyor.
Türün dünya genelindeki üreme popülasyonunun yarısından fazlası bu adada.
2025’e kadar 53 binden fazla dişi fil foku kuş gribi nedeniyle öldü.
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kayıpların ardından güney deniz fokunun koruma statüsünü ‘en az endişe verici’den iki kategori yukarı çıkarıp ‘hassas’a yükseltti.
The Guardian’a göre bu, bir türün H5N1 virüsü nedeniyle yok olma riskinin açıkça gündeme getirildiği ilk olay.
Dört tür için alarm
Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International), kuş gribinin etkilerini daha iyi değerlendirebilmek için dört türü yeniden incelemeye aldı. Bunlar büyük skua (büyük korsan martı), kuzey sümsük kuşu, Peru pelikanı ve Humboldt pengueni.
Dünyada büyük skua popülasyonunun yarısından fazlası İskoçya’da. Türün izlenen kolonilerinde sayı 2021-2023’te yüzde 76 azaldı.
Kuzey sümsük kuşlarının bazı üreme kolonilerinde de ciddi düşüş kaydedildi. Üreme, İskoçya’daki Bass Rock kolonisinde 2021-2024’te yüzde 43, Galler’deki Grassholm Adası’ndaysa 2015-2024 arasında yüzde 47 azaldı.
Şili kıyılarındaysa 2023’te yaklaşık 3 bin Humboldt pengueni ölü bulundu.
Her toplu ölüm yok oluş değil
Her toplu hayvan ölümü bir türün yok olacağı anlamına gelmiyor. Türlerin nüfusundaki değişimi belirlemek için salgın öncesindeki sayılarının da bilinmesi gerekiyor.
İklim değişikliği, balıkçılık ve yaşam alanlarının kaybı gibi başka etkenler de hayvan popülasyonuna tehdit.
Uzmanlar özellikle sayıları azalmış ve küçük adalarda yaşayan türlerin risk altında olduğuna dikkat çekiyor. Bu türlerde az sayıda hayvanın ölmesi bile yok oluş sürecini hızlandırabiliyor.
Bir türün koruma statüsü nasıl belirleniyor?
Bir türün koruma statüsü zahmetli ve bilimsel süreç. ‘Kırmızı liste’yle bugüne kadar yaklaşık 176 bin türün nesli analiz edildi. Tür sayısının 2030’a kadar 260 bine ulaştırılması hedefleniyor. Bunların 142 bin yeniden değerlendirmeyi içerecek.
Çoğu türün durumu karşı karşıya kalabileceği tehdit ne olursa olsun 10 yılda bir yeniden değerlendiriliyor. ‘Kırmızı liste’yse yılda 2-3 kez güncelleniyor.
Kuşlardaysa istisna var. BirdLife International her yıl yüzlerce kuşu inceleyerek dünyadaki 11 bini türün durumunu değerlendirmede yetkili. Özetle kuşların nesline dair bilgimiz diğer tüm hayvanlardan daha iyi.
