İnsanların yanı sıra kuşlar da plastik tüketiyor. Fakat nedeni insanlar. Kuşlar, insan kaynaklı atıkları besin zannediyor.
Deniz Yaşamını Koruma Derneği, İstanbul’un Anadolu Yakası’nın güney kıyıları açıklarındaki Prens Adaları’nda yaptığı rutin devriyede martıların strafor parçasını besin sanarak ağzıyla taşıdıkları görüntülendi.
Bir martı, suyun üzerindeki strafor parçasını gagalarken diğeri de gagasına aldığı strafor parçasıyla Prens Adaları’na doğdu uçtu. Kuşun bir süre taşıdığı parçayı yeniden denize düşürmesinin ardından strafor, dernek ekibi tarafından sudan çıkarıldı.
Kayda alınan görüntüler, plastik atıkların deniz kuşları için de tehdit oluşturduğunu gösterdi.
Deniz Yaşamını Koruma Derneği, Tavşan Adası Kesin Korunacak Hassas Alanı’nda mercan popülasyonlarını izliyor, hayalet ağları denizden uzaklaştırıyor ve yüzeyde biriken tek kullanımlık atıkların takip ve temizliğini yapıyor.
Dernekte görevli biyolog Ulaşcan Kayataş, şunları anlattı:
“2015’ten bu yana başta Prens Adaları olmak üzere Marmara Denizi ve Türkiye denizlerinde biyolojik çeşitlilik çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Tavşan Adası’nda haftada en az beş gün, hava koşulları elverdiği sürece sahadayız. Ne yazık ki deniz üzerinde biriken tek kullanımlık plastik atıklarla karşılaşabiliyoruz.
Karşılaştığımız materyaller genel olarak tek kullanımlık plastikler, başta pet şişeler olmak üzere özellikle tekne ve güvertelerde misafirlerin kullandığı gündelik atıklar oluyor. Bunların arasında peçeteler, ıslak mendiller, kağıt havlular ve hatta zaman zaman şişme balonlara kadar pek çok atıkla karşılaşabiliyoruz.
Bu tarz atıkların en temel ortak özelliği plastik veya petrokimya endüstrisinden gelen materyaller olmalarıdır. Dolayısıyla bu atıklar suya düştüğü andan itibaren deniz suyunun etkisiyle parçalanmaya başlıyor ve mikroplastik oluşumuna sebep oluyor. Bu mikroplastikler de orta ve uzun vadede besin zinciri üzerinden taşınarak insan sağlığını etkileyebiliyor.”
Kayataş, atıklar arasında strafor parçalarını da çok sık gördüklerini söyledi:
“Strafor parçaları bazen inşaat atıklarından bazen de uçması kolay bir materyal olduğu için tekne güvertelerinden ya da ada coğrafyasında gerçekleştirilen çalışmalar sırasında rüzgar ve yağmurun etkisiyle denize karışabiliyor.
Özellikle köpük kasalar ve köpük yapılar şeklindeki bu straforlar deniz kuşları tarafından besin olarak algılanıyor ve bu nedenle doğrudan onların sindirim sistemlerine karışıyor.
Kuşların strafor parçalarını besin olarak algılayıp avladıklarını ve yemeye çalıştıklarını gözlemledik. Bir kuş büyük bir strafor parçasını ağzına alarak bir av gibi yuvasına götürmek üzere sudan havalandı ve adaya doğru uçmaya başladı.
Bu süreç içerisinde ağzındaki straforu düşürerek yeniden denize bıraktı. Biz de o sırada bot üzerinde bulunduğumuz için, yol boyunca topladığımız diğer atıklar gibi düşen strafor parçasını da alarak deniz ekosisteminden uzaklaştırdık.
Bu hikaye, teorik olarak bildiğimiz plastiklerin canlılar tarafından yenilmesi probleminin sahada doğal olarak gözlemlenmiş somut bir örneği. Bu tarz karşılaşmaları ne yazık ki sıkça görüyoruz. Bu kirliliğin önüne geçebilmek için de herkesi daha bilinçli olmaya davet ediyoruz.
Köpük yapılar sadece kuşlar değil, denizden beslenen diğer canlılar için de mikroplastik kaynaklı ciddi bir sorun. Özellikle tek kullanımlık plastik atıklar doğrudan denize karışıyor.
Bu atıkların liman kıyılarında, açık denizlerde ve bazı akıntı sistemleriyle koylarda birikiyor. Özellikle koylar ve adalar ekosistemindeki bu alanlar deniz canlıları için beslenme ve üreme alanları olduğu için buradaki canlılara doğrudan zarar veriyor. Bazen takılmalar bazen de doğrudan boğulma vakalarıyla karşılaşabiliyoruz.”
