“Türk hafif şiiri sanatçıları arasında bazı toplumcular da var. Genç şair bunun ayrımına varmalı, diyorum.”
Sayın Bay Cemal Süreya 785. Gün için yazmış bu cümleleri güncesine.
Geçen hafta şiirle dolu geçti bütün zaman. Şiir söyledik, şiir dinledik, şiir konuştuk. Honduraslı bir şairle karşılaşacağım hiç aklıma gelmemişti şimdiye kadar, üstelik Filistin kökenli Honduraslı bir şairmiş Rolando Kattán.
9. ÇEVRİMDIŞI İSTANBUL Uluslararası Şiir Festivali, (ISTANBUL OFFLINE International Poetry Festival)
5-7 Kasım tarihleri arasında 9 ülkeden toplam 17 şairin katılımıyla gerçekleşti. Savaşta Ne Yaptın Baba temasını gündeme getiren festivalin bu yılki onur konuğu Gökçenur Ç. oldu.
Önce katılımcıları ve ayrıntıları yazayım…
Festival Davetlileri:
Marko Pogačar (Hırvatistan) Gabriel Chávez Casazola (Bolivya), Lyudmyla Diadchenko (Ukrayna ) Irakli Kakabadze (Gürcistan), Dilek Mayatürk (Almanya / Türkiye) Dinçer Güçyeter (Almanya), Víctor Rodríguez Núñez (Küba), Rolando Kattán (Honduras), María Baranda (Meksika).
Türkiye; C. Hakkı Zariç, Ercan Yılmaz, Elçin Sevgi Suçin, İlke Kıratlı, Metin Kaygalak, Yusuf Uğur Uğurel, Zeynep Arkan.
Festival Organizasyonu: Beste Naz Karaca, Cenk Kolçak, Emrullah Alp, Efe Duyan, Gökçenur Ç., Gülten Yalmanbaş, Selahattin Yolgiden, Onur Behramoğlu, Zerrin Yılmaz Çelebioğlu.
Şairler ilk gün Yeditepe Üniversitesi’nde bir amfiye giderek orada öğrencilerle şiir üzerine söyleşti. Misi’de Yazıevi’nde olduğum için ilk gün organizasyona katılamadım, ne çok şey kaçırmışım. Üniversitede, edebiyata ve şiire meraklı savaş karşıtı gençlerle konuşup sohbet etmek, onlara bir şeyler sormak ne güzel olurdu kim bilir.
Ne güzel şey kuşaktan kuşağa, dilden dile şairlerle yan yana olmak. Son yıllarda ya bir arkadaşımızın gözaltında olması nedeniyle, ya büyük bir kaybımızdan dolayı, anma gününde, protestoda ya da mahkeme kapısında gördük birbirimizi daha çok. Biri bitmeden biri gelen boğuntu ya da yas artık o kadar belirgin ki hayatımızda, iyi geçirdiğimiz zamandan pişman olup utanacağız neredeyse.
Bir süredir görmediğimiz arkadaşlarımızla da yan yana gelme olanağı tanıdı festival bize. Elçin Sevgi ve adaşım Hakkı Suçin’le kucaklaştık tekrar. Hatta Bay Suçin un helvası bile ikram etti geride kalan zamanın ölü toynakları anısına.
Hayat bazen içli bir annenin, bilmediği bir dilde dinlediği şarkıya ağlaması değil midir?
Savaş karşıtı ve mıh gibi güzel bir konuşma yaptı Gökçenur. Yıllardan beri emek verdiği, çalışıp bir araya getirdiği, güzel kılınmasında emeği olan festivalin onur konuğu seçildi bu yıl. Şiire onca emeği var, festivalin oluşumunda ve ilerlemesinde, sivil kalmasında arkadaşları kadar emeği var nihayet:
Onur konuğu Gökçenur Ç.’nin bu yıl hazırladığı manifestoda belirttiği gibi: “Her sene bu festival vesilesiyle birbirimizin şiirlerini çevirmek, seslerini dinlemek, aynı masada oturmak bu yüzden politik bir eylemdir. Biz devletlerin düşman dediği insanlara kendi dilimizde yer açmayı seçiyoruz. Birbirimizi tanıdıkça bize öğretilen düşmanlığın cümlelerinin eksilmeye başladığına inanıyoruz. Coğrafyalar arasındaki uzaklığı dostluğa dönüştürmeye, birlikte yaşamanın güzelliğini herkese göstermeye çalışıyoruz.”
O kadar farklı ülkeden o kadar şair bir araya gelince, dil de nasipleniyor bundan, heves de, bahçeler de, sözcükler de, okuyucular da, dinleyiciler de… Dilden dile dolaşan bir barış bildirisini herkes ana dilinde seslendiriyor.
Aynı adrese, herkes kendi ülkesinden barış metnini göndermiş gibi de okunabilir bu satırlar. Ki zaten festivalin ikinci gecesi Kadıköy’de YayKoop’ta düzenlenen okumaya gelenler arasında Filistinli şair Necvan Derviş de vardı; Kudüs’ün Kapısında Kelimeler adını verdiği seçme şiirlerini Hakkı Suçin çevirisiyle Ayrıntı Yayınları’ndan okumuştuk. Biz de Yeni e dergisinde Filistin özel sayısı yaparken, Necvan’la uzun bir söyleşi gerçekleştirmiş ve kendisinden bölgeye, insana ve şiire dair çok şey öğrenmiştik.
O gece hepimiz bir nedenle borçlandık, sabah hepimiz biraz mahcup uyandık Necvan’a. Uzun süren bir kış gibi uzun gecenin ardından, şair masasından enkaza dönerek tuttuğumuz evin yolunda birbirimizi daha çok özleyecektik, buna kuşku yok.
Her şair eksik bir halkayı bütünlemek için vardır yeryüzünde, bazen dinlerken, bazen yazarken, bazen şiir söylerken bazen de yan yana barışı çağırırken.
İkici gün akşamı Taksim’de Metro Han’da devam eden festivalde gene herkes kendi dilinden şiirler okudu. Şiirlerin çevirileri ekrana yansıtıldı ki, bu da çok önemliydi. Efe Duyan çok güzel bir konuşma yaptı Gökçenur Ç. şiiri hakkında. Onur Behramoğlu hasta olduğu için katılamadı ama onun Gökçenur Ç. şiiri hakkında yazdıklarını Zerrin Yılmaz Çelebioğlu okudu. Beste Naz Karaca’nın da Gökçenur’a dair o samimi ve içten konuşmasını unutamam.
Benim için bir sürpriz de Neşe Yaşın’ı Metro Han’da görmem oldu. Nice zamanın iki dostu olarak sarılıp kucaklaştık bir güzel. Yüzümüzde güller açtı. Neşe’nin de yeni kitabı Zaman Fısıltısı yakın zaman önce Ayrıntı Yayınları’ndan yayımlandı.
Bir yerde şunun hakkını vermek lazım, diz dize şiir okuyacağımız bir mekânda yan yana gelmemiz ne kadar önemli değil mi? Fısıltıyla da konuşsak YayKoop orada şiire açık bir pencere daima. Metro Han da şehrin kalbinde ve şiire aralık bir kapı. Dünyanın seslerinden bir kalabalık, çok sesli barış çığlığı şiirin olanaklarıyla İstanbul’un sokaklarında ve fena halde sivil bir onurla yankılanıyorsa şairlere sözcükleri yormaktan kelli ne kalır ki?
Üçüncü günün akşamı Metro Han’daki şiir okumalarımız bitince festivalin de teması olan ‘Savaşta Ne Yaptın Baba’ resim sergisinin açılışı için G&G artconnection galagallery misafir etti bizi.
Festivalin afişini çizen ressam Alper Yahya, onur konuğu Gökçenur’a gelecek yıla kadar emanet ettiği bu afiş, 2027’de kimin sabahını güzel kılacak bekleyelim bakalım.
Efe Duyan, Gülten Yalmanbaş ve Beste Naz Karaca kendilerine ayrılan zamanda ve günde inanılmaz içten ve güzel sunuculuk yaptı.
Mutlu olmak başka şey, onur duymak başka.
Şiir odur ki, toplumsallığı bir çığlıkla haykırırken insanları aynı kalbin çevresinde bir araya getirir.
Hamiş: Zaman geçer zaman bir ıhlamur ağacının ömrü gibi eski bir yaza erteler kendini. Yüzyıllık arkadaşım Ayşegül’ün anneciği Ayşe Hülya Tözeren de güzden kışa geçerken veda etti hayatımıza. Gül gibi uzun bir dalgınlıkla. Irmak gibi uzun bir uykuyla. Dağ gibi eteklerinde serin bir akşamla uğurladık onu sonsuzluğa. Sigarası, şarabı ve mahkeme kapılarında omzumuzun hemen yanında sesiyle, öğrencilerinin hayret veren bakışlarıyla çekip gitti hayatlarımızdan. Anısına saygıyla…
