Birleşmiş Milletler (BM), ABD ve İsrail’in şubatta İran’a savaş açmasından bu yana Hürmüz Boğazı’nda ve çevresinde en az 25 denizcinin öldürüldüğünü açıkladı.
BM Orta Doğu, Asya ve Pasifik’ten Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Khaled Khiari, 28 Şubat’tan 11 Kasım’a kadarki dönemi kapsayan vaka sayılarını paylaştı.
Al Jazeera’nın aktardığına göre Khiari, ”Bu durumun yeni normal haline gelmesine izin verilemez” dedi ve ”Bölgede deniz trafiği tamamen normale dönmeli” diye çağrı yaptı.
Hürmüz Boğazı’nda ve çevresinde güvenlik sorunlarının giderek arttığına işaret eden Khiari, çatışmalar başladığından beri en yüksek vaka sayısının ekimde kaydedildiğini söyledi.
‘Sivil gemiler ve ticari gemicilik hedef alınmamalı’
BM’ye bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 1 Mart ile 11 Ekim arasında Hürmüz Boğazı’nda ve Orta Doğu genelinde gemilerin karıştığı 136 güvenlik vakası kaydetti. Bu vakaların 35’i ekimde, 10’uysa kasımda görüldü.
”Her gün denizde yaşanan yeni bir vakaya uyanıyoruz” dedi Khiari. ‘‘Bu vakalar kabul edilemez. Sivil gemileri ve ticari gemicilik hedef alınmamalı.”
İranlı yetkililer cumartesi Hürmüz’ün ‘yasaklı’ bölgelerine giren üç petrol tankerinin mayınlara çarparak alev aldığını bildirmişti.
Talepler karşılanana kadar boğaz kapalı
İran, ABD’nin 8 Temmuz’da saldırılarına yeniden başlaması üzerine 12 Temmuz’da Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatmıştı.
Tahran yönetimi, belirlediği rota dışından ve ‘izinsiz geçen’ gemileri hedef almakla tehdit etmişti.
İranlı yetkililer, talepleri karşılanana kadar boğazın açılmayacağını yineliyor.
Ne olmuştu?
İki ülke, 28 Şubat’tan bu yana savaşta.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 7 Kasım’da İran’a karşı ‘Iron Gate (Demir Kapı)’ adlı yeni bir görev gücünün kurulduğunu duyurmuştu.
Görev gücünün ‘yasadışı gelir kaynaklarının İran’a kara ve Hazar Denizi’nden taşınmasını önlemek amacıyla’ çalışacağı belirtilmişti.
ABD Başkanı Donald Trump 9 Kasım’da Beyaz Saray’da İran’la görüşmelerin iyi gittiğini, sürecin yakında sona ermesini umduğunu ve yeni bir askeri harekata gerek olmadığını düşündüğünü söylemişti.
10 Kasım’dayse İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Rızai, ABD’yle görüşmelerden ‘hayali’ diye bahsedip Trump yönetimini defalarca dile getirdikleri yedi şarta teslim olmaya çağırmıştı.
Rızai bugünse (12 Kasım) İran’a yeni bir saldırı ihtimalinde Avrupa’daki ABD üslerini vurabileceklerini söyledi.
Tahran’ın Washington yönetimine ilettiği yedi şart şöyleydi:
- Deniz ablukasının kaldırılması
- Hürmüz Boğazı’ndan ticari ve petrol gemilerinin güvenli geçişinin garanti edilmesi
- Tek taraflı yaptırımların kaldırılması
- Petrol ihracatı muafiyeti
- Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması
- Nükleer maddelerin İran’da kalması
- Savaşın sonlandırılması
