Ortadoğu'ya üçüncü uçak gemisi: ABD ve İran yeniden savaşın eşiğinde mi?

ABD Ortadoğu’ya USS Theodore Roosevelt’i göndererek bölgedeki uçak gemisi sayısını üçe çıkardı. Peki ABD ile İran arasındaki savaşın yeniden alevlenme ihtimali ne?

Fotoğraf: U.S. Navy

ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş bir türlü sona erdirilemiyor. Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için görüşmeler de tıkanmış görünüyor.

ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta Katar başbakanıyla görüştükten sonra İran’a yeni askeri saldırıların ‘pek olası olmadığını’ söylemişti. Yine de ABD ordusunun tetikte olduğunu eklemişti.

İran dün (15 Kasım) kendi kıyılarına yakın Bahreyn’deki ABD üssüne üç gün içinde ikinci kere insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Ardından ABD’nin Ortadoğu’ya bir uçak gemisi daha göndermekte olduğu ortaya çıkınca savaş ihtimali yeniden belirdi.

Gemide 60’tan fazla uçak konuşlu

ABD’nin 26’ncı başkanı Theodore Roosevelt’in ismini taşıyan uçak gemisi USS Theodore Roosevelt, nükleer enerjiyle çalışıyor.

1986’da ABD donanmasında hizmete giren gemide beş binden fazla personel ve aralarında F-18’lerin de olduğu 60’tan fazla uçak konuşlu.

ABD donanmasına göre geminin görevi, ‘hava harekatına destek olmak için gemideki uçak filolarının görev planlamasına, sevk ve idaresine, koordinasyonuna ve uyumlu çalışmasına yardımcı olmak.’

USS Theodore Roosevelt, 1990-91 Körfez Savaşı’nda Akdeniz’e ve Kızıldeniz’e konuşlandırılmıştı. 2003’teki Irak Savaşı’nda da ABD hava saldırılarına destek verdi.

Al Jazeera’nın haberine göre sıradaki görev için 15 Kasım’da Ortadoğu’ya vardı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bugün (16 Kasım) ”USS Theodore Roosevelt (CVN 71) Hint Okyanusu’nda seyir halinde” yazılı bir paylaşımla geminin Ortadoğu’ya gittiğini açıkladı.

CENTCOM’un paylaştığı fotoğraf.

ABD’nin askeri yığınağı

Bölgede ABD’ye ait iki uçak gemisi daha var, ikisi de eski ABD başkanlarının ismini taşıyor: The USS George Washington ve USS George HW Bush.

ABD’nin onlarca yıldır Ortadoğu’daki üslerde konuşlu askerleri ve askeri teçhizatı var. Bu üslerden sekizi kalıcı: Bahreyn, Mısır, Irak, Ürdün, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri.

2025 itibarıyla Ortadoğu ve çevresinde 40 ila 50 bin ABD askeri konuşluydu.

Açık kaynak istihbarat (OSINT) analistlerine ve askeri uçuş takip verilerine göre ABD, İran’a savaş açmadan önce şubat başından itibaren bölgeye 120’yi aşkın uçak konuşlandırmıştı.

Bu askeri yığınak, Irak Savaşı’ndan bu yana ABD’nin Ortadoğu’da hava gücündeki en büyük artıştı.

Nitekim ABD ve İsrail’in İran’a savaş açmasından bu yana Ortadoğu’ya yedi bine yakın ek asker konuşlandırıldı.

İran nasıl karşılık verdi?

İran Dışişleri Bakanlığı’nın hukuki ve uluslararası işlerden sorumlu bakan yardımcısı Kazım Garibabadi, ”ABD’nin önce davranmasını beklemeyeceğiz” dedi: ”ABD diplomatik yolları istismar ederek zaman kazanıyor ve bu sırada yeni bir saldırının zeminini hazırlamaya çalışıyor olabilir.”

Devlet televizyonuna konuşan Garibabadi, ”İran ne ablukaya alabileceğiniz Küba’ya benzer ne de teslim olmaya zorlayabileceğiniz Venezuela’ya” diye uyardı.

İslam Devrim Muhafızları’nın ‘yeni menzillere sahip’ füzeler ürettiğini ekleyen Garibabadi, ABD’nin şimdiye kadar İran’da ‘hava ablukasında da kara ablukasında da’ başarı elde edemediğini vurguladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de ABD saldırılarının tüm Ortadoğu’da istikrarı tehlikeye attığını belirterek bölgesel enerji işbirliği için çağrı yaptı.

ABD ne diyor?

80 yaşındaki Trump bir öyle bir böyle konuşuyor. Özellikle 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçiler ağır bir yenilgi alınca soru işaretleri iyice belirginleşti. Sandıktaki tarihi yenilgide İsrail’e verilen koşulsuz desteğin ve İran’da yürütülen ısrarcı savaşın payı büyüktü.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’a ekonomik baskının giderek ağırlaşacağını ama askeri operasyonlara yeniden başlamaya gerek kalmayacağını söylüyor.

Trump’sa diplomasinin işe yaramadığına ve sabrının tükenmekte olduğuna dair sinyaller veriyor. Nitekim geçen hafta ABD’nin baş müzakerecisi ve başkan yardımcısı JD Vance’e ”İran’la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok” dediğini söyledi:

”O günler geçeli çok oldu. Paraları bizde, yüz milyarlarca dolar elimizde. (Hürmüz) Boğazı da elimizde!”

Bölge savaşın eşiğinde mi?

Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez’e göre iki ülke de tetiği ilk kimin çekeceğine kilitlenmiş durumda. Üstelik iki taraf da önce davranmanın daha güvenli olduğuna inanıyor.

Savaşı durdurma ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma çabalarıysa hala sonuçsuz.

Uluslararası Politika Araştırmaları Merkezi’nden Raşid el-Muhanadi, Pakistan ve Katar gibi bölgesel güçlerin arabuluculuğa soyunduğunu hatırlatarak bölgenin yeniden topyekun bir savaşa açıkça karşı olduğunu ekledi.

Fakat el-Muhanadi’ye göre savaşın iki başrolü, ellerindeki kozları bir hayli farklı tartıyor:

”İranlılar daha fazla koza sahip olduğunu düşünüyor. Amerikalılarsa aksini düşünüyor. Böyle bir durumda diplomatik çözüme ulaşmak epey zor.”