Ünlü ABD’li iktisatçı Nouriel Roubini “Savaş yarın bitse bile petrol fiyatları eski seviyesine dönmez” deyip ekledi: “1970’teki duruma düşülebilir.”
1970’lerdeki petrol krizi, ABD ve Avrupa’da akaryakıt kuyruklarına neden olmuştu.
Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin aksaması ve enerji tesislerinin hedef alınmasını akaryakıt piyasalarını sarsmaya devam ediyor. Doğalgaz ihracatında da kritik bu boğazdan dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si yapılıyor.
Brent petrol, 23 Mart’tan ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın enerji altyapısına saldırının beş gün ertelendiğini duyurmasının ardından 100 dolara kadar gerilemişti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, bugün Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine kapalı olduğunu, yasağı ihlal eden gemilere ‘sert müdahale’yle karşılık verileceğini duyurdu.
Açıklama sonrası petrol 110 doları aştı. Fiyat, an itibarıyla 110,21 dolar.
Peki petrol fiyatı akıbeti ne olacak?
Ekonomi firması Macro Associates’in CEO’su ve eski Beyaz Saray ekonomist Roubini’ye göre savaş bitse de petrol fiyatı eski seviyesine dönmez.
Petrol savaştan önce (27 Şubat’ta) 70 dolar seviyesindeydi.
‘Yarın bitse bile, petrol fiyatları eski seviyelerine dönmez’
Bloomberg’in aktardığına göre İtalya’da bir toplantıda konuşan Roubini, 1970’deki krizini hatırlatarak, kuyruk riskinin olduğundan bahsetti:
“Temel senaryom çatışmanın tırmanma olasılığının yüzde 50’nin üzerinde olduğu yönünde. Tırmanma ve kaybetme olasılığı, tırmanma ve kazanma olasılığından daha düşük, ancak bu yine de alınması gereken büyük bir risk.
ABD ve İsrail’in gerilimi tırmandırması durumunda rejimin çökmesi daha olası ve bu nedenle kısa vadede petrol fiyatları yükselse bile orta vadede daha iyi bir sonuç elde edilir. Bu nedenle Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun gerilimi tırmandırıp kazanmaya çalışmak için bir motivasyonu var.
Savaşın devam etmesi küresel ekonomiye zarar verecek. ABD ve İsrail’in gerilimi tırmandırması, İran’ın petrol tesislerine daha da fazla saldırması durumunda 70’lerdeki gibi bir duruma düşülmesi riski var. Savaş yarın bitse bile petrol fiyatları eski seviyelerine dönmeyecek. Ancak yüzde 10-15’lik artış trajik olmaz.”
‘Fed de zorda kalabilir’
Ünlü iktisatçı, şimdi krizin para politikası üzerindeki etkisine dairse şunları söyledi:
“Avrupa Merkez Bankası (ECB) nisan ve belki de haziranda faiz oranlarını yükseltmek zorunda kalacak. Britanya Merkez Bankası da aynı yolu izleyecek.
ABD Merkez Bankası (Fed) da zor durumda kalabilir. 2022’de Fed, faiz oranlarını yükseltmekte gecikince itibarını neredeyse yitirdi. Yeni Fed başkanı, görev süresinin başında itibarını zedeleyemez ve faizleri artırmaktan başka seçeneği olmayabilir.”
1973’teki petrol krizi kuyruklara neden olmuştu
1973’te Mısır ve Suriye, İsrail’e karşı savaş (Yom Kippur Savaşı) açtığında Suudi Arabistan liderliğindeki OAPEC (Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri), savaşta İsrail’i destekleyen ülkelere (başta ABD ve Hollanda) ambargo uygulayacağını duyurmuştu. O dönem petrolün varil fiyatı kısa sürede üç dolardan 12 dolara çıkmıştı. Kriz nedeniyle ABD ve Avrupa’da yakıt karneye bağlanmış, istasyonlarda kilometrelerce kuyruk oluşmuştu.
