ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı için destek çağrısını birçok ülke reddetti.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaş, ikinci haftayı geride bırakırken İran’ın küresel günlük petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması piyasaları derinden etkilemeye devam ediyor.
ABD basını son günlerde Trump yönetiminin gemileri Hürmüz Boğazı’ndan ‘güvenli şekilde geçirmek için’ bazı ülkelerle görüştüğünü yazmıştı. Trump bu talebini hafta sonu açıkça dile getirmişti.
Son olarak Financial Times‘a konuşan ABD başkanı, Çin dahil yedi ülkeyle görüştüklerini belirtip NATO ülkelerinin de buna destek olması gerektiğini şöyle savunmuştu:
“Boğazdan faydalananların, orada kötü bir şey olmamasını sağlamaya yardımcı olmaları son derece uygundur. Yanıt gelmezse ya da olumsuz yanıt gelirse bunun NATO’nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum.”
Ülkelerden ret açıklamaları
Ancak Trump’ın çağrısı, önerdiği ülkelerce kısa sürede reddedildi.
Almanya Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, “Bu NATO’nun savaşı değil, NATO bir savunma ittifakı” dedi.
DW Türkçe’nin haberine göre Britanya Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için ‘müttefikleriyle bir plan üzerine çalıştığını, ancak geniş kapsamlı savaşa dahil olmayacağını’ söyledi.
İspanya savunma ve dışişleri bakanları, İspanya’nın ‘ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı yasadışı bulduğu için’ Hürmüz Boğazı’ndaki hiçbir askeri operasyona katılmayacağını açıkladı.
Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi, İran’daki mevcut gerilim nedeniyle Tokyo’nun deniz güvenliği misyonuna katılmayı değerlendirmediğini söyledi. Başbakan Sanae Takaici ise ülkenin hukuk sistemi gereği denizaşırı askeri operasyonların ‘son derece zor’ olduğunu vurguladı.
Avustralya Ulaştırma Bakanı Catherine King de ülkesinin operasyona katılmayacağını belirterek “Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyeceğiz” dedi.
Yunanistan hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis, Yunanistan’ın boğazda hiçbir askeri operasyona katılmayacağını söyledi.
İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de Trump’ın çağrısına temkinli bir yanıt verdi. Tajani, İtalya’nın AB’nin deniz güvenliği operasyonlarını güçlendirilmesini desteklediğini söyleyerek “Bu misyonların Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletilebileceğini düşünmüyorum” dedi.
Ne olmuştu?
ABD-İsrail, 28 Şubat’ta İran’a hava harekatları başlatmış, savaş, İran’ın İsrail’e ve ABD üslerine misillemeleriyle bölge ülkelerine sıçramıştı. Saldırıların ilk gününde İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey İranlı isim öldürülmüştü.
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a saldırmış, savaş İran’ın İsrail’e ve bölge ülkelerindeki ABD üslerine misillemeleriyle geniş bir alana yayılmıştı. Saldırıların ilk gününde İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey İranlı isim öldürülmüştü. İran, Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider olarak seçmişti.
İran, misillemelerin yanısıra petrol ve gaz ihracatı için büyük önemdeki Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurmuştu. Bu da enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketi ciddi şekilde artırmıştı.
