İran devlet televizyonu Press TV, İran’ın mevcut savaşı sonlandırmayı amaçlayan ABD önerisini reddettiğini bildirdi.
Televizyon, kararı duyuran İranlı yetkilinin adını, rütbesini veya unvanını açıklamazken şu sözlerini aktardı: “İran, savaşı kendi karar verdiği zaman ve kendi koşulları yerine getirildiğinde sona erdirecektir.”
İranlı yetkililer daha önce defalarca sadece ateşkes değil savaşın tamamen sona ermesini istediklerini dile getirmişti.
Press TV’ye göre yetkili, ABD’ye beş şart koştu:
- Saldırı ve suikastların tamamen durması
- Yeniden savaşı dayatmayacak somut mekanizmaların oluşturulması
- Savaş hasarlarının tazmini
- Bölgedeki tüm cephe ve direniş grupları için savaşın sona erdirilmesi
- İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki egemenlik hakkının uluslararası düzeyde tanınıp garantilenmesi
Kanal, Tahran’ın, Washington’ın çeşitli diplomatik kanallar aracılığıyla ilettiği önerileri ‘aşırı talepkâr’ bulduğu belirtildi.
ABD’nin önerisiyle ilgili iddialar: İran ’15 maddelik planı’ yalanlamıştı
İsrail’in Kanal 12 televizyonu, ABD’nin Tahran’a bir aylık ateşkesi içeren 15 maddelik plan sunduğunu ortaya attı. Haber adı paylaşılmayan İsrailli kaynaklara dayandırıldı.
Katar’ın Al Jazeera televizyonu da aynı iddiayı Pakistanlı resmi kaynaklara dayandırarak haberleştirdi.
Kanal 12’ye göre öneri Pakistan aracılığıyla Tahran’a iletildi.
Dün Pakistan Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, ABD’den bir heyetin ‘bir veya iki gün içinde’ İran’la olası görüşme için ülkeye geleceğini duyurmuştu.
Haberde planın İran’ın nükleer kapasitesinin sonlandırılması, Tahran’ın nükleer silah elde etme girişiminde bulunmayacağına dair taahhütte bulunması, İsfahan, Natanz ve Fordo nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması gibi maddeler içerdiği belirtildi.
İran’ın uranyum zenginleştirme yapmaması, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumu da Uluslararası Atom Enerji Ajansı’na devretmesinin istendiği öne sürüldü.
Habere göre plan da Hürmüz Boğazı’nı yeniden gemi trafiğine açılması, İran’ın füze programının menzili ve miktarı açısından sınırlandırılması, Tahran’ın bölgedeki ‘vekil güçlere desteğini kesmesi’ gibi şartlar da var. Ayrıca bunlara karşılık İran’a yaptırımların kaldırılması taahhüt edilmiş.
İran Hükümet Bilgilendirme Konseyi Başkanı İlyas Hazreti, bu haberi bugün yalanladı:
“Düşmanlar, saldırarak elde edemeyecekleri isteklerini kendi kendilerine listelemişler. Bunlar medya spekülasyonları ve sayın Trump’ın yalanları, bunlara fazla önem vermeyin.”
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran hava harekatı başlatmış, savaş, İran’ın İsrail’e ve bölge ülkelerine misillemeleriyle bölge geneline yayılmıştı.
Trump, 21 Mart’ta ‘İran’ı yok etmekte olduklarını’ belirterek ‘ateşkes istemediğini’ dile getirmişti. 22 Mart’taysa İran’a Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açması için 48 saat verip aksi durumda enerji altyapısı vurmakla tehdit etmişti.
ABD başkanı, 23 Mart’taysa İran’la ‘düşmanlıklara kesin çözüm için’ yapıcı görüşmeler yaptıklarını, bu nedenle İran’ın enerji altyapısına tüm saldırıları beş gün ertelediğini açıklamıştı.
İranlı yetkililerse ‘ABD’yle hiçbir müzakere yapılmadığı’nı ve konunun ‘finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek için kullanıldığı’nı söyleyerek Trump’ı yalanlamıştı.
Trump dünse (24 Mart) İranlılarla aktif müzakereler yürüttüklerini belirtip onların ABD’yle bir anlaşmayı çok istediklerini öne sürmüştü: “İranlı liderlerin hepsi gitti. Kimse kiminle konuşacağını bilmiyor ama biz doğru kişilerle konuşuyoruz.”
İran Devrim Muhafızları Ordusu Hatemul Enbiya Merkez Karargahı, ABD’yle müzakere yapmayacaklarını bildirmişti.
