İranlı milletvekili Alaaddin Burucerdi, ülkesinin Hürmüz Boğazı’ndan geçen bazı gemilerden 2 milyon dolar (yaklaşık 88,5 milyon lira) geçiş ücreti aldığını duyurdu.
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a hava harekatı başlatmış; ilk gün İran’ı 37 yıldır yöneten Ayetullah Hamaney öldürülmüştü. İran, buna İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerine yaptığı misillemelerle yanıt vermiş, Hürmüz Boğazı’nı da kapatmıştı.
Dünya petrol arzının neredeyse yüzde 30’unun geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik zincirinin kopması ve petrol işleme noktaları ve gaz sahalarına yapılan son saldırılar fiyatları artırıyor.
İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi vekil Burucerdi ülkesinin 47 yıl sonra Hürmüz Boğazı’nda yeni bir egemenlik anlayışı ortaya koyduğunu söyledi.
İran’ın boğazdan geçen bazı gemilerden 2 milyon dolar geçiş ücreti aldığını belirtti. Vekil Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde ücret alınmasının İran’ın gücünü gösterdiğini savundu.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
