DİSK-AR: Gerçek işsiz 12,6 milyon, resmi 2,9 milyon

DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) araştırmasına göre 2026 temmuz-eylül döneminde ‘geniş tanımlı işsiz’ sayısı 12 milyon 577 bine yükseldi.

Fotoğraflar: AA

Ekonomistler, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı resmi ‘görünür işsizlik’ sayılarından ziyade ‘geniş tanımlı işsizlik’ diye niteledikleri bir gerçek işsizlik sayısının var olduğunu söylüyor.

Resmi işsizlik oranı yalnızca aktif olarak iş arayanları kapsıyor. Ama ekonomik krizlerden muzdarip ülkelerde ‘atıl işgücü’ kavramı epey önemli, çünkü bu kişiler resmi işsizlik sayılarına dahil edilmiyor:

  • İş aramasa da çalışmaya hazır kimseler (örneğin umudunu yitirerek iş kovalamayanlar)
  • Mevsimlik işsizler
  • Eksik istihdamdakiler (yani yarı zamanlı çalışmak zorunda kalsa da tam zamanlı iş isteyenler)

Bu kişiler dahil edilmediğinde işsizlik sayıları olduğundan çok daha düşük görünüyor.

Nitekim TÜİK’e göre 2026 temmuz-eylül döneminde işsiz sayısı yalnızca 2 milyon 870 bin.

DİSK Araştırma Merkezi’ne göreyse aynı dönemde işsiz sayısı 10 milyon daha fazla: 12 milyon 577 bin.

DİSK’e göre ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranı bir önceki çeyreğe göre (2026 nisan-haziran) bir puan artarak yüzde 30,9’a yükseldi.

Araştırmada ‘dar tanımlı işsizlik’ (resmi işsizlik) ve ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranları arasındaki farkın 22,8 puan olduğu belirtildi.

Ayrıca 9,7 milyonu aşkın kişinin iş ararken ümidini kaybettiği, iş aramayı bıraktığı ya da kısmi zamanlı çalışmasına rağmen daha fazla çalışmak istediği vurgulandı.

Tam zamanlı çalışanların oranı daha da düşük

DİSK, istihdamın niteliğini ortaya koymak amacıyla kendi geliştirdiği ‘Kayıtlı ve Tam Zamanlı İstihdam’ (KATİ) ölçütüne de yer verdi. Buna göre 2026 temmuz-eylül döneminde yüzde 49,2 denilen resmi istihdam oranı, KATİ ölçütüne göre yüzde 34,6.

Yani çalışma çağındaki 67,1 milyon kişinin yalnızca 23,2 milyonu kayıtlı ve tam zamanlı istihdam kapsamında çalışıyor.

Kadınlarda resmi istihdam oranı yüzde 32, KATİ oranıysa yüzde 19,9’da kaldı; erkeklerdeyse resmi istihdam oranı yüzde 66,7, KATİ oranı yüzde 49,6.

40 saatin altında çalışanların yüzde 47’si daha fazla çalışmak istiyor

Araştırmaya göre haftalık 40 saatin altında çalışan 8 milyon 192 bin kişinin 3 milyon 881 bini ‘zamana bağlı eksik istihdam’ kapsamında yer aldı: Haftada 40 saatten az çalışanların yüzde 47,4’ü aslında daha fazla çalışmak istiyor. Bu oran, 2021’den bu yana kaydedilen en yüksek düzey oldu.

Kadın işsizliği yüzde 40,2

Araştırma, işsizliğin cinsiyete göre dağılımında kadınlarla erkekler arasındaki farkın sürdüğünü ortaya koydu.

2026 temmuz-eylül döneminde resmi işsizlik erkeklerde yüzde 6,8, kadınlarda yüzde 10,7 olarak açıklanmıştı.

Gelgelelim ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranı erkeklerde yüzde 25,3, kadınlarda yüzde 40,2.

Yani kadınların ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranı erkeklerinkinden 14,9 puan yüksek. Geniş tanımlı işsiz sayısı kadınlarda 6 milyon 147 bin, erkeklerdeyse 6 milyon 424 bin olarak hesaplandı.

Genç kadınlarda işsizlik yüzde 50,7

Araştırmada genç işsizliği de incelendi.

15-24 yaşlarındaki gençlerde ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranı 2026 temmuz-eylül döneminde yüzde 38,2 olarak hesaplandı. Gençlerde resmi işsizlik oranıysa yüzde 15,2 oldu.

DİSK-AR’a göre gençlerde ‘geniş tanımlı işsizlik oranı’ AKP’nin iktidara geldiği 2002’nin temmuz-eylül döneminde yüzde 26’ydı, 2026’ya gelindiğindeyse yüzde 38,2. Dolayısıyla 12,1 puan arttı.

Genç kadınlarda ‘geniş tanımlı işsizlik’ oranı yüzde 50,7’ye ulaşırken, genç erkeklerde bu oran yüzde 30,1 olarak hesaplandı. Resmi işsizlik oranı genç kadınlarda yüzde 23,4, genç erkeklerde yüzde 10,8 oldu.