AYŞEGÜL KASAP
aysegulkasap@diken.com.tr
@aysegul_kasap
Son bir haftada Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen 13 ürün ‘zehir’ ve ‘kansorejen’ madde tespiti gerekçesiyle ya iade edildi ya da geri çekilip imha edildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 7 Ocak 2025’te yeni yönetmelikle pestisit limitlerinde güncellemeye giderek Avrupa Birliği (AB) standardı getirmişti.
Bakanlık yönetmeliğin yayınladığı tarihten itibaren üç ayda uyum sağlanacağını belirtmişti. O tarihten önce yürürlükteki hükümlere uygun olarak üretilmiş gıdalar içinse “Raf ömrü boyunca piyasada bulunabilir” denmişti.
Buna karşın Avrupa’dan gıda bildirimlerinin ardı arkası kesilmiyor.
11 Mart: Armut, antep fıstığı, organik antep fıstığı, biber, kuru incir
Hırtvatistan Türkiye’den aldığı armutlarda metoksifenozid tespit etti. Bu pestisitte izin verilen limit 0,01 mg/kg – ppm. Analiz sonuçlarıysa 0,043 mg/kg – ppm. Güvenli limitin 4,3 katı.
Armutlar sınırdan reddedildi.
Pestisitin zararları
Pestisitler, insanlarda kısırlık, hormonal sistemde ve sinir sisteminde bozukluklar ve kanser gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Pek çok kişi gıda ve su yoluyla bu zehirlere maruz kalıyor, ancak özellikle tarım işçileri gibi doğrudan pestisitlerle çalışanlar ve bunların uygulandığı bölgede bulunan kişiler özellikle riskle karşı karşıya.
Antep fıstığı
Türkiye’den İtalya’ya gönderilen antep fıstıklarında Aflaktoksin B1 saptandı. İzin verilen limit 8,0 µg/kg – ppb. Analiz sonuçlarıysa 13,4 ± 0,9 µg/kg – ppb. Yani 1,6 katı. Total Aflatoksin oranıysa güvenli limitin 1,86 katı.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri gönderildi.
Aflatoksin nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı sitesinde şu tanım yer alıyor: “Aflatoksinler, kuvvetli zehir ve kanserojen maddelerdir. En zehir etkili olanı hem kanser hem de gen yapısını değiştirebilen Aflatoksin B1’dir.”
Bakanlık sitesinden ayrıca, ‘tüketicilerin korunması için ithalat, ihracat ve rutin kontroller esnasında numuneler alındığını ve bakanlığa bağlı laboratuvarlarda analiz edildiğini’ belirtiyor: “Zararlı olabilecek miktarda aflatoksin içeren gıda ve yemler tüketime sunulmaz.”
Organik antep fıstığı
İtalya’ya gönderilen organik antep fıstıklarında da izin verilen limitin 1,7 katı Aflatoksin B1 çıktı. Total aflatoksin oranıysa 2,39 katı.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla geri gönderildi.
Taze biber
Bulgaristan Türkiye’den aldığı biberlerde permethrin saptadı. Bu pestisitte izin verilen limit 0,05 mg/kg – ppm. Analiz sonuçlarıysa 0,145+/-0,073 mg/kg – ppm. Yani iki katı.
Ürünler ‘potansiyel risk’ denilerek sınırdan geri gönderildi.
Almanya da aynı gün taze biberlerde asetamiprid bulduğunu bildirdi. Bu pestisitte izin verilen limit 0,30 mg/kg – ppm. Tespit edilense 0,42 mg/kg – ppm. Yani 1,4 katı.
Kuru incir
Almanya, Türkiye’den gönderilen kuru incirlerde izin verilen limitin 6,4 katı Aflatoksin B1 tespit etti. Total aflatoksinse 5,8 kat fazla bulundu.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri gönderildi.
12 Mart: Kimyon
Çek Cumhuriyeti Türkiye menşeili kimyon tohumlarında izin verilen limitin 1,5 katı pirolizidin alkaloitleri saptadı.
Ürünler ‘potansiyel risk’ denilerek piyasadan geri çekildi.
Pirolizidin alkaloidler nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sayfasında yer alan açıklamaya göre pirolizidin alkaloid (PA) grubu bileşikler bazı bitkiler tarafından sentezlenen toksik etkili sekonder metabolitler. Bu nedenle, PA’ların baharat, çay, bitkisel çay, takviye edici gıda ve bal gibi ürünlerde varlığının tespit edilmesi ve bunlardan kaynaklanan insan sağlığı risklerinin belirlenmesi önemli.
13 Mart: Kayısı
Almanya Türkiye’den aldığı kayısı parçacıklarında Aflatoksin ve Okratoksin A tespit etti. Total Aflatoksin miktarı izin verilen limitin 3 katı çıktı. Analiz sonuçlarında bulunan Okratoksin A miktarıysa maksimum sınırın 3,5 katı bulundu.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla alıkonuldu.
Okratoksin A nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın açıklamasına göre Okratoksin A toksik (zehirli) bir madde.
Bu zehirli madde, bağışıklığı baskılayıcılık, böbreklerde fonksiyonel ve yapısal bozukluklar, kanser oluşumu, sinir sistemini bozma gibi insan sağlığı için son derece ciddi yan etkilere sahip bir mikotoksin.
14 Mart: Kuru incir, kaymak, incir, haşhaş ezmesi
Türkiye’den Hollanda’ya giden dilimlenmiş kuru incirlerde Okratoksin A saptandı. İzin verilen limit 8 µg/kg – ppb. Analiz sonuçlarında çıkan miktarsa 61 µg/kg – ppb. Yani 7,6 katı.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddedildi.
Ülkeye giden incirlerde de güvenli limitin 5,5 katı Aflatoksin B1 ve 2,8 katıysa Okratoksin A bulundu.
Bunlar da ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddedildi.
Kaymak
Belçika Türkiye’den aldığı kaymakta izinsiz E202 katkı maddesi buldu. Ürünler piyasadan geri çekildi.
E202 nedir?
Gıdalarda kullanılan koruyucu katkı maddesi potasyum sorbat etiketlerde E202 olarak yer alıyor. Yüksek dozlarda kullanımı insan sağlığı için tehlikeli.
Haşhaş ezmesi
Hollanda Türkiye’den aldığı haşhaş ezmesinde alerjen fındık ve susam tohumları tespit etti. Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla göndericiye iade edildi.
Almanya da haşhaş ezmesinde beyan edilmemiş alerjenlerden susam ve yer fıstığı buldu. Ürünler hakkında ‘tehlikeli’ koduyla bilgi geçildi.
Kuru incir
Almanya Türkiye menşeili kuru incirlerde izin verilen limitin 2,7 katı Aflatoksin B1 saptadı. Total Aflatoksin miktarıysa 2,74 kat fazla çıktı.
