AYŞEGÜL KASAP
aysegulkasap@diken.com.tr
@aysegul_kasap
Son bir haftada Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen dokuz ürün ‘zehir’ ve ‘kansorejen’ madde tespiti gerekçesiyle iade edildi. Bazıları piyasadan geri çekilip imha edildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 7 Ocak 2025’te yeni yönetmelikle pestisit limitlerinde güncellemeye giderek Avrupa Birliği (AB) standardı getirmişti.
Bakanlık yönetmeliğin yayınladığı tarihten itibaren üç ayda uyum sağlanacağını belirtmişti. O tarihten önce yürürlükteki hükümlere uygun olarak üretilmiş gıdalar içinse “Raf ömrü boyunca piyasada bulunabilir” denmişti.
Buna karşın Avrupa’dan gıda bildirimlerinin ardı arkası kesilmiyor.
3 Mart: Kuru incirler
Fransa Türkiye’den aldığı kuru incirlerde Aflatoksin B1 tespit etti. İzin verilen limit 6,0 µg/kg – ppb. Analiz sonuçlarında çıkan miktarsa 20±7 µg/kg – ppb. Yani 3,4 katı.
İncirler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddedildi.
Aflatoksin nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı sitesinde şu tanım yer alıyor: “Aflatoksinler, kuvvetli zehir ve kanserojen maddelerdir. En zehir etkili olanı hem kanser hem de gen yapısını değiştirebilen Aflatoksin B1’dir.”
Bakanlık sitesinden ayrıca, ‘tüketicilerin korunması için ithalat, ihracat ve rutin kontroller esnasında numuneler alındığını ve bakanlığa bağlı laboratuvarlarda analiz edildiğini’ belirtiyor: “Zararlı olabilecek miktarda aflatoksin içeren gıda ve yemler tüketime sunulmaz.”
4 Mart: Domates, kimyon, kurutulmuş kekik
Türkiye’den Hırvatistan’a gönderilen domateslerde pestisit indoxacarb bulundu. İzin verilen limit 0,01 mg/kg – ppm. Tespit edilense 0,11 mg/kg – ppm. 11 katı.
Domatesler tehlikeli koduyla sınırdan geri gönderildi.
Bu ‘son derece zehirli’ pestisit 2021’de Avrupa’da yasaklanmıştı.
Pestisitin zararları
Pestisitler, insanlarda kısırlık, hormonal sistemde ve sinir sisteminde bozukluklar ve kanser gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Pek çok kişi gıda ve su yoluyla bu zehirlere maruz kalıyor, ancak özellikle tarım işçileri gibi doğrudan pestisitlerle çalışanlar ve bunların uygulandığı bölgede bulunan kişiler özellikle büyük risk altında.
Kimyon
İsviçre Türkiye’den aldığı öğütülmüş kimyonlarda beyan edilmemiş gluten tespit etti. Hiç olmaması gerekirken saptanan gluten miktarı 200 mg/kg – ppm.
Ürünler ‘potansiyel riskli’ denilerek piyasan geri çekildi.
Kurutulmuş kekik
Belçika, Türkiye’den aldığı kurutulmuş kekikteki pirolizidin alkaloidleri saptadı. İzin verilen limit 1000 µg/kg – ppb ama analiz sonucu 2203 µg/kg – ppb. 2,2 katı.
Yetkililer ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddetti.
Pirolizidin alkaloidler nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sayfasında yer alan açıklamaya göre pirolizidin alkaloid (PA) grubu bileşikler bazı bitkiler tarafından sentezlenen toksik etkili sekonder metabolitler. Bu nedenle, PA’ların baharat, çay, bitkisel çay, takviye edici gıda ve bal gibi ürünlerde varlığının tespit edilmesi ve bunlardan kaynaklanan insan sağlığı risklerinin belirlenmesi önemli.
Zararları
Yine bakanlığın sayfasındaki bilgiye göre insanda akut toksik etkiler için hedef organ karaciğer. PA’ya yüksek miktarlarda maruz kalınması sonucunda, hepatomegali, karın bölgesinde inflamasyon ve birçok vakada siroza kadar ilerleyen bir tablo ortaya çıkabilir.
7 Mart: Gıda takviyesi, incir, kuru incir, asma yaprak, kurutulmuş kekik
Hollanda Türkiye’den aldığı gıda takviyelerinde yasaklı sibutramin ve sildenafil tespit etti.
Saptanan sibutramin miktarı 17100 mg/kg – ppm. Sidenafil miktarıysa 4420 mg/kg – ppm.
Sibutramin, kilo vermede, verilen kilonun korunmasında ve obezite tedavisinde kullanılan bir ilaç. Avrupa’da sibutramin kullanımına izin vermiyor. Bu ilaç hakkında vatandaşlarını yüksek tansiyon veya kalp ritim bozukluğu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Sildenafilse ereksiyon tedavisinde kullanılan bir ilaç. Gıda takviyelerinde kullanılması yasak. Bu ilaç doktor kontrolü dışında alındığın ani ölümlere neden olabiliyor.
Ürünler hakkında ‘tehlikeli’ koduyla yetkililere bilgi geçildi.
İncir ve kuru incirler
Hollanda Türkiye’den aldığı incir ve kuru incirlerde Okratoksin A saptadı. İzin verilen limit 8 µg/kg – ppb. Bulunan miktarsa 19 µg/kg – ppb. 2,3 katı. Kuru incirlerdeyse analiz sonuçları 52 µg/kg – ppb çıktı. 6,5 katı.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddedildi.
Okratoksin A nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın açıklamasına göre Okratoksin A toksik (zehirli) bir madde.
Bu zehirli madde, bağışıklığı baskılayıcılık, böbreklerde fonksiyonel ve yapısal bozukluklar, kanser oluşumu, sinir sistemini bozma gibi insan sağlığı için son derece ciddi yan etkilere sahip bir mikotoksindir.
Asma yaprak
Türkiye’den Almanya’ya gönderilen asma yapraklarda beş çeşit pestisit saptandı.
| Pestisit türü | İzin verilen limit | Analiz sonucu |
| Acetamiprid | 0,01 mg/kg – ppm | 0,031 mg/kg – ppm |
| Difenoconazole | 0,05 mg/kg – ppm | 6,1 mg/kg – ppm |
| Dithiocarbamates | 0,05 mg/kg – ppm | 0,13 mg/kg – ppm |
| Azoxystrobin | 0,01 mg/kg – ppm | 2,9 mg/kg – ppm |
| Flutriafol | 0,01 mg/kg – ppm | 0,15 mg/kg – ppm |
Yani izin verilen limitin
- 3,1 katı Acetamiprid
- 122 katı Difenoconazole
- 2,6 katı Dithiocarbamates
- 290 katı Azoxystrobin
- 15 katı Flutriafol
tespit edildi.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla piyasadan geri çekildi.
Bir üründe birden fazla pestisit kullanılması ‘petisit kokteyli’ olarak tanımlanıyor. Asma yapraklara ‘tehlikeli’ koduyla el kondu.
Pestisitin zararları
Pestisitler, insanlarda kısırlık, hormonal sistemde ve sinir sisteminde bozukluklar ve kanser gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Pek çok kişi gıda ve su yoluyla bu zehirlere maruz kalıyor, ancak özellikle tarım işçileri gibi doğrudan pestisitlerle çalışanlar ve bunların uygulandığı bölgede bulunan kişiler özellikle büyük risk altında.
Kurutulmuş kekik
Lüksemburg, Türkiye’den aldığı kurutulmuş kekiklerde pirolizidin alkaloidleri tespit etti. İzin verilen limit 1000 µg/kg – ppb. Analiz sonuçlarıysa 128873 +- 26185 µg/kg – ppb. Yani yaklaşık 129 katı.
Yetkililer ‘potansiyel risk’ koduyla kamuoyunu basın aracılığıyla uyardı.
