ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın petrolünü almak isteğini belirtip ülkenin petrol ihracat merkezi Hark Adası’nı ele geçirmenin seçenekler arasında olduğunu söyledi.
ABD başkanı daha bir hafta önce İran’la müzakereden bahsediyordu.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Financial Times (FT) gazetesine konuşan Trump, bu kez tercihinin ‘İran’ın petrolünü almak’ olacağını söyledi ve olası bir adımı Venezuela örneğiyle kıyasladı:
“Dürüst olmak gerekirse, en çok istediğim şey İran’daki petrolü almak ama ABD’de bazı aptal insanlar ‘Bunu neden yapıyorsun?’ diyor. Ama onlar aptal insanlar.
Belki Hark Adası’nı alırız, belki almayız. Çok fazla seçeneğimiz var. Ayrıca bu, bir süre orada bulunmamız gerektiği anlamına gelir.
Orada (Hark Adası’nda) herhangi bir savunmaları olduğunu sanmıyorum. Çok kolay alabiliriz.”
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a geniş çaplı hava harekatı başlatmış, İran’ın İsrail’e ve ABD üslerine misillemesiyle savaş bölge ülkelerine yayılmıştı.
Trump, 14 Mart’ta Hark Adası’ndaki ‘tüm askeri hedefleri’ vurduklarını söylemiş, İran’sa sivil ve askeri kayıp yaşanmadığını ve petrol ihracatının normal şekilde devam ettiğini öne sürmüştü.
Venezuela’da ne oldu?
ABD, 3 Ocak’ta Venezuela’ya operasyon düzenleyerek Venezuela devlet başkanı Nicolas Maduro’yu eşiyle birlikte kaçırmıştı. Ardından Maduro’nun yardımcısı Delcy Rodriguez, geçici devlet başkanı olarak göreve gelmişti. Trump yönetimi, İran savaşı nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi üzerine Venezuela petrolüne yaptırımları esnetmişti.
‘Yasak Ada’: Hark
Basra Körfezi’ndeki 22 kilometrekarelik (yaklaşık 3 bin futbol sahası büyüklüğünde) Hark Adası, İran’ın sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle ‘Yasak Ada’ diye anılıyor.
Ülke ekonomisinin bel kemiği ada, İran ana karasının yaklaşık 30 kilometre açığında yer alıyor.
İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu adada işleniyor, bu da yılda yaklaşık 950 milyon varil petrole denk geliyor.
Yüzölçümü küçük olmasına rağmen İran’ın enerji altyapısının merkezinde yer alan adanın bir bölümü petrol terminalleri, boru hatları ve dev depolama tanklarından oluşuyor.
Hark Adası’nda doğrudan petrol üretimi yapılmıyor.
İran kara sularında ve açık denizdeki Ebu Zer, Furuzan ve Durud adlı petrol sahalarıyla karadaki bazı petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, deniz altı borularıyla adadaki depolama tesislerine taşınıyor.
Daha sonra petrol, depolama tanklarında saklanıyor ya da dev tankerlerle başta Asya pazarlarına sevk ediliyor.
ABD/İsrail-İran savaşı
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran hava harekatı başlatmış, savaş, İran’ın İsrail’e ve bölge ülkelerine misillemeleriyle bölge geneline yayılmıştı.
Trump, 21 Mart’ta ‘İran’ı yok etmekte olduklarını’ belirterek ‘ateşkes istemediğini’ dile getirmişti. 22 Mart’taysa İran’a Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açması için 48 saat verip aksi durumda enerji altyapısı vurmakla tehdit etmişti.
ABD başkanı, 23 Mart’taysa İran’la ‘düşmanlıklara kesin çözüm için’ yapıcı görüşmeler yaptıklarını, bu nedenle İran’ın enerji altyapısına tüm saldırıları beş gün ertelediğini açıklamıştı.
İranlı yetkililerse ‘ABD’yle hiçbir müzakere yapılmadığı’nı ve konunun ‘finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek için kullanıldığı’nı söyleyerek Trump’ı yalanlamıştı.
Trump 24 Mart’taysa İranlılarla aktif müzakereler yürüttüklerini belirtip onların ABD’yle bir anlaşmayı çok istediklerini öne sürmüştü. İran Silahlı Kuvvetleri ise ABD’yle müzakere yapmayacaklarını bildirmişti.
Dün (25 Mart) ABD’nin Tahran’a bir aylık ateşkesi içeren 15 maddelik plan sunduğunu ortaya atılmış, İran bunu reddettiğini duyurarak ateşkes için tazminat ve Hürmüz Boğazı’nın kontrolü dahil ABD’ye beş şart koşmuştu.
Son olarak bugün (26 Mart) İran, ABD’nin teklifine verdiği resmi yanıtta savaşın tekrarlanmamasını ve tazminat ödenmesini talep etti.
