Tanıl Bora: İşçi sınıfının görülmezliği

Okura not

Günün 11’i, Türkiye medyasındaki görüş ve yorum çeşitliliğini yansıtmak amacıyla hazırlanmaktadır. Aşağıda özetini bulacağınız yazıya yer vermemiz, içeriğini onayladığımız ve/veya desteklediğimiz anlamına gelmez.

İşçi sınıfının görülmezliğini, veya işçi sınıfını görmemeyi, ‘eski zamanlarda,’ Dr. Hikmet Kıvılcımlı inatla sorun etmişti. 1935’te yazdığı Türkiye’de İşçi Sınıfının Sosyal Varlığı risalesinde nasıl diyordu işçi sınıfı hakkında: “Her gün şehir kaldırımlarından başka akis yeri bulamayan, rakamsız, Türkiye’de Totankamun’un mezarından daha bilinmez ve karanlık kalmış bir gerçekliktir.”

Onun derdi, mavnacılar, hamallar gibi “lümpen proleter” sayılarak nazara alınmayan kitlelerin, şoförler gibi “esnaf sayılan proleterlerin,” “dimağ işçilerinin” ve tabii ki “ev sanayinin adsız proleterlerinin,” yani ev kadınlarının emekçi sınıflar kadrosuna dahil etmek gerektiği idi. “Emekçi”yi fabrika işçisi ideal tipine sıkıştıran dogmatizmin işçi sınıfını görmezliğine isyan ediyordu.

Andığım Dilovası felâketinin (8 Kasım 2025) tam bir yıl sonrasında, 9 Kasım’da gerçekleşen, 19 işçinin hayatını kaybettiği İzmir-Aliağa’daki Habaş katliamı gibi ‘büyük’ vak’alar görülüyor olsa olsa; rutinleşmiş cinayetlerin öyle bir ‘şansı’ yok…

Orada tabii, failin görülmezliği var bir de… “Yetkililerin,” şirketin adını asla anmaması. Bütün iş “kazalarını” doğal âfetmiş gibi geçiştirmenin bir yordamı da bu: edilgen özneli cümleler, ad vermemek…

Tanıl Bora’nın yazısı