BERİL KÖSEOĞLU
ABD’nin IŞİD’e karşı uluslararası koalisyon kurmasından bu yana Türkiye’nin izlediği politika tartışmanın merkezine otururken, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ve AKP’li yetkililerin yaptıkları açıklamalara arka arkaya yalanlama gelmesi dikkat çekiyor.
Öyle ki, Ankara’dan gelen ‘somut açıklamalar‘ bazen dakikalar içinde soru işaretine dönüşebiliyor. Son olarak, Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun Amerikan politikasında Suriye ve Beşar Esad’a yönelik bakışta değişiklik olduğu yönündeki açıklamaları Amerikalı yetkililerce ‘boşa çıkarıldı‘ .
Son dönemdeki ‘yalanlamalar‘ şöyle:
1- ‘Tampon bölge’ 24 saat sürdü
Erdoğan BM Genel Kurulu için gittiği New York’tan 27 Eylül günü dönerken, IŞİD’in elindeki 49 Türkiyeli rehinenin de kurtarılmasının etkisiyle şahin kesilivermişti. Türkiye’nin Suriye içinde uçuşa yasak bölge ve güvenli/tampon bölge oluşturulması önerisi için ‘‘Zannediyorum şimdi bu iş oturacak” diyen Erdoğan şöyle devam ediyordu: ”Bundan sonraki süreç çok daha farklı olacak. Neden böyle diyorum; çünkü güvenli bölge Suriye tarafında oluşturulacak. Bir diğer taraftan, burayı güvenli kılabilmek için de uçuşa yasak bölgenin sürekli kontrolü gerekiyor.”
Ancak bu açıklamanın üzerinden daha bir gün geçmeden, önce ABD Genelkurmay Başkanı Martin Dempsey ‘‘Bakın, bir tampon bölge belki bir gün, belki, bir ihtimal olabilir. Fakat şu an harekat planımızda yok” dedi. İki gün sonraysa, ABD Dışişleri Jen Psaki ilgili bir soruyla karşılaşınca Erdoğan’ı yalanlamak zorunda kaldı: ”Bu fikir uzun bir zamandır ortada. Türkiye ve başka ülkelerin bu konudan bahsettiğini söyleyebiliriz. Karar verildiğinde de uygulaması kolay olmayan bir şey. Ama eğer uygulamaya karar verirsek veya aktif bir şekilde düşünürsek eminim ki daha çok konuşuruz.”
2- Kara harekatı girişimleri de geri tepti
Bir diğer anlaşmazlık, Suriye’ye karadan asker gönderilmesi konusunda yaşandı. Erdoğan New York dönüşü aynı söyleşide, IŞİD’e karşı kara harekatını dillendiren ilk dünya lideri olarak, ”Kara esastır; ben tabii asker değilim; ama hava lojistiktir. Karanın gitmediği yer hiçbir zaman kalıcı olmaz” ifadelerini de kullanmıştı.
Başbakan Ahmet Davutoğlu da, Kobani’de Kürtlerle IŞİD arasındaki çatışmaların tırmandığı dönemde, Suriye yönetiminin de hedef alınması şartıyla karadan asker gönderileceğini Türkiye kamuoyu yerine CNN’den Christiane Amanpour’a açıklamayı uygun görmüştü: “Eğer net bir strateji varsa her şeyi yapmaya hazırız. Sınırlarımızda Suriye rejimini istemiyoruz.” (6 Ekim 2014)
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise dört gün sonra “Kimse Türkiye askerini istemiyor” dedi: “Ama net bir şekilde görülüyor ki Kobani’de Kürtlerden Iraklılara ve Suriyelilere kadar birçok taraf Türklerin kara gücünü istemiyor. Bundan dolayı insanlar sakinleşmeli, adım adım düşünmeli.”
3- Ana hedef bir türlü Esad olamadı
Davutoğlu’nun bu açıklaması, IŞİD karşıtı koalisyonun ana hedefini Esad’a kaydırma girişimi olarak da yorumlandı.
IŞİD karşıtı koalisyonun liderliğini yapan ABD’dense yanıt gecikmedi; Dışişleri Sözcüsü Psaki, ‘‘Pozisyonumuz değişmedi. Odak halen IŞİD. (Suriyeli) muhalifleri desteklemeye devam edeceğiz ama şimdilik yeni bir durum yok’’ dedi.
4- PYD için ‘terör’ baskısı da tutmadı
Erdoğan ve AKP hükümeti IŞİD’in üç koldan kuşattığı Kobani’nin düşmemesi için yardım çağrılarına da direnerek, önce IŞİD’le PKK’yı bir tuttu. Bu tavır Türkiyeli Kürtlerin tepkisini çekerken, ardından da PKK’nın Suriye kolu olarak bilinen ancak Türkiye’nin terör listesinde bulunmayan PYD, gayrıresmi olarak terör örgütü ilan edildi. Bu açıklamalardan en dikkat çekicisi, TSK’nın PYD için ‘bölücü terör örgütü’ ifadesini kullanmasıydı.
Ancak ABD, Kobani’de IŞİD terörüne direnen PYD’yle doğrudan görüştüklerini duyurdu; Jen Psaki ‘Türkiye’nin haberi var mı?‘ sorusuna gülümsemekle yetindi.
5- ‘Silah vermeyin’ denilen gün sınır peşmergeye açıldı
Erdoğan, Afganistan dönüşünde PYD’ye silah yardımına da karşı çıkıyordu: ”Tamam da PYD şu anda bizim için PKK’yla eştir, o da bir terör örgütüdür. Bir terör örgütüne kalkıp da bize dost olan NATO’da beraber olduğumuz Amerika’nın böyle bir desteği, açıktan açığa söyleyerek bizden ‘evet’ ifadesini, yaklaşımını beklemesi çok çok yanlış olur, böyle bir şeyi bizden beklemesi mümkün değil, böyle bir şeye de biz ‘evet’ diyemeyiz.”
Ancak bu açıklamadan sadece bir gün sonra, ABD Kobani’deki Kürtlere havadan ilk kez silah indirerek yardım yaptı. Aynı gün, peşmerge güçlerinin Türkiye üzerinden Kobani’ye geçeceği de açıklandı.
Kobani’den bakıldığında her şeyin değiştiği gün, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreter Yardımcısı İbrahim Kalın’ın Wall Street Journal’da tüm bunlara karşı çıkan makalesinim yayımlanması da kayıtlara ‘talihsiz zamanlama‘ olarak geçti.
6- Peşmergeye ÖSO’nun ‘eklemleneceği’ iddiası dakikalar sonra yalanlandı
Erdoğan’a bir diğer yalanlamaysa, PYD lideri Salih Müslim’den geldi. Türkiye, Kobani’ye desteğin Iraklı Kürtlerden değil de, iç savaşın başından bu yana Esad’a karşı desteklediği Özgür Suriye Ordusu’ndan (ÖSO) gelmesini istediğini saklamazken, önce muhalif bir komutan kente destek için militan göndereceklerini açıkladı.
Abdülkadir Akidi, 1500 kişilik gücün 36 saat içerisinde Kobani’ye ulaşmasının hedeflendiğini söyledi; Erdoğan da Estonya’da, bu konuda müzakerelerin yapıldığını duyurdu. Ancak Salih Müslim netti: “Bu bilinçli olarak yayılan bir haber. Amaç kafa karıştırmaktır. Zaten ÖSO’ya bağlı bazı gruplar bizimle savaşıyorlar. Tamamen yalan bir haber.”
IŞİD’e tam 40 gündür direnen Halk Savunma Birlikleri’nin (YPG) sözcüsü Polat Can da, resmi Twitter hesabından gün içinde yaptığı açıklamada, ÖSO’ya seslenerek,“Eğer gerçekten YPG’ye yardım etmek istiyorsanız Bab, Minbic ve Cerablus’ta IŞİD’e karşı cephe açın. Teşekkürler” dedi.
7- Biden: Bana dediler ki Erdoğan’dan özür dilemişim…
Erdoğan’a son yalanlamaysa, ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden’dan geldi. Biden, Erdoğan’ın ”Öyle dediyse benim için tarih olur’‘ şeklindeki sert tepkisini çeken ve daha sonra özür dilediği iddia edilen Suriye açıklamaları hakkında, ”Bana özür dilediğimi söylüyorlar. Ben Erdoğan’dan hiçbir zaman özür dilemedim” dedi.
CNN’e konuşan Biden, ”Burada yaptığım, yani olan, samimi bir yanlış anlamadır. Yaptığım yoruma bakalım.. Bana dediler ki Erdoğan’dan özür dilemişim. Ben hiçbir zaman ondan özür dilemedim… Onu telefonla aradım ve dedim ki: ”Bak, haberleştirilenler benim söylediğim değildi. Benim söylediğim de şu şu…” ifadelerini kullandı.
Joe Biden geçen ay Harvard Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada, ABD’nin müttefikleri Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin Suriye’de Beşar Esad yönetimi devirmek uğruna cihatçıları desteklediğini söylemiş; Erdoğan’ın bir hafta önce de kendisine ‘hatasını’ itiraf ettiğini belirtmişti.
Erdoğan ise bayram namazı çıkışında “Eğer Biden bu tür ifadeler kullandıysa, Biden benim için tarih olur. Asla benim böyle ifadelerim olmamıştır’‘ yanıtını vermiş ve kısa süre sonra da Biden’ın özür dilediği açıklanmıştı.
8- ‘Obama fikir değiştirmedi’
Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun, G-20 zirvesi sırasında görüştüğü ABD Başkanı Barack Obama’dan Washington’un Suriye politikasında değişikliğe ilişkin ‘kuvvetli işaretler’ aldığı açıklaması da çok zaman geçmeden ‘boşa çıktı‘. Davutoğlu ‘izlenim‘lerine dayanarak ABD’yle Türkiye arasında Esad’a dair ‘nüansların daraldığını’ söylese de, Amerikalı yetkililerden birbiri ardına ‘Stratejimiz değişmedi’ yönünde açıklamalar geldi.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcülerinden Jeff Rathke, Davutoğlu’nun sözleri hatırlatıldığında, “Stratejimiz aynen devam ediyor” dedi. Diken’e konuşan güvenilir Washington kaynakları da, AKP’ye yakın bazı gazetelerde belirtildiği gibi ‘ABD ile Türkiye’nin IŞİD’i mağlubiyete uğratmak için Esad’ın da devrilmesi‘ yönünde bir uzlaşmaya yakınlaşıldığı yönündeki haberlerin doğru olmadığını söyledi.
ABD Başkanı Barack Obama da, G20 sonrası yaptığı basın toplantısında “Siyasi değişimin bir parçası olarak Esad’ı yerinden etmenin yollarını arıyor musunuz?” sorusuna, açık ve net bir şekilde “Hayır” cevabını vermişti.
