ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından uzmanlar petrolün varil fiyatının 85 ila 150 dolar (yaklaşık 3 bin 735 lira ila 6 bin 591 lira) aralığına çıkabileceğini belirtiyor.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı geniş çaplı hava harekatının ardından İran’ın misillemeleri ve ABD-İsrail’in saldırıları karşılıklı sürüyor. Saldırılarda İran’ı 37 yıldır yöneten Ayetullah Ali Hamaney öldürüldü.
Boğaz, ABD-İsrail’in saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları’nca kapatıldı. Hürmüz Boğazı, petrol ve doğalgaz ticaretinde kritik önemdeki bir geçiş yolu.
AA’nın haberine göre piyasalarda arz kesintisi senaryoları fiyatlanırken uzmanlar petrol fiyatlarının varil başına 85 ila 150 dolar aralığına yükselebileceğine işaret ediyor.
Petrolün varil fiyatı an itibarıyla (18:58) itibarıyla 78,38 dolar (yaklaşık 3 bin 444 lira).
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden geçen boru hatlarının günlük yaklaşık 3,5 milyon varillik alternatif kapasite sunduğu belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı’nda uzun süreli bir kesintinin özellikle Asya rafineri marjları ve navlun fiyatları üzerinde sert dalgalanmalara yol açabileceğini değerlendiriyor.
Uzmanlar, petrol rezervlerinin olası bir arz kesintisini karşılamada yetersiz kalabileceğini belirtiyor.
Japonya, petrolünün yaklaşık yüzde 72’sini Hürmüz Boğazı’ndan ithal ediyor
Öte yandan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün taşındığı stratejik deniz geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na ülkelerin bağımlılık oranları dikkati çekiyor.
Buna göre Japonya’nın petrol ithalatının yaklaşık yüzde 72’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınırken Güney Kore’de bu oran yüzde 65 seviyesinde.
Asya’nın büyük ekonomilerinden Çin ve Hindistan için Hürmüz Boğazı rotasına bağımlılık yaklaşık yüzde 50 olarak öne çıkıyor.
Avrupa genelindeyse ortalama bağımlılık yüzde 18 seviyesinde. ABD’nin Hürmüz geçişine bağımlılığı da yaklaşık yüzde 2 düzeyinde hesaplanıyor.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Petrol ticaretindeki uzun süreli aksamanın İran ekonomisini de olumsuz etkilemesi bekleniyor.
