AYŞEGÜL KASAP
aysegulkasa@diken.com.tr
@aysegul_kasap
Türkiye’de vatandaşların uykuya daldığı saatlerde zam yağdı. Bunlardan biri de doğalgaz zammıydı.
Diken’e konuşan Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) eski genel müdürü Gökhan Yardım, zammın nedenin Rusya-Ukrayna savaşı değil yanlış politikalar olduğunu söyledi: “Rusya’dan alım fiyatlarının içine Hollanda’daki spot fiyatlar girdi. Artış oranları çok fazla oldu. Onları fiyat formülünün içine ekleyince mecburen bizim alım fiyatlarımız -mecburen diyorum- alım fiyatlarının içine girmiş oldu.”
BOTAŞ’ın sitesinde geceyarısı zamlı eylül tarifesi açıklanmıştı. Buna göre konutlarda kullanılan doğalgaza yüzde 20,4, küçük ve orta ölçekli İşletmelerde kullanılan doğalgaza yüzde 47,6, sanayide kullanılan doğalgaza yüzde 50,8, elektrik üretimi için kullanılan doğalgaza yüzde 49,5 zam gelmişti.
Doğalgaza nisanda yüzde 35, haziranda da yüzde 30 zam gelmişti. Bununla beraber, daha kışa girmeden toplam zam birim fiyatı üzerinden yüzde 110 oldu.
BOTAŞ bahane olarak ‘Rusya-Ukrayna savaşı’nı öne sürmüştü.
Ama BOTAŞ eski genel müdürü Yardım’a göre gerçek öyle değil.
‘Zamların sebebi yanlış politikalar’
Yardım şöyle kouştu: “Dünyada bir enerji krizi var ama Türkiye’deki zamların sebebi bu değil, hatalar. Uygulanan yanlış politikalar. Rusya’dan alım fiyatlarının içine Hollanda’daki spot fiyatlar girdi. Azerbeycan’daki spot fiyatlar içine İtalya’daki spot fiyatlar girdi. Kışın çok fazla tüketim artıyor. Çünkü çok küçük yerlerde de artık doğalgaz tüketiliyor. Öyle olunca siz spot sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal etmek zorunda kalıyorsunuz. Doların durumu malum, zaten çok arttı. Bunlardan dolayı da mecburen doğalgaza zam yapmak zorunda kalıyorlar. Bu hataları yapmasalardı bu zamlar yapılmazdı.”
Yanlış politikaların bedeli ödeniyor
“Bunu biraz daha açar mısınız” diye sorduğumuzda şunları söyledi Yardım: “Bizim en büyük tedarikçimiz Rusya’dan alım fiyat formülünün içerisinde sadece petrol ürünleri vardı. Hollanda’daki spot fiyatlar yoktu. Hollanda’daki spot fiyatlar bu sene ocaktan itibaren yüzde 70 oranında dahil edildi. Bizim 30 milyar metreküplük anlaşmamız vardı. Yüzde 70 girdiği anda dünyadaki fiyatlar artınca bizi direkt olarak etkiledi. Çünkü dünyadaki fiyatlar Rusya-Ukrayna savaşından dolayı fazla arttı. Petrol fiyatı en son 95 dolardı. Halbuki spot fiyattan Hollanda TTF fiyatları 2 bin 500 dolarlara çıktı. Artış oranları çok fazla oldu bu Hollanda’daki fiyatlardan dolayı. Onları fiyat formülünün içine ekleyince mecburen bizim alım fiyatlarımız -mecburen diyorum- alım fiyatlarının içine girmiş oldu. Girince de tabii o zaman o ödemeleri karşılayalım diye vatandaşın sanayicinin fiyatlarını artırıyorlar. Halbuki girmeseydi bu fiyat formüllerinin içerisine bizim alım fiyatlarımız çok daha az artacaktı.”
Zam devam edebilir
Yardım’a “Henüz kışa girmeden üst üste artış oldu. Bu piyasada devam eder mi artışlar” diye sorduğumuzda “Dolar kuruna da bir parça bağlı. Ben yine sanayide ve elektrikte bir miktar zam bekliyorum” yanıtını verdi.
Tüm bu zamlarla beraber doğalgazda kısıntı ihtimali de var. Çünkü herhangi bir kesinti durumunda yeterli tedarikimiz olup olmadığı konusunda yetkililerden bir açıklama gelmedi.
Geçen kış İran ‘teknik arıza’ gerekçesiyle Türkiye’ye 10 gün boyunca doğalgaz veremeyeceğini duyurmuş, bunun üzerine BOTAŞ, alınan gaz miktarının 17 Ocak itibariyle üçte bir seviyesine düştüğünü, 20 Ocak itibariyle de sıfırlandığını açıklamıştı. Türkiye genelindeki OSB’lerde 72 saat elektrik kesintisi uygulanacağı belirtilmişti.
Enerji sektöründen Diken’e konuşan kaynaklar ‘Türkiye’nin çok zor günler geçirdiğini’ kaydederek kara tabloyu anlatmıştı.
Yardım, bu kış da kesinti olup olmayacağının iki şeye bağlı olduğunu hatırlattı: “Uzun dönemde anlaşmalarımızdaki tedarikçiler bu tedariklerine devam edecekler mi? En başta İran. Herhangi bir kesinti kısıntı olmadan… İkincisi de kış aylarında spot LNG bulmamız. Ne kadar mümkün olacak? Bu konuda planlar, anlaşmalar yapıldı mı yapılmadı mı? Heniz bir açıklama yapılmadı.”
