Muğla’nın Milas ilçesinde bulunan Akbelen Ormanı’ndaki maden ocağı nedeniyle zeytinlikler tehditle karşı karşıya.
Zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını öngören ve kamuoyunda ‘süper izin’ olarak anılan ‘maden yasası’ 19 Temmuz’da tüm tepkilere rağmen Meclis’ten geçmişti.
Akbelen Ormanı’nda Limak Holding ve IC Holding ortak iştiraki Yeniköy Kemerköy (YK) Enerji’ye ait kömür madenine karşı köylüler, 2019’dan bu yana mücadele ediyor.
Son olarak bugün erken saatlerde kesim ekipleri ve jandarma Akbelen’e giderek zeytin ağaçlarını sökmeye başladı. Ağaç sökümüne direnişin başını çeken İkizköy’ün muhtarı Nejla Işık dahil dört kişi gözaltına alındı. Işık gözaltı öncesi, “Gerekirse hepimizi gözaltına alın ama tek bir ağaca dokundurtmayacağız” dedi.
Şirketin savunması
Peki tüm bu olup bitenler karşısında şirket ne diyor?
YK Enerji’nin süreçle ilgili bilgi notu şöyle:
04 Ağustos 2025 tarihli ‘Maden Kanunu’nun Geçici 45. Maddesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar’la zeytinlik alanlarda madencilik faaliyetleri için yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. Bu düzenleme, madencilik sahalarında kalan zeytin ağaçlarının taşınabilmesini veya taşınamayanların yerine iki katı kadar zeytin ağacı dikilerek yeni zeytin sahaları kurulmasını öngörüyor.
Amaç, madencilik faaliyetlerinin sürdürülmesi sırasında zeytin varlığının korunması ve tarımsal üretimin devam ettirilmesi. Düzenlemeyle, akademik unvana sahip kişilerden oluşan uzman heyet raporlarının hazırlanması, ilgili kurum ve kuruluşlara sunulması ve taşınma/yeniden dikim işlemlerinin belirlenen usullere uygun şekilde yapılması zorunlu tutuldu.
Bu kapsamda Yeniköy Kemerköy Enerji tarafından işletilen ruhsat sahasında bulunan 151 adet zeytin ağacının taşınması için ilk bilimsel rapor hazırlandı.
Saha ve ruhsat bilgileri
Sicil No. 86541 (ER. 3381562) numaralı ruhsat, Yeniköy Kemerköy Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. uhdesinde bulunuyor.
Kemerköy ve Yeniköy Termik Santralleri ve Yeniköy Linyitleri İşletmesi, 7 Ağustos 2014 tarihli ve 2014/78 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla özelleştirildi.
23 Aralık 2014’te yapılan devirle santrallerin işletmesi Yeniköy Kemerköy Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.’ye geçti.
2018’de yapılan başvuruyla ilgili ruhsatlar birleştirildi ve mevcut 86541 numaralı ruhsat oluşturuldu.
25 Ocak 2016’da 321 parsel için ‘kamu yararı’ kararı alındı ve kamulaştırma işlemleri yapıldı. Ancak kamulaştırılan parsellerde zeytinlik alanların bulunması nedeniyle üretim ilerleyemedi.
Bu nedenle, 7554 sayılı Kanun ve ilgili usuller kapsamında zeytin ağaçlarının taşınması süreci başlatıldı.
Kamulaştırma ve zeytinlik sorunu
Kamulaştırma sonrasında, madencilik faaliyetleri için ayrılan alanda 151 adet zeytin ağacı tespit edildi.
Bu ağaçların kesilmesi mümkün değil. Bu nedenle, uzman heyet raporu doğrultusunda taşınmaları veya taşınamayanların yerine iki katı sayıda fidan dikilmesi kararı alındı.
Süreç, hem Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) hem de ilgili üniversitelerin ziraat fakülteleri koordinasyonunda yürütülüyor.
Uzman heyet ve hazırlanan raporun dayanakları
Uzman heyet, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) usul ve esaslar çerçevesinde oluşturuldu.
• Heyetteki isimler şunlar:
- Prof. Dr. Hasan Hüseyin Atar – Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı
- Prof. Dr. Mücahit Taha Özkaya – Ankara Üniversitesi, Gıda Güvenliği Enstitüsü
- Doç. Dr. Sümeyra Savaş – Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Muhittin Kayabaş – Yerel üretici, Ziraat Mühendisi
Raporun dayandığı temel düzenleme, 04 Ağustos 2025 tarihli ‘Maden Kanunu’nun Geçici 45. Maddesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar’ yönetmeliği.
Raporun amacı, zeytin ağaçlarının mevcut durumlarını incelemek, hangi ağaçların taşınabilir olduğunu belirlemek, taşınacak ağaçların dikileceği yerleri tespit etmek ve yeni zeytin sahasının oluşturulmasına ilişkin bilimsel uygunluğu değerlendirmek.
İlk etapta taşınacak ağaçların sayısı, yaşı ve parsel dağılımı ne?
İlk etapta toplam taşınacak ağaç sayısı 151 adet.
Ağaçların yaş aralığı ortalama 40–50.
Ağaçların tamamı sağlıklı ve taşınmaya elverişli durumda. Uzman heyet tarafından tek tek incelendi ve taşınma raporları hazırlandı.
Dört parselde bulunan ağaçların taşınması için bilimsel yöntemler belirlendi ve MAPEG’e sunuldu:
- A1-287 parsel: Yedi zeytin ağacı
- A1-574 parsel: 26 zeytin ağacı
- A1-575 parsel: 23 zeytin ağacı
- A1-577 parsel: 95 zeytin ağacı
Taşıma yöntemleri ve uygulamalar
Uzman heyet, taşınacak zeytin ağaçlarının taşınma öncesi yüzde 75 oranında budanmasını tavsiye etti.
Bunun gerekçeleri, taşınma sırasında kök-sürgün dengesini sağlamak, taşınma şokunu azaltmak, su kaybını minimize etmek.
Alternatif senaryolar (tam budama yapılmayan durumlar) değerlendirildi; ancak taşınma başarısı için uygun yöntemin yüzde 75 budama olduğu belirtildi.
Yeni zeytin sahaları nasıl belirlenecek?
Taşınması mümkün olmayan zeytin ağaçları için aynı il/ilçe sınırları içinde yeni zeytin sahası tesis edilmesi zorunlu tutuldu.
Bu durumda taşınamayan her bir zeytin ağacı için en az iki katı sayıda yeni fidan dikilecek.
Yeni zeytinlik alanı, maden rezervi bulunmayan ve kamu/özel mülkiyetinde kullanılabilir nitelikte arazilerden seçilecek.
Arazinin topografyası, drenajı ve iklim koşulları göz önünde bulundurularak seçim yapılacak.
Projenin önemi ne?
Bu proje, Türkiye’de taşınan zeytin ağaçlarının adaptasyonu ve verimliliği üzerine ilk örneklerden biri olacak.
Bu süreçle zeytin ağaçlarının yok edilmesinin önlenmesi ve doğal varlığın korunması amaçlanıyor.
Yeni zeytin sahalarının tesisiyle birlikte zeytin varlığı artırılacak ve üretim kaybı telafi edilecek.
Yeniköy Kemerköy Enerji A.Ş., madencilik faaliyetleri sırasında ortaya çıkan zeytin taşıma sürecini bilimsel yöntemlerle çözüm arayarak aşmaya çalışıyor.
MAPEG ve uzman heyet koordinasyonuyla hazırlanan rapor, Türkiye’de zeytinliklerin taşınması konusunda bir örnek uygulama niteliği taşıyor.
Taşınan ve yeni dikilen zeytin ağaçlarıyla tarımsal üretimin devamlılığı güvenceye alınmış oldu.
Proje, benzer madencilik sahalarında uygulanabilecek örnek bir model olarak değerlendiriliyor.
Projede şirketin attığı şeffaflık ve hesap verilebilirlik adımları
Bölge muhtarlarından oluşturulan ‘Danışma Kurulu’ taşınma sürecinde önerileriyle karar süreçlerinde yer alacak ve zeytin ağaçlarının köylülere dağıtılması konusunda görev üstlenecek.
Kurul zeytin ağaçlarının taşınması sürecine gözlemci olarak katılacak ve ağaçların yeni yerlerindeki durumlarını takip edecek.
Türkiye Tabiatını Koruma Derneği’yle (TTKD) yapılan protokol çerçevesinde, dernek taşınan zeytin ağaçlarını yerinde takip edecek.
Zeytin ağaçlarının sağlık durumlarını takip eden derneğin bilim kurulu tarafından oluşturulan uzman heyet dönemsel olarak kamuoyunu bilgilendiren raporlar yayınlayacak.
Ağaçların koordinatları, kimlik bilgileri ve arşivleme
Uzman heyet tarafından tüm ağaçların GPS koordinatları alındı.
Her ağacın konumu, taşıma sonrası izleme ve kontrol için kayda alındı.
Koordinat listeleri MAPEG’e sunulan raporun ekinde detaylı tablo halinde yer alıyor.
Her ağaca ait fotoğraf, yaş, gövde çapı, sağlık durumu ve budama sonrası görüntüsü kayda alındı.
Bu kayıtlar, taşınma sonrası adaptasyon sürecinin izlenmesinde karşılaştırma veri tabanı olarak kullanılacak.
Taşıma ve dikim aşamalarına ait fotoğraf arşivi oluşturulacak.
