Bir grup bilim insanı ‘Dünya’nın kalbi’ olarak tanımlanan iç çekirdeğinin son 20 yıl içinde şekil değiştirmiş olabileceğini düşünüyor.
Dünya’nın çekirdeği, ürettiği manyetik alanla yeryüzündeki yaşamın Güneş’in radyasyonuyla yanmasını engellediği için gezegenimizin kalbini oluşturuyor.
İç çekirdek, sıvı dış çekirdekten ve gezegenin geri kalanından bağımsız olarak dönüyor. Bu hareket olmadan Dünya ölür ve milyarlarca yıl önce manyetik alanını kaybeden çorak Mars’a dönüşür.
Bilim dergisi Nature Geoscience’da yayınlanan araştırmanın yöneticisi Profesör John Vidale’ye göre genelde iç çekirdeğin küre şeklinde olduğu düşünülüyordu ancak bazı noktalarda kenarlarının yüksekliği 100 metre veya daha fazla deforme olmuş olabilir.
Bilim insanları aslında dünyanın iç çekirdeğinin neden Dünya’nın dönüş hızının altına yavaşlayıp, 2010’da yeniden hızlandığını araştırıyorlardı.
Çekirdek Dünya’nın yüzeyinden yaklaşık 4 bin mil (yaklaşık 6500 kilometre) uzakta ve bilim insanları tüm çabalarına rağmen henüz çekirdeğe ulaşamadılar.
Bazı araştırmacılar bu sırları çözmek için depremlerin oluşturduğu, gezegene yayılan şok dalgalarını ölçüyor. Yeni analiz de 1991 ve 2023 arasında aynı konumda meydana gelen depremlerin sismik dalga düzenlerini inceliyor. Bu iç çekirdeğin zaman içinde nasıl değiştiğini anlamaya yardımcı oluyor.
Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden yer bilimci Prof. Vidale, 2010 civarında iç çekirdeğin yavaşladığı teorisini destekleyecek yeni deliller buldu.
BBC Türkçe‘nin haberine göre ekibi iç çekirdeğin şekil değiştirdiğine dair kanıtlara da ulaştı. Buna göre değişiklik iç ve dış çekirdeğin sınırında, iç çekirdeğin erime noktasına yakın olduğu yerlerde.
‘Abartılıp ‘Dönmeyecek’ denmesini istemiyorum’
Bulguların abartılarak ‘çekirdeğin yakın zamanda dönmeyi bırakacağı’ gibi fikirlere dönüşmesini istemediğini söyleyen Prof. Vidale’ye göre ‘hala birçok belirsizlik’ var:
“Genelde bilimde bir şeyi anlayana kadar ona bakarız. Büyük olasılıkla bu bulgu günlük yaşamlarımızı zerre kadar etkilemeyecek ama Dünya’nın ortasında ne olduğunu anlamayı çok istiyoruz.
Geçen on yıllarda farklı zamanlarda manyetik alanda değişimler oldu, biz de bunların iç çekirdeğin sınırında gördüklerimizle bağlantılı olup olmadığını bilmek istiyoruz. Bu değişimleri doğru yorumladığımızdan yüzde yüz emin değiliz.”
Bilimsel bilginin sınırlarının sürekli değiştiğine dikkat çeken Prof. Vidale birçok bilim insanı gibi geçmişte de yanıldığını ekliyor.
‘Katılmıyorum ama ilginç’
Sıvı dış çekirdek katı iç çekirdeğin içine doğru donuyor, ancak tamamen katılaşması milyarlarca yıl sürecek. Bu durumun Dünya’daki yaşamın sonu anlamına geleceği neredeyse kesin. Ancak bu olana kadar gezegenin Güneş tarafından yutulmuş olması muhtemel.
Değişim Dünya’nın manyetik alanındaki değişimlerle bağlantılı da olabilir.
Bulguya katılmayan Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden Profesör Hrvoje Tkalcic yine de araştırmanın ‘daha fazla incelenmesi gereken ilginç bir olgu’ öne sürdüğünü söylüyor.
