İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, ülkesinin NATO üyeliği konusunda Türkiye’nin taleplerinin hepsini karşılayamayacaklarını söyledi.
İsveçli bir sivil toplum kuruluşu Folk och Försvar’ın (Toplum ve Savunma) konferansından sonra konuşan Kristersson, Türkiye’nin, İsveç’in NATO üyeliği konusunda ‘kendilerinden veremeyecekleri şeyleri‘ istediğini söyledi.
İsveç’in NATO üyeliğinin ‘Türkiye’nin elinde olduğuna’ işaret eden Kristersson, şunları dedi: “Türkiye, Üçlü Muhtıra çerçevesinde yaptığımız şeyleri teyit ediyor fakat kendilerine veremeyeceğimiz ve vermek istemediğiniz şeyleri istiyor. Türkiye’nin taleplerinin hepsini karşılayamayız.”
Reuters’ın aktardığına göre Kristersson, Türkiye’nin İsveç’in NATO’ya katılımını ne zaman parlamentoda oylayacağını ise bilmediğini dile getirdi.
NATO genel sekreteri: İsveç ve Finlandiya üçlü muhtıraya uyuyor
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de aynı konferansta konuştu. İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya üyelik başvurularına değinen Stoltenberg, iki ülkenin Türkiye ile Haziran 2022’de Madrid’deki NATO zirvesinde terörle mücadeleyi artırma ve işbirliğini güçlendirme amacıyla üçlü muhtıra imzaladığını hatırlattı.
Stoltenberg, bu sayede NATO’nun İsveç ve Finlandiya’yı üyeliğe davet kararı aldığını söyleyerek “Anlaşmaya uyulduğunu görmekten mutluyum” dedi.
İki ülkenin üyelik katılım protokolünün şu ana kadar 30 NATO müttefikinin 28’i tarafından onaylandığını (Türkiye ve Macaristan hala onaylamadı) anımsatan Stoltenberg, İsveç ve Finlandiya’nın yakında ittifaka katılacağına inandığını söyledi.
Stoltenberg, NATO’ya başvurmadan sonra iki ülkeye bazı NATO müttefiklerinin güvenlik garantileri verdiğini, NATO’nun bölgede varlığını artırdığını, İsveç ve Finlandiya’nın artık NATO toplantılarına ve entegre askeri iş birliğine dahil olduğunu kaydetti.
Stoltenberg, “İsveç ve Finlandiya’nın güvenliğinin tehdit edilmesi halinde NATO’nun harekete geçmemesi düşünülemez” diye konuştu.
Ne olmuştu?
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından İsveç ve Finlandiya NATO’ya katılmak için resmi başvuruda bulunmuş ama Türkiye iki ülkenin adaylıkları konusunda endişeleri olduğunu dile getirmişti. Haziranda Madrid’deki NATO zirvesinde Türkiye iki ülkenin NATO üyeliğine itirazından vazgeçmiş, İsveç ve Finlandiya da buna karşılık Türkiye’nin endişelerini gidermek üzere özellikle Türkiye’nin ‘terör şüphelisi’ olarak tanımladığı kişilerin iadesi ve terörle mücadele için adımlar atacaklarını belirtmişti.
Bu gelişmeden sonra, üye ülkeler, kendi ulusal meclislerinde iki ülkenin NATO üyeliğini onaylama başlamıştı. İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya girebilmesi için üye olan tüm ülkelerin meclislerinde bunu onaylaması gerekiyor.
İki ülkenin üyeliğini onaylamayan sadece Macaristan ve Türkiye kaldı. Macaristan Başbakanı Orban’ın özel kalemi, ülkesinin İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini Türkiye’den önce onaylayacağını dile getirdi. İki ülkenin üyeliğinin onaylanması için gereken yasa Macaristan parlementosuna sunuldu ama henüz oylanmadı.
Bu kapsamda ‘terörle mücadele yasası’nı da değiştiren İsveç ekim başında, NATO üyelik sürecine yönelik endişeleri gidermek için ‘somut adımlar attığını’ özetleyen bir ‘motivasyon’ mektubunu Türkiye’ye göndermişti.
Kasım 2022’de İsveç Başbakanı Ulf Kristersson’la Ankara’da görüşen Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, İsveç’in NATO üyeliğiyle ilgili soruya Haziran 2023’te düzenlenmesi beklenen seçimleri hatırlatarak yanıt vermişti: “Önümüzde seçim var halkımızın karşısına çok rahat çıkabilmemiz lazım.”
