Yargının, büyük ölçüde yürütmenin denetimine girmesine neden olacağı kaygısıyla ‘darbe’ diyle nitelenen kanun tasarısı TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ yürütme ve yürürlük dahil 38 maddeden oluşuyor.
İktidar medyasına göre ‘paralele neşter’ ve ‘yargıda devrim’
Hazırlanma sürecinde iktidar destekçisi medyanın tasarıyı ‘paralele neşter’ ve ‘yargıda devrim’ gibi ifadelerle sunması dikkat çekmişti.
Kritik düzenlemelerin başında şu geliyor: İstinaf mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle vakıa denetimi istinaf mercilerince yapılacağından, Yargıtay içtihat mahkemesi olarak sadece hukukîlik denetimi yapacak.
Genel gerekçe iş yükünün azalması
Kanunun genel gerekçesi, istinaf mahkemelerinin devreye girmesiyle iş yükleri azalacağından Yargıtay ve Danıştay’ın daire ve üye sayılarını yeniden belirleme ihtiyacı doğması.
Daire ve üye sayısı azaltılıyor
Buna göre Danıştay’daki daire sayısı 17’den 10’a, üye sayısı 195’ten 90’a; Yargıtay’daki daire sayısı 46’dan 24’e, üye sayısı 516’dan 200’e düşürülecek. Yargıtay ve Danıştay’daki mevcut iş yükü dikkate alınarak daire ve üye sayıları üç yıllık bir süre zarfında kademeli olarak azaltılacak.
Görev süresi de değiştiriliyor
Değişiklikle Yargıtay ve Danıştay üyeleri de Anayasa Mahkemesi üyeleri gibi 12 yıllık süre için seçilecek. Dahası, görev süreleri bittiğinde yeniden yüksek mahkeme üyesi olamayacaklar.
Bu amaçla kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki beş gün içinde Yargıtay birinci başkanı, birinci başkan vekili, cumhuriyet başsavcısı, cumhuriyet başsavcı vekili, daire başkanları, Danıştay başkanı, başsavcısı, başkan vekili ve daire başkanları hariç tüm mevcut Yargıtay ve Danıştay üyelerinin üyeliği sona erecek. Bu üyeler arasından Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca Yargıtay ve Danıştay üyesi seçimi yapılacak. Yeniden seçilen üyeler 12 yıl daha görev yapacak. Seçilmeyenler, kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla HSYK tarafından sınıf ve derecelerine uygun olarak bölge adliye veya ilk derece mahkemelerine atanacak.
Yargıtay ve Danıştay başkanı seçilebilmek için aranan 10 yıl kıdem şartı altı yıla indirilecek.
Mülakat var, not geri geliyor
Hâkim ve savcı adaylarına meslek öncesi eğitim sonunda yapılan yazılı sınava ek olarak sözlü sınav da yapılacak.
Yargıtay tarafından incelenen dosyalarda ilgili hâkim ve savcılar hakkında not verilmesine ilişkin uygulama yeniden getirilecek.
Yargıtay ve Danıştay’ın adli ve idari yükünü azaltması öngörülen bölge mahkemeleri 20 Temmuz’da hayata geçecek. Adalet Bakanlığı soruşturma ve davaların tamamlanması hususunda süre belirleyecek.
‘Terör’ suçlarında ‘görevsizlik’ kararı kalktı
Kanuna göre, terör davaları il merkezlerindeki ağır ceza mahkemelerinde görülecek ve kesin hükümle sonuçlanana kadar mevcut mahkemelerde görülmeye devam edecek. ‘Terör’ suçlarına ilişkin başlatılan terör soruşturmalara ‘görevsizlik’ kararı da verilemeyecek.
‘Tasfiye’ ve ‘darbe’ eleştirileri gelmişti
Kabul edilen düzenleme için yargı organlarında kimin ‘gideceği’ ve kimin ‘yeniden atanacağı’nı içeren bir liste olduğu öne sürülmüştü. Yargıtay ve Danıştay’da Gülen Cemaati’ne yakın üyelerin gidecekler listesine alındığı, listenin hazırlanmasında da MİT’ten destek alındığı ortaya atılmıştı.
Söz konusu listede yer alan isimlerden ‘sosyal demokrat’ ve ‘Cemaatçi’ olanların tasfiye edileceği ileri sürülmüştü.
Kanun, bu gerekçelerle tasarı halindeyken ‘tasfiye’ ve ‘darbe’ eleştirileriyle karşılanmıştı.
