Halk sağlığı profesörü CHP Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’yı, önceki yıllara göre olağanüstü artış saptanan kızamıkla hastalığıyla ilgili göreve çağırdı.
Kızamık, tarihi çok eskilere dayanan, milyonlarca çocuk ve yetişkinin hayatına, daha fazlasının sakat kalmasına yol açmış, bulaştırıcılığı yüksek (damlacık-solunum yoluyla) bir hastalık. 1980’lere kadar her yıl tahmini 2,6 milyon ölüme neden oluyordu.
Aşı bulunup hızlandırılmış küresel aşılama programı uygulanınca ölüm sayısı 2011’de yılda 158 bine geriledi. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre 2000 ile 2013 yılları arasında aşılamayla tahminen 15,6 milyon ölüm önlendi.
Hızlı tırmanış
Ancak son yıllarda dünyada ve Türkiye’de kızamık endişe verici boyutlara tırmandı.
İstanbul Tabip Odası’nın (İTO) aktardığına göre kentte kızamıktan dolayı hayatını kaybeden çocuklar var.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Türkiye’de 2021’de toplam 51 ve 2022’de toplam 125 vaka görülmesine karşın 2023 yılının ilk iki ayında şimdiden 343 doğrulanmış vaka var.
‘Vakaların aşı durumları ne’
TBMM başkanlığına Koca’nın yazılı yanıtlaması için önerge veren Pala, durumun halk sağlığı açısından endişe verici olduğunu söyleyerek şunları sordu:
*2023 mart, nisan, mayıs aylarında doğurulanmış ve kuşkulu kızamık vaka sayıları kaç? Bu vakalar hangi illerde görüldü?
*Vakaların yaş dağılımı ne?
*Vakaların aşı durumları ne? Yaş grubuna göre vakaların kaçına hiç aşı yapılmamış? Kaçı tek aşılı?
*Vakaların ne kadarı sığınmacı olarak ülkemizde bulunuyor?
*Bir önceki yılla karşılaştırıldığında, epidemiyolojik olarak bir kızamık salgınının varlığı ortada. Bakanlık bu salgına karşı hangi önlemleri aldı? Hangilerini almayı planlıyor?
*Dezavantajlı grupların bir arada olduğu ya da sağlık hizmetine erişimde eşitsizliklerin en fazla kazandığı yerlerde salgının önlenmesi amacıyla bakanlığın bir çalışması var mı?
Belirtiler ve riskler
Kızamıkta başlangıç aşamasında burun akıntısı, gözlerde kızarma, sulanma, öksürük ve semptomlar başladıktan iki ila üç gün sonra ağızda yanak içlerinde küçük beyaz lekeler (Koplik lekeleri) görülebiliyor.
Kızamık virüsü zatürre, orta kulak ve beyin iltihabı gibi hastalıklara zemin hazırlıyor. Aşılanamayacak kadar küçük bebekler, aşılanmamış ve yeterince beslenmemiş çocuklar, hamileler ve bağışıklık sistemi baskılananlar için riskli bir hastalık.
