2026 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla Türkiye’nin toplam brüt dış borç stoku 549.2 milyar dolara ulaştı. Yanlış okumadınız. Tam 549 milyar 200 milyon dolar! Peki bu rakam ne ifade ediyor?
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve geldiği 2023 yılının ikinci çeyreğinde dış borç stokumuz yaklaşık 404 milyar dolardı. Aradan geçen üç yılı aşkın sürede dış borcumuz dolar bazında yüzde 35.9 arttı. Türk lirası cinsinden artış ise yaklaşık yüzde 155!
(…)
Elbette dış borcun artması tek başına ekonomik bir başarısızlık göstergesi değildir. Borcun hangi koşullarda alındığı, nerelerde kullanıldığı ve nasıl geri ödeneceği de önemlidir.
(…)
Dış borç stokunun para birimi dağılımına baktığımızda borcun yüzde 48.9’u dolar, yüzde 29.1’i Euro, yüzde 12.2’si Türk lirası ve yüzde 9.8’i diğer para birimleri cinsinden.
Yani dış borcumuzun yaklaşık yüzde 88’i yabancı para cinsinden. Önemli düzeyde kur riskini de satın almış vaziyetteyiz.
(…)
Şimdi bir düşünün. Bir tarafta rekor kıran dış borç stoku, diğer tarafta yüksek borçlanma maliyetleri…
Üstelik 2027 yılı bütçesinde yaklaşık 4 trilyon liralık faiz ödemesi öngörülüyor. Dört trilyon lira!
Bu para ne yeni bir fabrika ne yeni bir okul ne de yeni bir hastane için harcanacak.
Geçmişte alınan borçların faiz yükünü karşılamak için bütçeden çıkacak.
Gelelim asıl endişeme…
Türkiye’de seçim dönemlerinin ekonomi üzerindeki etkilerini hepimiz biliyoruz.
Seçim yaklaştığında kamu harcamaları artar, çeşitli kesimlere destekler açıklanır, kredi muslukları açılır. Seçim biter. Ardından sıkılaşma başlar. Birileri dağıtır, birileri toplar. Vatandaş da önce verilenin sevincini, sonra geri alınanın acısını yaşar.
Bu döngüye yabancı değiliz.
Şimdi önümüzde 2027 yılı var. Bütçe açıkları büyüyor. Faiz giderleri trilyonlarla ifade ediliyor. Harcama alanı giderek daralıyor. Dolayısıyla seçim ekonomisi uygulanmak istenirse bütçe imkânları yerine borçlanma kapasitesinin zorlanmasından endişe ediyorum.
İşte tam da bu noktada ekonomi yönetimine bir hatırlatma yapmak istiyorum.
Borcun millî gelire oranı düşük diye sınırsız borçlanma alanınız olduğunu düşünmeyin.
Türkiye’nin ihtiyacı yeni bir borçlanma rekoru değil, üretim kapasitesini ve döviz kazandırıcı faaliyetlerini artıran sürdürülebilir bir ekonomik modeldir. 2027 yılında zaten yaklaşık 4 trilyon lira faiz ödeyeceğiz. Lütfen daha fazlasını zorlamayalım.