2015 yılı Ekonomik Programı’nın Resmi Gazete’de hafta sonu yayımlanan 300 sayfalık ekleri, enerji ve tarım KİT’lerinin ‘ilan edilmemiş iflası‘nı kurum kurum belgeledi. Cumhuriyet’ten Çiğdem Toker’in haberine göre, KİT’ler (kamu iktisadi teşebbüsleri), bütçe ve Özelleştirme Fonu’ndan yüksek miktarda ‘transfer‘ler yapılmasına rağmen bu yıl finansman açığı verecek.
Çiğdem Toker’in listelediği kurumlar ve verdikler açıklar şöyle:
Yüzde 9 doğalgaz zammı bile BOTAŞ’ı kurtaramadı
* Program Eki’nde, döviz kuru nedeniyle bu yıl zarar ettiği açıklanan doğalgaz ithalatçısı BOTAŞ için yüzde 9 zamma rağmen ‘dengelenme ihtiyacı’nın, yani zam ihtiyacının devam ettiği belirtiliyor. Doğalgaz zammının büyük olasılıkla 2015 genel seçimlerinden sonra yapılacağını yazan Çiğdem Toker, BOTAŞ’ın bu yıl 5.3 milyar TL’lik vergi borcunun sadece 2.3 milyar TL’sini ödeyebileceğini belirtti.
AKP’nin bedava kömür dağıtımının devlete maliyeti: 678 milyon TL
* AKP iktidarının yoksullara bedava kömür yardımının bu yıl 2 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu dağıtımın karşılığında, Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) ile Türkiye Taşkömürü Kurumu’na (TTK) toplam 678 milyon TL görev zararı ödenmesi bekleniyor.
Elektrikte borçlanma sistemi
* Çiğdem Toker, Elektrik Üretim A.Ş.’nin yıl içinde yapması gereken ‘fiyat ayarlaması’nı, yani zammı yapamadığı için bu yılı zararla kapatacağını da yazdı. Buna göre, ”Sistem, eskiden beri borç zinciri üzerine kurulu. TEDAŞ, elektrik tahsilatı yapamadığı için, EÜAŞ’aborcunu ödeyemiyor. EÜAŞ da BOTAŞ’a.”
Tarım KİT’leri zararda
* 2015 yılı Ekonomik Programı’nda, Türkiye’nin ‘tarımsal‘ geleceği de karanlık görünüyor. Zira, Toprak Mahsülleri Ofisi’nin (TMO) piyasa fiyatlarının yüksekliği nedeniyle bu yıl buğday alım fiyatını açıklayamadığı belirtiliyor. Kuraklık ve don nedeniyle bu yıl üretim ve satış hedefini gerçekleştiremeyen Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (TİGEM) de dönem kârında 160 milyon TL azalma bekleniyor. Çiüdem Toker, bu durumun sulama yatırımlarını olumsuz etkileyeceğini yazdı.
* Çaykur da, satış miktarının artmasına rağmen personel ve stok maliyetlerini karşılayamadığı için Hazine’den sermaye transferi alacak.
Bu zamlar daha başlangıç
Çiğdem Toker, Ekonomik Program’a göre ‘iktidarın korkulu rüyası haline gelen Sayıştay denetiminin de gelecek yıl sona ereceği’ni hatırlatarak, şöyle yazdı:
”KİT sistemi finansman darboğazında. “Eski tas, eski hamam” desek yanlış değil. Bir yanda, “oya tahvil” güdüsüyle kullanılan kötü politika sonucunda bir türlü yama tutmayan delikler, diğer yanda 1 milyar harcanan saraylar. Evlere kömür gidiyor gitmesine de, Hazine’den döke saça… Bu enflasyon, bu zamlar daha başlangıç. İyi günlerimizdeyiz.”
