İsrail’de Arap partilerinden oluşan Ortak Liste ittifakı, hükümeti kurma görevi için ‘muhalif’ blok lideri Gadi Eisenkot’u önerecek.
27 Ekim’deki genel seçimlerde hiçbir blokun çoğunluğu sağlayamamasının ardından koalisyon görüşmeleri sürüyordu.
120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset’te hükümet kurmak için 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.
1999’dan beri en yüksek katılımın sağlandığı seçimlerde başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53 sandalye kazandı. Eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki ‘muhalif’ blok 48 sandalyede kaldı.
İsrail’deki Arap partileri rekor niteliğinde bir sonuçla 19 sandalye kazanarak meclis aritmetiğinde kilit bir konuma ulaştı.
Hadash, Taal ve Balad’dan oluşan Ortak Liste ittifakı 11, Birleşik Arap Listesi de (Raam Partisi) sekiz sandalye elde etti.
Al Jazeera’nın haberine göre solcuları ve Filistinli milliyetçileri barındıran üç fraksiyonlu Ortak Liste ittifakı, hükümet kurmak için ‘muhalif’ blok lideri Eisenkot’u destekleyeceğini açıkladı:
”Ortak Liste ittifakı, bugün, yani perşembe, hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot’a verilmesi önerisini bu akşam Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a iletecek.”
Ortak Liste’nin 11 milletvekili tavsiyesini resmen sunduktan sonra Eisenkot’un 67 milletvekili desteğine ulaşması bekleniyor. Böylece 120 sandalyeli Knesset’te çoğunluk için gereken 61 sandalyeye ulaşarak toplamda 19 yıllık Netanyahu iktidarına son verebilir.
Sekiz sandalyeli Arap partisi Raam da Eisenkot’u tavsiye edeceğini açıklamıştı.
Filistinlileri temsil eden partilerden Taal’in lideri Ahmed Tıybi, seçimlerin ardından ”Arap partileri sayesinde Netanyahu’nun hükümet kurması engellendi” diyerek şöyle eklemişti: ”Itamar Ben-Gvir bir daha Ulusal Güvenlik Bakanı olamayacak, (Bezalel) Smotrich de aynı şekilde. Bunlar, siyasi bir bilgelikle ve büyük bir sorumlulukla hareket eden bilinçli Arap toplumumuzun elde ettiği başarılardır.”
‘Vatana ihanet’
Ortak Liste İsrail’in Filistinlilere muamelesini sık sık eleştiriyor ve kendisini ‘ırkçı Siyonist uzlaşıya karşı gerçek bir demokratik alternatif’ diye niteliyor.
Gelgelelim bu duruşun Eisenkot blokuyla nasıl uzlaşacağı belirsiz. 66 yaşındaki Eisenkot Arap partileriyle ancak belirli koşullarda koalisyon kurabileceklerini söylemişti: İsrail’in Yahudi devleti olduğunu kabul edecekler, zorunlu askerliği destekleyecekler, Hamas’ı terör örgütü sayıp kınayacaklar.
Netanyahu ve partisi Likud, ‘muhalif’ blokun Arap partileriyle olası bir işbirliğine yanaşmasının ‘vatana ihanet niteliğinde’ ve ‘İsrail için tehlikeli’ olacağını söylemişti.
Netanyahu ayrıca Arap partilerinin ‘dış güçler’ yardımıyla seçimde hile yaptığını defaatle iddia etti. İsrail polisiyse iddiayı kanıtlar bir bulguya rastlamadığını bildirdi.
Bazı İsrailliler de Netanyahu’yla hemfikir. Öyle ki geçen pazar onlarca kişi Eisenkot’un evinin önünde olası bir koalisyon ihtimaline karşı protesto düzenledi.
Öte yandan Netanyahu blokunun kazandığı 53 sandalyenin hepsini alamayacağı belirtiliyor. Çünkü ultra-Ortodoks grup Birleşik Tevrat Yahudiliği partisinin yedi sandalyesinden dördünü elinde tutan Degel HaTorah partisi, ne Netanyahu’yu ne de Eisenkot’u tavsiye edeceğini açıkladı. Bu durumda Netanyahu’nun desteği 49 sandalyeye düşebilir.
The Times of Israel’in haberine göre ultra-Ortodoks grup, Netanyahu koalisyonunun Haredi erkekleri askerlikten muaf tutan yasayı çıkaramaması nedeniyle Netanyahu’dan koptu.
Peki ya ne olacak?
Seçim sonuçları 4 Kasım Çarşamba resmen onaylandı.
Şimdi İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, meclise seçilen 11 parti lideriyle görüşerek başbakan adayı önerilerini toplayacak. Cumhurbaşkanlığı konutundaki görüşmeler canlı yayınlanacak.
Herzog daha sonra koalisyon hükümeti kurma ihtimalini en yüksek bulduğu adayı seçecek. Bu isim muhtemelen iki ana blokun liderleri Netanyahu veya Eisenkot olacak.
Bugüne kadar hiçbir partinin tek başına çoğunluk sağlayamadığı İsrail’de koalisyon protokollerinin tamamlanması kritik önem taşıyor.
Hükümet kurmak için görevlendirilen isim, sert geçmesi beklenen koalisyon pazarlıkları için 28 günlük bir süreye sahip olacak. İhtiyaç halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek.
Cumhurbaşkanının görevlendirdiği isim hükümeti kuramazsa, Herzog yeniden istişareyle mecliste başka bir isme hükümet kurması için görev verebilir.
Bu ismin 28 gün içinde koalisyon kurması gerekiyor. Eğer hala hükümet kurulamazsa, İsrail Meclisi’nden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması için 21 günlük süre başlıyor.
61 milletvekili sağlanırsa bu kişinin iki hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor. Eğer sağlayamazsa Meclis lağvediliyor ve ülkenin yeniden üç ay içinde seçime gitmesi gerekiyor.
Bu senaryoda, ülkedeki mevcut başbakan geçici de olsa görevine devam ediyor. Yani Netanyahu çoğunluğa ulaşmamış da olsa muhalefet hükümeti kuramazsa aylarca geçici başbakanlıkta kalabilir.
Tarafların uzlaşması durumundaysa kurulan kabine, meclisten güvenoyu alarak resmen göreve başlayacak.
