İran devlet medyası, ABD’nin önerdiği barış teklifine yanıt verildiğini duyurdu. Yanıtın ‘savaşı sona erdirmeye ve denizcilik güvenliğine’ odaklandığı belirtilirken başka bir ayrıntı verilmedi.
ABD merkezli haber kuruluşu Axios, Beyaz Saray’ın İran’la 14 maddelik bir mutabakat zaptına yaklaştığını ve bunun daha ayrıntılı nükleer müzakereler için bir çerçeve oluşturabileceğini yazmıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ABD’nin son teklifinin değerlendirildiğini ve Tahran’ın görüşlerini Pakistanlı arabulucularla paylaşacağını söylemişti.
Ancak İran parlamentosunun üst düzey bir üyesi, 14 maddelik mutabakat zaptını ‘dilek listesi’ diye nitelemişti.
BBC’nin haberine göre İran teklife yanıtını Pakistan aracılığıyla iletti.
Devlet medya verilen yanıtta ‘savaşı sona erdirmeye ve Körfez ve Hürmüz Boğazı’nda denizcilik güvenliğine’ odaklanıldığını bildirdi. Ancak başka bir ayrıntı paylaşılmadı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, kısa süre sonra X’ten teklife doğrudan atıfta bulunmasa da “Düşmanın önünde asla başımızı eğmeyeceğiz ve diyalog veya müzakereden bahsedilmesi teslimiyet veya geri çekilme anlamına gelmez” dedi.
Pezeşkiyan “Aksine, amaç İran halkının haklarını korumak ve ulusal çıkarları kararlı bir güçle savunmak” diye de ekledi.
ABD Başkanı Donald Trump, 6 Mayıs’ta Truth Social’dan İran’ın bir anlaşmaya varmaması durumunda ‘bombardımanın başlayacağını ve daha öncekinden çok daha yüksek bir seviyede ve yoğunlukta olacağını’ yazmıştı.
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a saldırdı; savaş, İran’ın misillemeleriyle bölge genelinde yayıldı. ABD ile İran arasında, 8 Nisan’dan bu yana ‘İsrail’in de uyacağı’ açıklanan bir ateşkes var.
ABD Başkanı Donald Trump, 4 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı’nda ‘Özgürlük Projesi’ adıyla yeni bir süreç başlatacaklarını duyurdu ve savaşa doğrudan taraf olmayan ülkelerin boğazda mahsur kalan gemilerinin ‘güvenli şekilde’ çıkarılacağını aktardı.
ABD merkezli Axios‘a konuşan bilgi sahibi bir kaynak, Trump yönetiminden üst düzey bir ismin ‘Özgürlük Projesi’ hakkında İran’a özel bir mesaj gönderildiğini öne sürdü. Yetkili, İran’a plan hakkında bilgi verip gemilere müdahale etmemesi konusunda uyarmış.
Fakat uyarıya rağmen İran, Hürmüz Boğazı’nda ABD gemilerinin yanısıra ticari gemilere ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) bir dizi saldırı düzenledi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper tehdidin tamamen bertaraf edildiğini söylerken Savunma Bakanı Pete Hegseth de ateşkesin halen yürürlükte olduğunu savundu.
Trump 6 Mayıs’ta ‘Özgürlük Projesi’ adlı operasyonu kısa süreliğine durduklarını duyurdu. 13 Nisan’dan bu yana İran limanlarına giden veya gelen gemilere uygulanan deniz ablukasınınsa süreceğini belirtti.
Gelişmeler savaşın diplomasiyle sonlanabileceği ihtimalini güçlendirirken İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, şunları söyledi:
“Biz sadece adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ediyoruz. Bize karşı başlatılan savaş, açık bir saldırganlık eylemi ve uluslararası hukukun net bir ihlalidir. Müzakerelerde meşru haklarımızı ve çıkarlarımızı korumak için elimizden gelenin en iyisini yapacağız.”
Axios, 6 Mayıs’ta ABD’nin savaşı sonlandırmak ve daha ayrıntılı nükleer müzakereler için Tahran yönetimiyle tek sayfalık mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğunu yazdı.
Konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara ve bazı ABD’li yetkililere dayandırılan haberde ABD’nin imza için İran’dan 48 saat içinde yanıt beklediği belirtildi.
7 Mayıs’ta İran Meclis Başkanı ve başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, Axios’un haberini alaycı bir dille yalanladı. İngilizce’de ‘sahte’ ve ‘uydurma’ anlamlarına gelen ‘faux’ kelimesi ve sitenin adına atıfla ‘Fauxios operasyonu’ diye yazdı.
