Toplumsal ve siyasal krizlerin ardından barışı konuşmak, çoğunlukla ahlaki ve vicdani bir düzlemde gerçekleşir. Barış, toplumsal hafızada haklı olarak bir esenlik ve huzur dönemi olarak arzulanır.
Ancak tarihsel tecrübeler göstermiştir ki, sadece niyetlere ve iyi dileklere dayanan bir barış, yapısal olarak kırılgandır. Barışın soyut bir temenni ya da gelip geçici bir uzlaşı olmaktan çıkıp, toplumsal yaşamın kalıcı ve sarsılmaz bir kurucu unsuru haline gelmesi, onun hukuki tahkim edilmesine bağlıdır.
Başka bir ifadeyle; barış siyaseten kurulur, toplumsal olarak benimsenir ancak hukuken inşa edilir.
Barış araştırmalarının öncülerinden Johan Galtung’un literatüre kazandırdığı “negatif barış” ve “pozitif barış” kavramları, hukuki çerçevenin gerekliliğini anlamak için hayati bir eşiktir.
Sadece sıcak çatışmanın, doğrudan şiddetin ve silah seslerinin durması negatif barışı işaret eder. Bu aşama hayati olmakla birlikte, şiddeti doğuran yapısal nedenler ortadan kaldırılmadığı için aldatıcı bir sakinlik sunar. Oysa pozitif barış toplumsal adaletin sağlandığı, yapısal ve kurumsal şiddetin son bulduğu, hak ve özgürlüklerin güvenceye alındığı durumdur. Özgürlüklerin olduğu bir toplumda talepler şiddetle değil, diyalogla dile getirilir. Suç oranlarının düşüklüğü ve fiziksel şiddetin hukukla önlenmesi, bireylerin birbirine olan güvenini artırır.
Bu geçiş ancak somut bir hukuki çerçeve ile mümkündür.
