İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, Türkiye’den İsrail’e giden petrol sevkiyatının durdurulması için çağrı yaptı.
Middle East Eye’ın (MEE) aktardığı yeni bir rapora göre Ankara’nın İsrail’e uyguladığı ticaret ambargosuna rağmen Türkiye’deki limanlardan İsrail’e son iki yılda 77 ham petrol sevkiyatı yapıldı.
MEE’ye göre Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattıyla gelen Azerbaycan petrolünün Ceyhan Limanı’ndan İsrail’e gönderilmesi nedeniyle eleştirilerin hedefinde.
Thunberg de Antalya’daki COP31 iklim zirvesinde bu konuyu açtı.
Nepal, Avustralya, Filistin ve Kanada’dan aktivistlerle birlikte kalabalık bir basın toplantısında mikrofonu alan Thunberg, ”Filistin’deki soykırımı doğrudan besliyor” diye tepki gösterdiği Ankara’ya çağrı yaptı: ”Kendi topraklarınızdan İsrail’e petrol ve enerji sevkiyatını durdurun!”
‘Rahatsız edici bir çelişki Türkiye’nin peşini bırakmıyor’
Thunberg’ten hemen önce zirvenin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Gazze’nin ‘yalnızca bir soykırıma değil, aynı zamanda bir ekokırıma’ maruz kaldığını belirtmişti. Erdoğan ayrıca savaşın yerlebir ettiği Gazze’ye insani yardımın ulaştırılması için çağrı yapmıştı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, hafta başında Gazze’deki katliam gerekçesiyle Türkiye’nin İsrailli liderleri zirveye davet etmediğini söylemişti.
MEE’ye konuşan kampanya grubu Filistin İçin Enerji Ambargosu (EEFP), ‘rahatsız edici bir çelişki’nin COP31 boyunca Türkiye’nin peşini bırakmadığını vurguladı.
Grubun sözcüsü şu soruyu sordu:
”Bir hükümet, Filistinlilere soykırım yapan İsrail’e petrol sağlayan tedarik zincirinin vazgeçilmez bir halkasıyken, nasıl olur da kendini iklim lideri diye sunabilir?”
MEE’ye göre Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattıyla gelip Ceyhan Limanı’ndan İsrail’e gönderilen Azerbaycan petrolü nedeniyle eleştirilerin hedefinde.
EEFP, Filistin Gençlik Hareketi ve İlerici Enternasyonal’in 3 Eylül’de hazırladığı ortak rapora göre Mayıs 2024 ile Haziran 2026 arasında Ceyhan Limanı’ndan İsrail’e yaklaşık 6,5 milyon tonluk 77 ham petrol sevkiyatı yapıldı.
Ankara, Mayıs 2024’te İsrail’e ticaret ambargosu uygulayacağını duyurmuştu.
‘Ticaret gizlice yürütüldü’
Son bulgular, aynı grupların ocakta yayınladığı araştırmanın devamı niteliğinde. Eski araştırmaya göre Mayıs 2024 ile Aralık 2025 arasında Türk limanlarından İsrail limanlarına 57 Azerbaycan ham petrolü sevkiyatı yapılmıştı.
Rapora göre sevkiyat gizliden gizliye yapıldı. Tespit edilmesinler diye gemilerin varış noktaları yanlış bildirildi, takip sistemleri kapatıldı.
Gelgelelim araştırmacılar uydu görüntüleri ve gemi takip verileriyle bu seferlerin izini sürdü ve gemilerin İsrail’e yanaştığını doğruladı.
Araştırmacılara göre BTC boru hattıyla Türkiye limanlarından giden petrol, ‘Gazze soykırımı boyunca’ İsrail’in toplam petrol ithalatının yüzde 40’ından fazlasını oluşturdu.
Rapor, bu petrolün rafine edilerek İsrail’in savaş uçaklarında, tanklarında ve askeri araçlarında yakıt olarak kullanıldığını öne sürüyor.
Rapor: Bakanların sözüne rağmen sevkiyat sürdü
Türkiye, BTC boru hattıyla taşınan petrolün kime satıldığını belirlemediğini savunuyor. Boru hattının Türkiye’deki işletmesini devlete ait Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) yürütüyor, fakat petrol Azerbaycan’ın devlet petrol şirketi SOCAR’a ait.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kasım 2024’te Ceyhan hattını kullanan ihracatçıların ‘Türkiye’nin İsrail’le ticareti sonlandırma kararına uyduğunu’ ve varış noktası İsrail olarak bildirilen gemilere petrol yüklenmediğini belirtmişti.
Ne var ki Reuters’ın aktardığı gemi takip şirketi Kpler’in verileri, Azerbaycan’dan İsrail’e ham petrol ihracatının 2025’te yüzde 31 artarak 2022’den bu yana en yüksek seviyeye çıktığını gösterdi.
EEFP’ye göre İsrail’e enerji sevkiyatını ortaya çıkaran ocaktaki ilk raporun ardından Türkiye’deki bakanlıklar, gemilerin varış noktasını yanlış bildirmekle suçlanan nakliye acentelerine yasal işlem başlatacaklarını açıklamıştı.
Güncel veriler, 2 Aralık 2025 ile 30 Haziran 2026 arasında Türkiye’den İsrail’e yaklaşık 2,4 milyon tonluk en az 20 sevkiyat yapıldığını gösteriyor.
‘TPAO’ya ait petrolün İsrail’e satışı söz konusu değil’
Türkiye’den diplomatik kaynaklar, MEE’nin yorum talebine yanıt olarak BTC boru hattının uluslararası anlaşmalarla yönetildiğini ve projenin 10 şirketin ortaklığından oluştuğunu söyledi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) bu ortaklıktaki payıysa yüzde 6,53.
Kaynaklar, ”TPAO’ya ait petrolün İsrail’e satışı söz konusu değil” dedi ve şöyle ekledi: ”BTC boru hattını kullanan başka şirketler de Türkiye’nin İsrail’le ticareti durdurma kararına uyuyor, varış noktası İsrail olarak belirtilen herhangi bir sevkiyat yapılmıyor.”
