EMRE ZOR
@zor_emre01
ABD’de New York Belediye Başkanı Eric Adams, en az bir Türk ‘yetkili’ ve beş ‘iş insanından’ rüşvet ve yasadışı bağış almakla suçlanıyor. 26 Temmuz’da açıklanan iddianameye göre Adams, söz konusu Türkiye bağlantılarından 123 bin doları aşkın hediye, seyahat indirimi ve yasadışı bağış aldı.
İddianamede Türk ‘yetkili’ ve ‘iş insanlarının’ isimleri verilmiyor. Sadece uyrukları belirtiliyor ve şöyle tanımlanıyorlar: ‘İş adamı 1’, ‘İş adamı 2’, ‘İş adamı 3’, ‘İş adamı 4’, ‘İş adamı 5’, ‘İş kadını’, ‘Organizatör’, ‘Havayolu Yöneticisi’ ve ‘Türk yetkili.’
64 yaşındaki belediye başkanı rüşvet, dolandırıcılık ve yasadışı kampanya bağışları dahil beş suçlamayla karşı karşıya.
Demokrat Partili Adams’ın yabancı uyruklu kişilerden 25 bin doları aşkın yasadışı bağış aldığı iddia ediliyor. ABD’de vatandaş olmadan, dolayısıyla oy kullanma hakkına sahip olmadan bir siyasi kampanyaya doğrudan veya dolaylı yoldan bağış yapılamıyor.
Adams’ın yasadışı bağışların yanısıra ‘hediye yağmuruna’ tutulduğu öne sürülüyor: Türk Hava Yolları’ndan (THY) business class uçak biletleri, lüks otellerde konaklama, İstanbul’da yat turları, lüks restoran ve eğlence mekanlarında ağırlanmak…
İddianameye göre Adams’ın ekonomi bölümünden aldığı uçak biletleri THY’deki bağlantıları sayesinde bedavaya ‘business class’a yükseltilmiş. Bu ayrıcalıktan sadece Türkiye’ye değil, farklı ülkelere uçarken de faydalanmış.
Savcı Damian Williams, Adams’ın sahte belgelerle bu ayrıcalıkları örtbas ettiğini belirtti: “Adams bu hediye yağmurunun yasadışı olduğunu biliyordu“
Adams ise savunmasını mahkemede yapacağını ve belediye başkanlığından istifa etmeyeceğini vurguladı.
‘Türkiye’ ve ‘Türk’ kelimeleri 297 kere geçiyor
Üstelik Adams bu hediye ve seyahat indirimlerinin karşılığında New York’taki 36 katlı Türkevi binası için ‘kıyak geçmiş.’ New York itfaiyesi başta yangın güvenliği endişesiyle Türkevi’ne onay vermemiş. Bunun üzerine ‘Türk yetkili’, Adams’a, ‘Sıra sende’ diye mesaj atmış. Adams da görevlileri baskılayarak bina için onayı almış.
Türkevi’nde Türkiye New York Başkonsolosluğu, Türk Ataşelikler, BM Türkiye Daimi Temsilciliği, KKTC Temsilciliği ve T.C. Merkez Bankası New York Temsilciliği bulunuyor.
Adams hakkında hazırlanan 57 sayfalık iddianamede, ‘Türkiye’ ve ‘Türk’ kelimeleri 297 kere geçiyor.
Peki Türkiye’yle ilgili hangi bağlantılar var? Söz konusu ‘yetkili’ ve ‘iş insanları’yla hangi temaslar kurulmuş ve neler konuşulmuş?
‘Türk Yetkili’: Yasadışı bağış ve hediye ağının beyni
New York Times’ın haberine göre iddianamede gizliden gizliye yürütülen yasadışı bağış ve hediye ağının beyni olarak tanımlanan ‘Türk yetkili’, eski New York Başkonsolosu Reyhan Özgür.
İddianameye göre Adams, Türkevi için baskı yoluyla gerekli izinleri aldıktan sonra ‘Türk yetkili’yle şöyle mesajlaştı:
‘Türk yetkili’: Harikasın Eric (Adams). Çok sevindik. Sen Türkiye’nin gerçek dostusun.
Adams: Evet, asıl senin gerçek dostunum. Kardeşim gibisin. Yardım etmek için buradayım.
Türkevi’nin Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın BM Genel Kurul ziyaretine yetişmesi için hızlandırıldığı öne sürülüyor.
İddianameye göre ‘Türk Yetkili’, Adams’a birçok yasadışı bağış yapılmasını, Adams ve yakın çevresinin THY’yle Türkiye, Fransa, Çin, Sri Lanka, Hindistan ve Macaristan’a ücretsiz veya indirimli seyahat etmelerini sağladı.
Ayrıca ‘Türk yetkili’nin, Adams ve ekibine, Türkiye’de bulundukları süre boyunca lüks otellerde ücretsiz konaklama, lüks restoranlarda ücretsiz yemek ve ücretsiz lüks eğlenceler ayarladığı iddia ediliyor.
‘İşadamı 1’: ABD’de şubesi bulunan bir Türk üniversitesinin sahibi
New York Times’a göre bu kişi, Bahçeşehir Üniversitesi ve Washington eyaletindeki Bay Atlantic University’nin kurucusu iş adamı Enver Yücel.
Bahçeşehir Üniversitesi’nin sosyal medya paylaşımına göre Adams, 2015’te henüz Brooklyn belediye başkanıyken, kardeş şehir protokolü imzalamak için geldiği İstanbul’da Bahçeşehir Üniversitesi’ni ziyaret etti.
Söz konusu paylaşımdaki linke tıklayınca ‘Sayfa Güncellenmektedir’ uyarısı çıkıyor.
Ayrıca iddianamede 2021 Ağustos’ta Adams ile ‘Adams’ın personeli’nin çarpıcı bir diyaloğu var.
Buna göre yasal olarak bağış yapamayan ‘İş adamı 1’in desteğini ‘saman bağışçılar’ yoluyla almayı planlıyorlar. Saman bağışçı, başka bir kişinin parasını kendi adına bağış yapmak için yasadışı şekilde kullananlara deniyor.
İddianameye göre ‘İş adamı 1’, Adams’ın kampanyasına yasadışı bağışlar yaptı.
‘İş kadını’: St. Regis İstanbul adlı otelin sahibi Demet Sabancı
İddianamede Türk bir ‘iş kadını’nın, St. Regis İstanbul adlı lüks otelinde, Adams’a birkaç kez ücretsiz veya indirimli konaklama sağladığı ve Adams’ın 2021’deki belediye başkanlığı kampanyasına bağış yaptığı öne sürülüyor.
St. Regis İstanbul, Demet Sabancı Çetindoğan ve eşi Cengiz Çetindoğan’ın sahibi olduğu Demsa Group’a ait.
Ayrıca Adams’ın 2015 Aralık’taki Türkiye ziyaretinde, Spago adlı restoranda ‘iş kadını’ ile yemek yediği iddia ediliyor.
‘Havayolu Yöneticisi’: THY’nin New York bölgesi genel müdürü Cenk Öcal
İddianameye göre Adams’ın 2015’teki ilk Türkiye seyahatinin ardından ‘Türk yetkili’, Adams’ı THY’nin New York genel müdürüyle, yani ‘havayolu yöneticisi’ ile tanıştırdı.
2015 Eylül’den beri THY’nin New York bölgesi genel müdürü Cenk Öcal.
Daha sonra Adams, THY’den defalarca ücretsiz veya yüksek indirimli biletler aldı. Fakat bunların bir kısmını yıl sonunda kamuoyuna bildirmedi.
İddianamede, 22 Haziran 2021’de, ‘havayolu yöneticisi’ ile ‘Adams’ın personeli’nin bir diyaloğu yer alıyor. Adams’ın İstanbul uçak bileti fiyatını tartışıyorlar:
‘Havayolu yöneticisi’: 50 dolar kesiyorum.
‘Adams’ın personeli’: Hayır.
‘Havayolu yöneticisi’: Olmaz mı?
‘Adams’ın personeli’: Hayır canım. 50? Ciddi misin? Daha makul bir fiyata ver.
‘Havayolu yöneticisi’: Ne kadar almalıyım? 🙂
‘Adams’ın personeli’: (Adams’ın) Her adımını takip ediyorlar şu sıralar. 1000 civarı yap. Biraz gerçekçi olsun. Sonra beleşe uçuyor demesinler. Şu anda medyanın gözü Eric’in (Adams) üstünde.
‘İş adamı 5’: Adams’ın kampanyasına ‘Türk Yetkili’nin isteğiyle bağış yapan inşaatçı
İddianamede ‘İş adamı 5’ New York’taki Türk topluluğunun önde gelen üyesi olarak tanımlanıyor. New York Times’a göre bu kişi KSK İnşaat’ın sahibi Ender Arkan.
Arkan, 7 Mayıs 2021’de, Adams’ın kampanyası için bağış toplama etkinliği düzenledi. Bu etkinlikte 84 bağışçıdan toplam 69 bin 720 dolar toplandı.
İddianameye göre Arkan, New York’ta başka bir inşaat şirketi de işletiyor ve Adams’ın kampanyasına ‘Türk Yetkili’nin isteği üzerine bağış yaptı.
Nitekim etkinliğin ardından ‘Türk yetkili’ ile ‘İş adamı 5’ mesajlaştı:
‘Türk yetkili’: Ne kadar (bağış) toplandı?
‘İş adamı 5’: Sanırım 22’ye (bin dolar) ulaştım. (Adams) Daha şimdi gitti. Asistanları, kızlar, hepsi çok mutluydu.
‘İş adamı 3’: Adams İstanbul’da tanışmış
İddianameye göre Adams, Ocak 2019’da yasadışı yabancı bağış arayışıyla İstanbul’u ziyaret etti. Burada Türk ‘Organizatör’ aracılığıyla ‘İş adamı 3‘ ile tanıştırıldı.
Ama ‘Türk Yetkili’, Adams’ı, o dönem yasal sorunlarla boğuşan ‘İş adamı 3’ten bağış almaktan vazgeçirdi.
Buna rağmen iddianamede ‘İş adamı 3’ün Adams’ın 2021 kampanyasına en az 50 bin dolar bağış yapmayı kabul ettiği öne sürülüyor. Fakat ‘İş adamı 3’ün Türkiye ve ABD’deki yasal sorunları kamuoyuna yansıyınca Adams görüşmeyi reddetti.
‘İş adamı 4’
New York Times’a göre bu kişi United Elite Group adlı şirketin yöneticisi Özbek iş adamı Tolib Mansurov. İddianamede ‘İş adamı 4’ ve diğer dört şirket çalışanının, 17 Aralık 2020’de, Adams’ın kampanyasına 2 bin dolar bağışladığı öne sürülüyor.
