İklim krizinin görünmeyen bir cephesi var. Metan, siyah karbon, azot oksit ve soğutma sistemlerinde kullanılan bazı gazlar, atmosferde karbondioksite kıyasla daha kısa süre kalmalarına rağmen küresel ısınma üzerinde çok güçlü bir etkiye sahip.
Bilim insanlarının süper kirleticiler olarak tanımladığı bu maddeler, bugüne kadar yaşanan küresel ısınmanın yaklaşık yarısından sorumlu.
Antalya’da devam eden COP31’de bu kirleticilerin azaltılması, iklim mücadelesinin en hızlı sonuç alınabilecek alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
COP31’de gündeme gelen bir diğer konu, atıkların açık alanlarda yakılması ve kontrolsüz biçimde depolanması. Paylaşılan verilere göre açıkta atık yakılması, küresel siyah karbon emisyonlarının yüzde 11’inden fazlasına neden oluyor. Siyah karbon, özellikle eksik yanma sonucu ortaya çıkan, hem hava kalitesini bozan hem de atmosferin ısınmasına katkıda bulunan güçlü bir kirletici.
Sorunun sağlık boyutu da büyük. Açıkta yakılan atıklar, özellikle düşük gelirli yerleşimlerde yaşayanları ve atık toplayıcılarını ciddi hava kirliliğine maruz bırakıyor.
COP31 kapsamında tanıtılan yeni eylem planı, 2028 yılına kadar açıkta atık yakma ve kontrolsüz depolama uygulamalarının sona erdirilmesine yönelik adımların hızlandırılmasını hedefliyor.
Burada belediyelerin rolü belirleyici. Çünkü atıkların açıkta yakılması çoğu zaman bireysel tercihlerden kaynaklanmıyor. Yetersiz toplama altyapısı, arıtma kapasitesi eksikliği ve finansman sorunları bu uygulamaların sürmesine neden oluyor. Yeni yaklaşım, yerel yönetimlerin finansmana erişimini güçlendirmeyi, geri dönüşüm ve enerji geri kazanımı yatırımlarını yaygınlaştırmayı amaçlıyor.
