İnsanların verili siyasal düzene duydukları güvensizlik mutlaka demokratik değerlere bağlılık üretmediği gibi, toplumu daha da güçlü bir otorite arayışına yöneltebiliyor. Bu nedenle politik değişimin yönünü toplumsal hoşnutsuzluğun büyüklüğünden ziyade bu hoşnutsuzluğa hangi anlamların yüklendiği belirliyor.
Partiler, liderler, söylemler tek başlarına bu anlamların tümüne aynı anda karşılık üretemiyor. Bu nedenle farklı toplumsal kesimler aynı siyasi hedefle bir araya gelirken, geleneksel kimliklerin sınırlarını aşan bir toplaşma gerçekleşiyor.
Ancak bir sonraki aşamaya geçtiğimizde ortak tehdit algısının yarattığı negatif dayanışmanın yerini farklı ekonomik çıkarların, kültürel kimliklerin ve siyasi beklentilerin uzlaştırılması zorluğu alıyor.
Bu nedenle henüz otoriterleşmenin gerilemesinden çok, ancak onun karşısında uzun zamandır dağınık halde bulunan toplumsal enerjinin görünür hale gelmesinden söz edebiliyoruz.
Tarihin yönünü yalnızca yükselen güçler değil, onlara karşı yükselen antitezler de belirliyor. Şimdilerde esen rüzgarlara bakıp bir yön tayin etmek istememiz halinde kısaca şunu söyleyebiliriz: “Özerk ve özgün siyasi hareketler, önümüzdeki dönemde siyasi partilerden daha kuvvetli hale gelecek” gibi görünüyor.
