Evrenin derinliklerine dair bilgi edinmenin bedeli de yüksek. Çin dünyanın en büyük radyo teleskobunu bitirebilmek için tam 180 milyon dolar harcadı.
Washington Post’ta yer alan habere göre, pazar tamamlandığı açıklanan radyo teleskobunun, bölge halkına maliyeti ağır oldu. 9 bin kişi yerinden edildi, her birine 1800 dolar tazminat ödendi.
Teleskobun çevresi neredeyse bir mil uzunluğunda, yaklaşık 30 futbol sahası büyüklüğünde yer kaplıyor. Teleskop doğal seslerden etkilenmemesi için dev bir çukura gömülü olarak inşa edildi.
Ancak Çinli uzmanlar teleskobun harcanan her bir yuana değeceği görüşünde. Projenin önde gelen yetkililerinden bilim insanı Nan Rendong, “500 metre ile dünyanın en geniş açıklığa sahip teleskobu, astronomiye sıra dışı şeyler kazandıracak, dahası doğa bilimlerinin diğer alanlarında da devrimsel gelişmelerin önünü açacak” dedi.
En yakın rakibine 200 metre fark attı
Resmi adıyla FAST teleskobundan önce, dünyanın en büyük teleskobu Porto Riko’daki Arecibo Gözlemevi’nde bulunan 300 metre açıklığa sahip teleskoptu. FAST o kadar büyük ki, eğer tamamen şarapla dolu olsaydı, yeryüzündeki her bir insan buradan beş şişe alabilirdi.
Teleskobun inşaatı 2011’de başladı, 4,450 hassas reflektörün yerleştirilmesi uzun ve zor bir süreçti, her gün sadece 20 tanesi yerleştirilebildi. Pazar günü işçiler üçgen biçimli son paneli de yerleştirdiler.
Çalışma prensipleri az ya da çok aynı olmasına rağmen, radyo teleskopları diğer teleskoplardan biraz farklı. Görülebilir ışığı yakalamak yerine, radyasyonu radyo dalgaları formunda kanalize ederek genişletiyorlar.
FAST de aslında büyük bir ‘radyo tabağı’. Bu nedenle büyüklükle hassasiyeti arasında doğrudan bir ilişki var.
Manchester Üniversitesi’nden Tim O’Brien konuyla ilgili “Daha büyük bir teleskop daha fazla radyo dalgası toplamak ve görece sönük cisimleri görebilmek demek” dedi.
Çin uzaylı da arayacak
Bu ince ayarlı alıcılar sayesinde, FAST yerçekimsel dalgalardan, kara deliklerden ve titreşen yıldızlardan gelen radyo emisyonlarını dinleyebilecek. Radyo teleskopları sayesinde uzaktaki aminoasitler gibi moleküller bile tespit edilebiliyor.
Elbette ki FAST’ın bir kulağı da ‘uzaylılar’da olacak. Teleskobun bin ışık yılı mesafeden bile radyo dalgaları toplaması bekleniyor. Dünyalılar yaklaşık yüz yıldır birileri duyar umuduyla uzaya radyo dalgaları gönderiyor. Bu eğer 200 ışık yılı mesafe içinde meraklı bir canlı formu varsa varlığımızdan haberdar olmuş demektir.
Telekobun kuruluşuna şahitlik eden Çinli bilim kurgu yazarı Liu Cixin de “Bu teleskop evren ve dünya dışı medeniyetlerin keşfi açısından insanlar için çok önemli” dedi.
FAST’ın tamamlanışı tam da Çin’in kozmik hırslarının genişlediği bir zamana denk geliyor. 2015’te Çin ayın karanlık yüzüne inerek sondaj yapmak niyetini açıklamıştı. Bu şimdiye kadar herhangi bir ülkenin ulusal uzay programında yer almadı.
Teleskop, 2016 yılının Eylül ayından itibaren tamamen kullanımda olacak. Önümüzdeki 20 yıl başka hiçbir ülkenin bundan daha büyüğünü inşa edemeyeceği düşünülüyor.
İlk yıllar teleskop yalnız Çinli bilim insanlarının kullanımına açık olacak, daha sonra uluslararası araştırmacılar da teleskobun sunduklarından istifade edebilecek.
