İstanbul’da sağanak yağış, dün, başta Esenyurt olmak üzere bazı ilçelerde sele neden olurken Büyükçekmece Gölü ve Çatalca’da hortum oluştu. Doç. Dr. Önder Kocatürk, araştırma sırasında ortaya çıkardığı, Büyükçekmece Gölü’nde 106 yıl önce oluşan hortumun arşiv kayıtlarına dikkat çekti.
AA’nın haberine göre İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü öğretim üyesi Kocatürk, doktora çalışması sırasında Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde, 1914 yılında, iki kişinin hayatını kaybettiği 13 kişinin yaralandığı hortumun kaydına rastladığını anlattı.
Bu belgeden yola çıkarak o dönemin günlük gazetelerini taradığını belirten Kocatürk şöyle devam etti: “19 Temmuz 1914 Pazar günü, öğleden sonra saat üç civarında meydana gelen hortumla ilgili ayrıntılı bilgilere dönemin günlük gazeteleri olan İkdam, Peyam, Sabah, Tanin, Tasvir-i Efkar (o tarihte Tasfir-i Efkar adıyla çıkıyor) gazetelerinde 20, 21 ve 22 Temmuz 1914 tarihlerinde yayınlanan haberlerden ulaştım. Bu gazetelerin nüshaları Taksim Atatürk Kitaplığı, Beyazıt Devlet Kütüphanesi ve Ankara’da Milli Kütüphane’de bulunuyor.”
Haberlerde, Büyükçekmece’de yerleşim merkezinin güney doğusunda ve deniz üzerinde hortum meydana geldiği ve karaya doğru ilerlediğinin belirtildiğini söyleyen Kocatürk şu ifadeleri kullandı: “Yaklaşık 400 metre çapında olduğu söyleniyor. Basında o dönemde ‘siklon’ ve ‘hortum’ kelimeleri kullanılıyor. Hortumun asıl ‘Harman Mevkii’ denilen yeri etkilediği, ağaçları, mısır bostanlarını, ekinleri dağıttığını, önüne ne gelirse yıktığını, hayvanları arabalarıyla beraber uçurduğunu ve birçoğunu telef ettiği yine anlatılıyor.
Arabacı Ali Ağa ölmüş
Yol üzerinden geçen iki yolculu bir at arabasının da hortuma rastladığını ve arabacı Ali Ağa’nın hayatını kaybettiği gazetelerde anlatılıyor. O dönemin en mühim iletişim aracı olan telgraf direkleri de yerinden sökülüyor ve İstanbul ile iletişim kesiliyor. Hortumu meydana getiren fırtınanın hatta Bakırköy’de bir çimento fabrikasıyla gazinoyu yıktığı da belirtiliyor.”
Zarar görenlere 2 Osmanlı lirası yardım yapılmış
Kocatürk, Çatalca Mutasarrıf Vekili İbrahim Süreyya Bey taraından Dahiliye Nezareti’ne (Osmanlı zamanında İçişleri Bakanlığı) çekilen Rumi 7 Temmuz 1330 (Miladi 20 Temmuz 1914) tarihli telgrafla yaşananların bildirildiğini, hortum nedeniyle zarar gören ailelere 2 Osmanlı altın lirası yardım yapıldığını dile getirdi.
Tanin muhabir yollamış
Dönemin Tanin gazetesinin bölgeye muhabir yolladığını anlatan Kocatürk şunları söyledi: “Köylüler, hortum olayından önce yılanların ortaya çıktığını ve toprağı kazarak altına girmek istediğini, Büyükçekmece Gölü’nün sularının bir anda karaya doğru ilerleyerek yükseldiğini, suyun da ısındığını muhabire söylemişler.”
Tek kare Servet-i Fünun’dan
Kocatürk, günümüze ulaşan tek karenin ise dönemin ünlü Servet-i Fünun dergisinin 1210 numaralı ve 31 Temmuz 1330 (13 Ağustos 1914) tarihli nüshasında, 222. sayfada yayınlandığını, fotoğrafın, Said Bey tarafından Ayastefanos’ta (günümüzde Yeşilköy semti) evinin balkonundan çekildiğini söyledi.
