Fosil yakıtlardan vazgeçmek zorundayız; ama fosil sistemin merkeziyetçi, şirketçi ve eşitsiz yapısını güneş ve rüzgârla yeniden üretmek değil yenilenebilir kaynaklara yönelirken toplumsal adaleti kollamak gerekecek.
Enerji toplulukları tam da bu bağlamda yeni imkanların aracı olabilir. Enerji topluluğu yalnızca yenilenebilir elektrik üretmenin bir yolu değil; bir mahallede, köyde, sitede, apartmanda, belediyede veya tarımsal kooperatifte yaşayan insanların enerjiyi birlikte üretmesi, birlikte kullanması, birlikte yönetmesi ve faydasını birlikte paylaşmasıdır.
Başka bir deyişle enerji topluluğu, yeni bir iş alanı değil; dayanışma, demokrasi ve yerel adalet alanıdır.
Bugün enerji toplulukları, bütün politik ve toplumsal potansiyellerine rağmen, dünya elektrik sisteminin hâlâ çok küçük bir parçası. Dünya ölçeğinde topluluk enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payını gösteren standart ve güvenilir bir istatistik yok.
Enerji toplulukları bugün ne dünyada ne de Türkiye’de enerji sistemini belirleyen bir ölçekte değil. Bu durum fikrin önemsizliğinden değil; hukuk, finansman, şebeke ve mülkiyet düzeninin, yani siyasal sistemin enerji topluluklarını büyütecek biçimde kurulmamış olmasından kaynaklanıyor.
Yenilenebilir enerji büyüyor; ama topluluk mülkiyeti aynı hızla büyümüyor. Demek ki mesele yalnızca daha çok yenilenebilir enerji değil; yenilenebilir enerjinin kimin elinde büyüyeceğidir.
Enerji topluluğu, farklı sayaçlara, farklı gelir düzeylerine, farklı konut biçimlerine ve farklı sosyal ihtiyaçlara sahip insanların ortak bir enerji düzeninde buluşmasıdır.
Bir mahalle düşünelim; okulun çatısında güneş paneli, belediye pazar yerinin üstünde gölgelikli GES, küçük esnafın ortak yatırımı, apartman sakinlerinin kooperatif üyeliği, kiracıların katılım hakkı, düşük gelirli hanelere ayrılmış sosyal pay, mahalle bataryası ve açık bir üretim-tüketim ekranı.
Gündüz üretilen elektriğin bir bölümü ortak alanlarda kullanılır, bir bölümü bataryaya gider, bir bölümü düşük gelirli hanelerin akşam tüketimini karşılar. Kararlar genel kurulda alınır; bir kişi bir oy ilkesi geçerlidir. Muhasebe açıktır. Gelir öncelikle bakım, borç ödemesi, sosyal pay ve fatura indirimi için kullanılır.
