RIFAT DOĞAN
İstanbul’un Beyoğlu ilçesindeki dükkanların arka arkaya taşınmasıyla gündeme gelen, 10 yılını doldurmuş kiracıların yerinden edilmesiyle ilgili Borçlar Kanunu’nun 347. maddesini görüşen Anayasa Mahkemesi (AYM), Anayasa’ya aykırılık tespit etmedi.
2012 yılında yürürlüğe giren 1 Temmuz 2014’te uygulamaya sokulan yeni Borçlar Kanunu’na göre, 10 yılını dolduran kiracılar gerekçesiz olarak tahliye edilebiliyor.
Bodrum 2.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin Anayasa Mahkemesi’ne başvurusu üzerine 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 347. Maddesinin 1. Fıkrasının üçüncü cümlesinin esasının incelenmesine karar verilmişti.
Söz konusu 347. madde şunları içeriyordu: “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.”
Düzenlemenin iptaliyle ilgili başvuruda, kiracılara doğan olumsuz sonuçların onları maddi ve manevi zarara uğratacağı, Türkiye’de konutların kiralanma oranları dikkate alındığında madde gerekçesinde ifade edilen kamu yararının bulunmadığı, kanunda kiraya verenin mülkiyet hakkının korunmasına yönelik çeşitli hükümlerin yer aldığı, düzenlemenin ‘meşru amaç, hukukilik, demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük ilkeleri’ne aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle iptali talep edilmişti.
Konuyu gündemine alan AYM, söz konusu Borçlar Kanunu’nun esnafı koruyan düzenlemeler içerdiğini belirterek, düzenlemenin iptaline ilişkin başvuruyu ‘Anayasa’ya aykırı olmadığı’ gerekçesiyle reddetti.
AYM kararında şu ifadelere yer verdi: “6098 sayılı Kanun’un 347. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinin yürürlüğe girmesini iki yıl süreyle erteleyerek kiracıları koruma altına almaktadır. Böylece kira sözleşmelerinde kiracıların lehine bir düzenleme yapılmış ve kira sözleşmelerinde on yıllık uzama süresinin bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte dolmuş olması halinde kiraya verene tanınan sözleşmeyi sona erdirme hakkının kullanılmasının belli bir süre ertelenmesiyle kiracı ile kiraya verenin hakları arasında makul bir denge sağlanmaya çalışılmıştır.”
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, daha önce yeni Borçlar Kanunu nedeniyle tahliye edilme riski yaşayan Beyoğlu’ndaki Armada restoran ve Lebon pastanesi için “Tahliye edilemez” kararı vermişti.
Beyoğlu’nda yasanın son mağdurları arasında Lebon Pastanesi, Armada Restoran ve birçok ofisin bulunduğu Hıdivyal Palas, 70’lik Pub, Eller Sanat Galerisi ile Kelebek Korse gibi 80 yıllık geçmişi bulunan mağazalar bulunuyor.
