Avrupa Konseyi, Osman Kavala dosyasında yaptırım adımından uzak durarak, Türkiye’yle ‘siyasi diyaloğu’ öne çıkaran bir yol haritası hazırladı.
Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbete mahkum edilen sivil toplum ve insan hakları aktivisti Kavala, 23 Eylül 2022 itibariyle 1788 gündür hapiste. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanışının denetleyicisi Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Kavala dosyasını bu hafta Strasbourg’daki toplantılarında bir kez daha ele aldı.
Komite, uzlaşıyla kabul ettiği kararda, Türkiye’nin, diğer tüm Avrupa ülkeleri gibi, AİHM kararlarını ‘koşulsuz yerine getirme yükümlülüğünü’ hatırlatarak, Strasbourg Mahkemesinin Kavala hakkında 11 Temmuz 2022’de açıkladığı son karara atıfta bulundu. AİHM, bu son kararında, 10 Aralık 2019’da açıkladığı ve Kavala’nın derhal serbest bırakılmasını isteyen ilk kararın uygulanmadığı tespitinde bulunmuştu.
DW Türkçe’den Kayhan Karaca’nın haberine göre Bakanlar Komitesi, geçmişte olduğu gibi, AİHM hükümleri gereği Türk yargısının Kavala’yı derhal serbest bırakması ve hakkındaki tüm suçlamaların düşürülmesi gerektiğini ifade etse de, bu hafta aldığı kararda önceliği Avrupa Konseyi’yle Ankara arasındaki ‘politik diyaloğa’ ayırdı.
Komitenin dönem başkanlığını yürüten İrlanda’nın Dışişleri Bakanı’yla Türkiye Dışişleri Bakanı arasında Kavala dosyasına ilişkin son zamanlarda gelişen üst düzey diyaloğa dikkat çekilen kararda, iki bakana konuyu görüşmek üzere en kısa sürede yeniden temas çağrısında bulunuldu. Komite ayrıca, Avrupa Konseyi üyesi devletlerden, Kavala dosyasıyla ilgili olarak Türkiye’yle üst düzey temasları ‘yoğunlaştırmalarını’ istedi.
AKPM devreye giriyor
Kararla birlikte Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) de Kavala dosyasında resmen devreye giriyor. Bakanlar Komitesi Başkanlığı’ndan, ‘Kavala’nın hapiste kalması halinde alınabilecek olası önlemleri AKPM Başkanı ile görüşmesi’ isteniyor. AKPM konuyu 12 Ekim’de Strasbourg’da oylayacağı Türkiye raporu kapsamında ele alacak.
Kararda Türk yargısının Kavala dosyasında oynadığı role de işaret edildi. Türk yargısına AİHM kararını uygulaması mesajı gönderildi. Bakanlar Komitesi, Osman Kavala hakkında iç hukukta devam eden temyiz ve Anayasa Mahkemesi süreçleri hakkında Türk makamlarından bilgi de istedi. Bu bilgilerin en geç 13 Ekim 2022’ye kadar Strasbourg’a iletilmesi istendi.
Komite, genel olarak da ‘Avrupa Konseyi standartlarından esinlenilerek, başta Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun yapısal bağımsızlığı olmak üzere, Türkiye’de yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığını güvence altına alacak ivedi adımlar atılması’nı istedi.
Kararın anlamı ne?
Bakanlar Komitesi’nin kararı Strasbourg kulislerinde, Kavala dosyasını diyalog yoluyla çözme istemi olarak yorumlanıyor. Komite, AİHM kararı bugüne kadar uygulanmadığı için kimi çevrelerce gündeme getirilen olası yaptırımlar konusunu şimdilik gündeme taşımamayı tercih etmiş oldu. Bunun yerine, Türk yargısının Kavala dosyasını, AİHM kararları ışığında, iç hukukta çözebileceğine olan inancını dile getirdi. Komite, Türk hükümetinin de bu sürece katkı sağlayabileceği görüşünde.
