Nurullah Ataç, çevirmen, eleştirmen, deneme yazarı ve dilciydi. Ülkemizde bugün dil duyarlığı ve Türkçe kaygısı taşıyan tüm yazarlar onun paltosundan çıkmıştır!
Nurullah Ataç, “kelime” karşılığı olarak önceleri “keleci” demeye başlamıştı. Ama kendisi de pek beğenmemişti bu buluşunu! Daha sonra “tilcik”te karar kıldı. “Til” sözünün Eski Türkçede “dil” anlamına geldiğini söyler, kendini böyle savunurdu. Bu konuda hayli ayak direse de “tilcik” tutmadı. Onun yerine, Melih Cevdet Anday’ın önerdiği “sözcük” yaygınlaştı ve dilimize yerleşti.
şırılık, devrimin doğasında vardır. O da özleştirme savaşımına girerken kaçınılmaz olarak kimi aşırılıklara imza attı. O yüzden de sağcı yazarların saldırılarına uğradı. Kendisiyle ve sözcükleriyle alay edenler oldu. Onu küçümseyenler, aşağılayanlar, ağızlarına geleni söylediler. Nihad Sâmi Banarlı ve Peyami Safa gibi kalemler, Ataç’ın öz Türkçesini yerden yere vurdular. Ama o, dil devrimine yürekten inanmış biriydi. Saldırılar karşısında geri adım atmadı. Zaman zaman umutsuzluğa kapılıp bıkkınlık ve yorgunluk belirtisi gösterse de tutumunu değiştirmedi. Keskin dili, eleştiri yeteneği ve kavgacı kişiliği ile savlarını ölümüne değin kararlılıkla savundu.
Nurullah Ataç’ın 1960’larda kullandığı “tilcik”lerin bir bölümü çoktan unutuldu. Onun Türkçeye kazandırdığı bin kadar sözcüğün hepsi belki bugün kullanılmıyor. Örneğin “angala” (kâbus), “ası” (fayda), “bağlanç” (din), “beti” (mektup), “betik” (kitap), “betlek” (defter), “bekte” (makale), “bilimtay” (akademi), “buğulu” (vapur)…