2026 Nobel Tıp Ödülü, bilim insanları Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel’e layık görüldü.
Reuters’ın haberine göre ABD’li Deisseroth, Alman Hegemann ve Alman Nagel İsveç’in Karolinska Enstitüsü Tıp Üniversitesi’ne bağlı nobel meclisi tarafından 1,2 milyon dolarlık (yaklaşık 58 milyon 994 bin 772 lira) ödülü bölüşmeye hak kazandılar.
Nobel’in açıklamasına göre ödül ‘ışıkla açılmış iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşifleri’ nedeniyle verildi.
Hegemann ve Nagel benzersiz protein ‘kanalrodopsin’i keşfetmiş. Bu protein hangi hücreye konulursa konulsun o hücreyi ışığa duyarlı hale getiriyormuş. Deisseroth da aynı proteini farelerin sinir hücrelerine aktarmış. Hücrelere mavi ışık veren bilim insanı sinir sinyali tetiklemeyi başarmış. Açıklama şöyle:
“Işıkla sinir sinyallerini kontrol etmeye dair yöntem günümüzde ‘optogenetik’ olarak adlanrılıyor. Kısa sürede dünyada büyük bir etki kazandı.”
2025 Nobel Tıp Ödülü ‘periferik bağışıklık toleransı’ keşifleri nedeniyle Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Şimon Sakaguçi’ye verilmişti.
Deisseroth, Hegemann ve Nagel kimdir?
Deisseroth, 1971’de ABD’de doğdu ve Stanford Üniversitesi’nde Biyomühendislik’le Psikiyatri ve Davranış Bilimleri alanında profesör olarak çalışıyor.
Almanya’da 1954’te doğan Hegemann, biyokimya ve biyofizik alanında çalışmalarıyla tanınıyor. Hegemann kimya bölümünden mezun olduktan sonra 1994’de Münih’teki Ludwig Maximilian Üniversitesi’nde (LMU) Biyokimya alanında doktora derecesini aldı. Ardından Syracuse Üniversitesi Fizik Bölümü’nde kısa süreli bir doktora sonrası araştırma çalışması yaptı.
Almanya’da 1953’te doğan Georg Nagel, Konstanz Üniversitesinde biyoloji eğitimi aldı. Hegemann’la Almanya’da biyofizik üzerine araştırmalar yapan bir enstitüde tanışan Nagel, doktorasının ardından ABD’deki Yale ve Rockefeller üniversitelerinde çalıştı.
Nobel Ödülleri hakkında
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra 9 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfı’nın insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere beş dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
Bunlara ek olarak, Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankası’nın Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor. Bugüne kadar Nobel Tıp Ödülü 117 kişiye verildi, ödülü henüz kimse ikinci kez almadı. Tıp ödülü verilen en genç kişi 31, en yaşlı kişiyse 87 yaşındaydı.
49 kez verilemedi
Ödüllerin 1901’deki başlangıcından bu yana birkaç yıl verilemedi.
Toplamda 49 defa yapılan ödül iptallerinin çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleşti.
Ödül törenleri Covid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.
