2025 Nobel Tıp Ödülü ‘periferik bağışıklık toleransı’ keşifleri nedeniyle Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Şimon Sakaguçi’ye verildi.
2024 Nobel Tıp Ödülü, ABD asıllı Victor Ambros ve Gary Ruvkun’a verilmişti. İkili ödüle ‘mikroRNA’nın keşfi ve transkripsiyon sonrası gen düzenlemesindeki rolü’ alanındaki çalışmalarından dolayı layık görülmüştü.
Nobel Ödülleri’nin açıklamasına göre bu yılki ödül bağışıklık sisteminin nasıl kontrol edildiğini ortaya çıkaran üçlüye verildi.
Bağışıklık sistemi, ‘T hücreleri’yle mikropları tanıyıp yok ediyor fakat bazı T hücreleri, yanlışlıkla vücudun kendi proteinlerini hedef alarak otoimmün hastalıklara yol açabiliyor.
Üçlü keşifleriyle bağışık sisteminin nasıl kendisini düzenleyerek iç organlara saldırmadığını araştırdı. Bağışıklık sisteminin ‘periferik bağışıklık toleransı‘yla vücuda zarar vermediğini buldular.
Çalışmada otoimmün hastalık geliştiren farelerde yapılan genetik çalışmalar sonucu bu düzenleyici hücrelerin işlevi için kritik olan ‘Foxp3 geni’ tanımlandı. Aynı genin, insanlarda görülen nadir bağışıklık bozukluğu ‘IPEX sendromu’yla da ilişkili olduğu ortaya çıkarıldı.
Keşfin otoimmün hastalıklara (bağışıklık sisteminin mikroplar yerine vücuda saldırması) ve kansere karşı yeni tedaviler geliştirilmesine yardımcı olacağı düşünülüyor.
Nobel Ödülleri hakkında
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra 9 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfı’nın insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere beş dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
Bunlara ek olarak, Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankası’nın Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
49 kez verilemedi
Ödüllerin 1901’deki başlangıcından bu yana birkaç yıl verilemedi.
Toplamda 49 defa yapılan ödül iptallerinin çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleşti.
Ödül törenleri Covid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.
