Galler’in başkenti Cardiff’te toplanan İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda başbakanları Britanya çatısı altındaki bölge halklarının ‘kendi kaderini tayin etme talebinin’ arttığını duyurdu.
Üç ülkede iktidarda bulunan ayrılık yanlısı partilerin açıklamasına göre Cardiff’te şu isimler buluştu:
- İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney
- Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth
- Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill
- İrlanda milliyetçisi Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald
Ev sahibi ap Iorwerth, Britanya yönetiminin (Westminster), artık bölgenin tamamının faydasına çalışmadığını belirtti: “Galler’in bazı güçlere sahip olması ve eşit muamele görmesi lazım. Bunu hak ediyoruz ve bu nedenle komşularımızla birlikte çalışıyoruz.”
O’Neill de Westminster sisteminin üç ülke hayrına çalışmadığını belirterek şöyle konuştu: “Kendi kaderimizi tayin etme hakkımıza ihtiyacımız var.”
Swinney de partisinin İskoçya Parlamentosu’nun en büyük partisi olarak çıktığı mayıstaki seçimlere işaret ederek “Bu seçim Britanya’da farklı bir durum oluşturdu. Britanya’nın anayasa yolculuğunda önemli bir noktayı temsil ediyoruz” dedi.
İlk kez Britanya’yı oluşturan dört ülkeden üçünde ayrılık yanlısı başbakanların görevde olduğu belirten İskoç lider şöyle devam etti:
“Bu hak bugünkü görüşmenin temelini oluşturdu, bundan sonrakilerin de temelini oluşturacak. Bu hak, halklarımızın vazgeçilmez hakkıdır.”
‘İrlanda imkansızı mümkün hale getirebileceğini gösterdi’
İrlanda Parlamentosu’nun en büyük grubu Sinn Fein’in lideri McDonald da şöyle konuştu:
“Bugünkü toplantı ve imzaladığımız mutabakat zaptı tarihi bir belgedir. İrlanda’da yüz yıllar süren işgal, sömürge, kan ve gözyaşını sona erdiren Belfast Anlaşması’nın 30’uncu yılına yaklaşıyoruz. Ülkelerimiz bu sürede çok gelişti.
İrlanda birçok konuda imkansızı mümkün hale getirebileceğini gösterdi. Ülkemiz ikiye ayrılmış halde. Referandum hakkımız var. Geleceğimizi belirleme hakkımız var. Hiçbir İngiliz Başbakanın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammülümüz yok.”
‘Britanya değişimi anlamalı’
Soru cevap bölümünde Britanya hükümetinin değişimi ve beklentileri anlaması gerektiğinin vurgulayan ap Iorwerth şunları söyledi:
“Westminster çalışmıyor fakat şimdi bundan sonra ne olacağına dair çalışmamız lazım. Artan bir kendi kaderini tayin etme isteği var. Bu durum, ilişkilerimizin farklılaşmasına yol açacak. İngiltere bize pozitif yaklaşma ya da engeller çıkarma arasında seçim yapacak.”
Ayrılıkçılar Galler ve İskoçya’da tek başına iktidar
Galler ve İskoçya’da ayrılık yanlısı partiler çoğunluğa sahip olmasa da tek başına iktidarda.
Başbakan ve başbakan yardımcısının farklı partilerden seçildiği Kuzey İrlanda’daysa iki isim de eşit güce sahip olmak zorunda. Kuzey İrlanda’da bölgesel başbakanlık koltuğunda ayrılıkçı O’Neill, başbakan yardımcılığı koltuğundaysa Britanya yanlısı Emma Little-Pengelly oturuyor.
İngiltere başbakanı, Kuzey İrlanda’da halkın çoğunluğunun ayrılmak istemediğini öne sürüyor.
Trump, birleşik İrlanda’nın harika olacağını söylemişti
Burnham, daha önce Kuzey İrlanda ve İskoçya bağımsızlık referandumlarını desteklemeyeceğini ve yasalara uygun olmayacağını vurgulamıştı.
12 Eylül’de İrlanda Başbakanı Micheal Martin’le buluşan ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti’nin birleşmesini istediğini ve bunun harika olacağını öne sürmüştü.
İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney de şöyle konuşmuştu: “(Britanya Başbakanı Andy) Burnham, Britanya’nın son başbakanı olmaya hazır olsun. Tarihte ilk kez İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda, bağımsızlık yanlısı iktidarlarca yönetiliyor.”
