Asma (üzüm) yaprağı hasadı sürerken halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Çağatay Güler, pestisitlere (canlıkıran) karşı uyardı. Tüketicilerin iyi yıkama ve kısa haşlamayla yapraklardaki olası pestisitleri bir miktar uzaklaştırabileceğini söyledi.
Sarmalık asma yaprağı hasadı mayıs ve haziranda yapılıyor. Her geçen yıl salamura asma yaprağının hem üretimi hem tüketimi artıyor; ihraç da ediliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hasat öncesindeki denetimlerinde yapraklarda zaman zaman asma pestisit kalıntıları tespit ediliyor.
Geniş yüzeyiyle zehri tutabiliyor
Asma yaprağı, yaprak sarmasında doğrudan tüketildiği için Güler, pestisit kalıntısı açısından ayrıca önem taşıdığını söyledi:
“Birçok bağ ilacı esas olarak yaprak yüzeyine uygulanır. Yaprak, geniş yüzey alanı nedeniyle kalıntıyı tutabilir. Özellikle salamura yapılacak genç yapraklarda bu konu önemli. Kalıntılar bilhassa çocuklar, gebeler, yaşlılar, karaciğer hastaları ve pestisitlere duyarlı kişiler açısından çok önemli.”
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), asma yaprağı dahil yapraklı ürünlerde pestisit izleme, kalıntı limitleri ve iyi tarım uygulamaları üzerinde duruyor. Bazı Akdeniz ülkelerinde salamuralık yaprak için ayrıca kontrollü üretim, erken dönem kimyasal kısıtlamaları ve ihracat kalıntı analizleri de yapılıyor.
İlaçlamadan kısa süre sonra yaprak toplamak, genç yaprakların erken hasadı, yağışsız dönem, yaprağa doğrudan pestisit püskürtülmesi, sistemik pestisit kullanımı, etiket dışı kullanım gibi uygulama pestisit maruziyetini artırıyor. Fakat Pestisit kalıntısını azaltmak mümkün.
Güler’e göre bunun için yaprak toplama zamanı çok önemli: “Yaprak, pestisit uygulamasından hemen sonra toplanmamalı. Bu en önemli korunma yöntemlerinden biri. Üzüm kimyasallarında ‘hasat öncesi bekleme süresi (PHI/pre-harvest interval)’ var.
Ancak bu çoğu zaman üzüm tanesi için belirlenir. Yaprak için daha dikkatli olmak gerekir. Pratikte son ilaçlamadan sonra mümkün olduğunca uzun süre beklemek gerekir.”
Bol suyla tek tek yıkamak azaltabilir
Yaprak için özel üretim pestisitlerin tercih edilmesi gerektiğini söyleyen Güler, kimi ülkelerde daha güvenli mücadele yöntemlerinin seçildiğini anlattı. Peki pestisite karşı iyi yıkama ve kısa haşlamaların yanı sıra neler yapılabilir?
Güler şöyle anlattı:
“İyi yıkamanın kalıntıları azaltabilir ancak tamamen temizleyemeyez. Bol akan suda yıkama, tek tek yüzey temizliği, birkaç kez durulama bazı yüzey kalıntılarını azaltabilir. Haşlama, ağartma, soldurma yararlı olabilir. Bu yöntem meyve ve sebzelere uygulanan bir ön pişirme ve gıda hazırlama yöntemi.
Kısa süreli sıcak suya daldırma, haşlama özellikle yüzeydeki pestisitleri, suda çözünen bazı kalıntıları azaltabilir. Ancak sistemik pestisitleri tamamen ortadan kaldırmaz.”
Ayrıca salamura işlemi de bazı kalıntıları azaltabilir tuzlu suda bekletme de.
