AYŞEGÜL KASAP
aysegulkasap@diken.com.tr
@aysegul_kasap
Bilirkişi raporu, Muğla’nın Yatağan ilçesi Deştin mahallesinde, zeytinliklerin de olduğu bölgeye çimento fabrikasının inşa edilemeyeceğini ortaya koydu.
Raporda Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’nın verdiği ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu’ kararında, meteoroloji mühendisi olmadan meteoroloji raporu tutulmuş. Hesaplamalarda güncel veriler yerine 22 yıl önceki veriler dikkate alınmış. Fabrikanın tarım arazilerine, orman habitatına ve yeraltı sularına ‘telafisi imkansız’ etkileri görmezden gelinmiş. Hatta ‘verimli devlet ormanı’ statüsündeki çoğu ağacın kesilmesinin önünü açılmış.
Deştin Mahallesi ile Yatağan ilçesine bağlı Bayır Mahallesi ortak sınırında Tekağaç sırtı mevkiinde entegre çimento fabrikası inşası için izin verilen bölgenin etrafında yerleşim yerleri, bağ, bahçe, arsa ve zeytinliklerin yanı sıra dere ve baraj gibi su kaynakları var. Söz konusu bölge ayrıca tamamen orman alanı içerisinde yer alıyor.
Menteşe Belediyesi, zeytin ağaçlarının bulunduğu yere çimento fabrikası için ruhsat vermişti. Ancak hem mimarlar odası hem de çevreci dernekler mevcut çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) raporunun ‘şaibeli bir şekilde alındığını’ belirterek çimento fabrikasının ‘çevresel etkileri bakımından giderilmesi olanaksız olumsuzluklar’ oluşturacağının altını çizmişti.
Belediye başkanı Bahattin Gümüş , yöre halkının itirazı üzerine kendisini “Ben onaylamasam, bakanlık onaylayacaktı” sözleriyle savunmuştu.
Köylüler ÇED olumlu kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı’na karşı dava açmıştı.
Dava kapsamında farklı bilim dallarındaki uzmanlar bilirkişi raporu hazırladı.
Raporda ‘ÇED olumlu’ kararının uygun olmadığı belirtildi.
Raporda şöyle dendi:
- Hidrojeolojiyle ilgili anlatılan bilgiler yetersiz ve değerlendirmeler hatalı. Oysa dava konusu entegre çimento fabrikası ve hammadde ocaklarının mansabındaki ovalık bölgelerde verimli tarım arazileri ve yöre halkı tarafından kullanılan birçok kuyu var.
- Fabrika bu yeraltı sularını ve sulama amaçlı kullanılan Kazan göleti rezervuarını olumsuz etkileme potansiyeli var. Bu nedenle söz konusu projede kamu yararı yok.
- Açık ocak planlamalarının riskleri ÇED dosyasında yok. Kil ve kalker ocakları için şev duyarlılık analizleri yapılmadı.
- Nakliye sırasında meydana gelecek emisyon değeri ÇED raporunda düşük gösterildi. Emisyon değerleri denetime açık değil. Bu durum açık ocak madenciliğinin oluşturacağı toz emisyonlarının miktar ve dağılımı konusunda doğru değerlendirme yapılmasını engelliyor.
- Gürültü seviyeleri hesaplamasında sadece 40 adet kamyon dahil edildi. Ekskavatör, yükleyici, arasöz, delici, greyde vb. araçlar hesaplamaya dahil edilmedi. Gürültüyle ilgili hesaplamalar gerçeği yansıtmıyor.
Meteoroloji mühendisi olmadan rapor hazırlanmış
- Söz konusu ÇED raporunda meteorolojik değerlendirme 1975-2001 yılları datalarına göre yapıldı. Dünya meteoroloji Teşkilatı’na (WMO) göre dünyamız neredeyse her yıl bir önceki yılın daha sıcak olan en sıcak 10 yılını yaşamakta. Ülkemizde de iklim değişikliği nedeniyle bu parametrelerin güncel datalarla yapılması önemli.
- Hakim rüzgar bölgedeki çalışmalar için belirleyici bir parametre. Hakim rüzgar yönü hatalı belirlendi.
- Raporu hazırlayanlar arasında meteoroloji mühendisi olması gerekir. Dava konusu olan ÇED raporunu hazırlayanların tanıtım dosyasında meteoroloji mühendisi bulunmuyor.
Tüm canlılar olumsuz etkilenecek
- Davaya konu orman alanı habitat bütünlüğünün korunması açısından son derece önemli.
- Alanda bir gün arazi ve anket çalışması yapıldı. Hazırlanan bitki listesinden 17 familyaya ait 24 bitki taksonu tespit edildiği söylenerek son derece düşük sayıda türe yer verildi. Bitki listesi uygun bilimsel yöntemle hazırlanmadı.
- Tesisi sahası alanının büyük bölümü orman ekosistemlerini içeriyor. Söz konusu faaliyetler neticesinde ekosistem büyük oranda etkilenecek, çok sayıda fauna üyesi direkt etkilenecek.
- Faaliyet sahasının yer altı ve yer üstü su kaynaklarına yakınlığı sebebiyle ekolojik bütünlük çerçevesinde tüm canlıları zincirleme olumsuz etkileyecek.
Telafisi mümkün olmayan eksiklikler
- Arıcılık ve çam balı faaliyeti sekteye uğrayacak. Çok sayıda ağacın kesileceği öngörülüyor. Bu ağaçların çoğunluğu verimli devlet ormanı statüsü alanlarından kesilecek.
- Rüzgar ve su erozyonu için tedbir öngörülmedi
- Orman yangını riski var ve saha birinci derecede hassas bir alanda ama orman yangınıyla eylem planı yok.
Yerleşim yerleri de tehlikede
- Tarımsal alanlar ve bitkiler tozdan olumsuz etkilenecek. Ancak bu konuda alınacak önlemlerle ilgili detaylı bir çalışma yok. Konu değerlendirilmedi, bilimsel bir inceleme ve analiz yapılmadı. Aslında en önemli konu ÇED raporunda detaylı verilmedi.
- Madendeki tozlar köy yerleşimi üzerine de taşınacak.
