7. HSYK görüşmelerinde neler yaşandı?
Komisyon aşaması gibi Genel Kurul görüşmeleri de tekmeli, yumruklu geçti; hatta laptoplar bile havada uçuştu. Muhalefetin tepkisi, Avrupa Birliği’nin eleştirileri ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün ‘hassasiyetini’ iletmesi sonucunda hükümet tarafından bir uzlaşma trafiği başlatıldı.
RTÜK veya YÖK gibi model formülleri de konuşuldu. HSYK’da ‘mesai’ devam etti, kritik atamalar yapıldı, istenmeyen isimler uzaklaştırıldı ve kurumun yapısı fiilen değişti. Dahası yolsuzluk operasyonuna ‘dokunan’ savcılar başta olmak üzere Türkiye genelinde birçok hâkim ve savcının görev yeri değiştirildi, dosyaları yeni isimlere verildi.
Görüşmelerde, Adalet Akademesi ile ilgili maddeler kabul edildikten sonra, 24 Ocak’ta HSYK ile ilgili düzenlemelerin başladığı 22. maddeye geçildiğinde teklif askıya alındı. Hükümet yetkililerinin ‘Teklif geçecek’ ısrarıysa baki kaldı.
8. HSYK neden şimdi ve hangi koşullarda tekrar Meclis’e geldi?
Hükümete muhalefet etiiği iddia edilen bazı üyelerin ‘rapor’ ve ‘izin’ alması nedeniyle HSYK kilitlendi ve Genel Kurul iki hafta boyunca toplanamadı.
HSYK’dan istediği kararları çıkartamayan AKP askıya alınan HSYK teklifini seçim öncesi yasalaştırmayı yeniden gündemine almıştı. Bekir Bozdağ, “Tekliften bazı maddeler çıkacak, bazıları ise değişecek” gibi muğlak bir ifade kullanırken, Kurul’da bir kez daha kilitlenme yaşanmaması için, 15 olan Genel Kurul’un toplantı yeter sayısının 12’ye düşürülmesi planlanmıştı.
46 maddelik düzenlemenin Meclis görüşmelerinde vekiller arasında yine kavga çıktı, CHP’li bir vekilin burnu kırıldı, üç vekil de hastaneye kaldırıldı. Nihayetinde yasa teklifi 203’e karşı 238 oyla Meclis’ten geçti.
9. Meclis’ten onay alan yasa teklifinde son durum ne?
HSYK tasarısı, Meclis’ten geçtikten sonra Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün önüne geldi. Gül’ün ilk açıklaması, Adalet Bakanlığı’na verilen ve kuvvetler ayrılığını çiğnediği gerekçesiyle eleştirilen geniş yetkilerden memnun olmadığı yönünde oldu. Gül, “Bizim hukuk büromuz bunu inceledi ve bana bir sunum yaptılar, 12 maddede 15 tane anayasayla çelişir nokta gördüler. Onun üzerine Adalet Bakanı’nı çağırdım, kendisini uyardım. Meclis’te bazı değişiklikler yapıldı” dedi.
Bu değişiklikleri ‘tatmin edici’ bulan ve “Uyarılarım dinlendi” diyen Gül bugün (26 Şubat 2014) yasayı onayladı.
Cumhurbaşkanlığı adına yapılan açıklamada, “Teklifin ilk hâlinde bulunan, HSYK Daire Başkanlarının belirlenmesi, HSYK’ya tetkik hâkimi ve müfettiş atanması, gönderilmesi ve görevlendirilmesi, HSYK üyelerine disiplin cezası verilmesi, yönetmelik ve genelge çıkarma gibi konularda özellikle Adalet Bakanı’na yetkiler veren hükümlerden vazgeçildiğini ve bu yetkilerin yeniden HSYK Genel Kurulu’nda veya ilgili dairelerinde kalacak şekilde değiştirildiğini gördüm” denildi.
Şimdi teklifin yürürlüğe girmesinden itibaren 10 gün içinde Adalet Bakanı tarafından yeni Teftiş Kurulu Başkanı, başkan yardımcıları ve genel sekreter yardımcıları atanacak. Kurumun neredeyse ‘tek hâkimi’ olan Adalet Bakanı, dolayısıyla hükümet, daireler, Genel Kurul ve Adalet Akademisi üzerinde önemli bir kontrole sahip olacak. Toplantı yeter sayısında da dilediği değişikliği geçiren hükümet, artık Genel Kurul’u toplamakta ve dilediği kararı aldırmakta ‘sorun yaşamayacak.’
